Tahdit kodları, yabancıların Türkiye'ye giriş ve çıkışlarını, vize süreçlerini ile ikamet izni işlemlerini etkileyen resmi güvenlik tedbirleridir. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığının korunması amacıyla uygulanan bu kısıtlamalar; yabancının Türkiye'ye girişinin yasaklanması ya da yetkili idari makamların ön iznine bağlanması sonucunu doğurur. Bu tedbirler adli mahkemelerce değil; Göç İdaresi Başkanlığı, İl Göç İdaresi Müdürlükleri ve valilikler bünyesindeki idari makamlar tarafından idari işlem niteliğinde tesis edilir.
Tahdit Kodlarının Anlamı ve Harf Grupları
Tahdit kodlarının başında yer alan harfler, uygulanan kısıtlamanın niteliği ve gerekçesi hakkında genel bir sınıflandırma sunar. 'Ç' harfi ile başlayan kodlar çoğunlukla çıkış ve giriş ihlalleriyle; 'V' harfi ile başlayanlar vize ve ikamet işlemleriyle; 'G' harfi ile başlayanlar ise güvenlik konularıyla ilgilidir.
Giriş, Çıkış ve İkamet İhlallerine İlişkin Ç Grubu Tahdit Kodları
Türkiye'ye yasa dışı yollarla giriş veya çıkış yapan ya da buna teşebbüs eden yabancılara Ç-113 tahdit kodu konularak 2 yıl süreyle giriş yasağı uygulanır. Türkiye'de adli işlem gören yabancılara Ç-114 kodu ile 1 veya 2 yıl, cezaevinde kalıp tahliye olan yabancılara Ç-115 kodu ile 2 yıl, geçimini gayrimeşru yollardan sağladığı tespit edilen kişilere ise Ç-116 kodu uyarınca 5 yıla kadar giriş yasağı getirilebilir.
Çalışma izni olmaksızın çalıştığı belirlenen yabancılar hakkında idari para cezası verilir ve Ç-117 tahdit kodu konularak ilgililere genellikle 1 yıl süreyle Türkiye'ye giriş yasağı uygulanır. Vize, çalışma izni veya ikamet izni süresini 3 aydan az ya da 3 ila 6 ay arasında ihlal edip kendiliğinden çıkış yapan yabancılara ise Ç-167 tahdit kodu uygulanarak 1 ay süreli giriş yasağı getirilir.
Türkiye'den kendi rızasıyla ayrılması için tanınan 15 ila 30 günlük terke davet süresine uymayan yabancılar hakkında Ç-137 tahdit kodu tesis edilerek 5 yıl süreyle ülkeye giriş yasağı konulur. Hudut kapılarında kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı gerekçesiyle veya geçerli evrakı bulunmadığı için kabul edilmeyen yolcu statüsüne alınan yabancılara ise Ç-138 kodu tatbik edilir; bu kişiler derhal geri gönderilir ve haklarında genellikle 5 yıl giriş yasağı uygulanır.
Sahte pasaport veya belge ile Türkiye'ye giriş yapmaya teşebbüs eden yabancılar hakkında Ç-150 tahdit kodu tesis edilerek 5 yıl süreli giriş yasağı öngörülür. Ancak yabancı, söz konusu belgenin sahteliğinden haberdar olmadığını ispat edebilirse bu kodun kaldırılması mümkündür. Henüz somut bir işlem bulunmamakla birlikte şüphe üzerine geçici tedbir mahiyetinde ülkeye girişi uygun görülmeyen yabancılara Ç-152 kodu ile 1 yıllık önleyici giriş yasağı getirilir. Ayrıca 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 9. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakınca görülen kişilere yönelik veri girişi olarak Ç-141 tahdit kodu işlenir.
Kamu Güvenliği ve Sağlığına Dayanan G ve N Grubu Kodlar
Kamu sağlığının korunması amacıyla tehlikeli bulaşıcı hastalık riski taşıyan yabancılara G-78 tahdit kodu konulur ve kamu sağlığı tehdidi ortadan kalkana kadar süresiz giriş yasağı uygulanabilir. Milli güvenlik aleyhine casusluk ve terör gibi faaliyetlerde bulunduğu değerlendirilen yabancılara G-82 tahdit kodu tesis edilerek uzun süreli veya süresiz giriş yasağı getirilir. Yabancı terörist savaşçı olarak değerlendirilen veya çatışma bölgeleriyle irtibatlı görülen yabancılara ise G-89 tahdit kodu tatbik edilir ve bu kişilere süresiz ya da uzun süreli giriş yasağı verilir.
Vize ihlaline dayalı Ç-101 ve Ç-102 gibi kodlar belirli takvim süreleri taşırken, kamu düzeni ve güvenliği kapsamındaki G-87 ve G-89 gibi güvenlik kodları yetkili idarece kaldırılmadıkça veya mahkemece iptal edilmedikçe kural olarak süresiz biçimde uygulanır.
N-82 tahdit kodu, yabancının doğrudan Türkiye'ye girişini engelleyerek ülkeye girişi İçişleri Bakanlığı veya yetkili makamın ön iznine tabi kılar. Interpol tarafından hakkında kırmızı bülten çıkarılan veya menşe ülkesinde ağır ceza gerektiren bir suçtan ötürü aranan yabancılara ise N-99 tahdit kodu tesis edilir; bu tedbir arama kararı kalkana kadar süresiz olarak etki doğurur.
İkamet İzni ve Koruma Statülerine İlişkin V ve O Grubu Kodlar
İkamet izni iptal edilen yabancılara V-69 tahdit kodu işlenir. Bu kod, yabancının Türkiye'ye yeniden giriş yapması halinde yeni bir ikamet izni almasını engeller veya ülkeye tekrar girişinde sınırlandırma yaratır. Türk vatandaşıyla anlaşmalı sahte evlilik yaptığı tespit edilen yabancıların ikamet izinleri iptal edilerek haklarında V-70 tahdit kodu tesis edilir. Bu kısıtlama evlilik yoluyla yeniden ikamet izni alınmasını önlemenin yanında genellikle 5 yıl giriş yasağı sonucunu doğurur.
Uluslararası koruma başvurusu reddedilen yabancılar hakkında O-176 kodu ile 3 yıl, O-177 kodu ile 5 yıl süreli giriş yasağı uygulanır. Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunmaktayken kendi isteğiyle ülkesine dönen ya da adresi meçhul hale gelen sığınmacılara ise O-100 tahdit kodu tesis edilir.
Tahdit Koduna Rağmen Giriş İmkanı: Meşruhatlı Vize
Hakkında tahdit kodu bulunan yabancının istisnai durumlarda Türkiye'ye giriş yapabilmesi meşruhatlı vize yoluyla mümkündür. Vize etiketine özel bir kayıt düşülerek verilen bu izin; örneğin Türkiye'deki bir yakının cenazesine katılım gibi durumlar için talep edilebilir. Dış temsilcilikler ile İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda değerlendirilen başvurunun uygun bulunması halinde yabancıya amaca özgü ve tek girişlik kısa süreli vize düzenlenebilir.
Tahdit Kodunun Kaldırılması Davası ve Kanun Yolları
Tahdit kodunun kaldırılması istemiyle açılan dava bir idari iptal davasıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca özel kanunlarında ayrı bir süre bulunmayan hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve idari uyuşmazlıklarda bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tahdit kodu kararı ilgilisine tebliğ edilmemişse, sınır kapısında kodun varlığının öğrenildiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre hesaba katılır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Tahdit kodunun kaldırılması davasında genel yetki kuralı gereğince, işlemi tesis eden idari makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Kod kararı çoğunlukla il göç idaresi müdürünün onayıyla valilik bünyesinde alındığından valiliğin bulunduğu il idare mahkemesine başvurulur. Bu uyuşmazlıklarda Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla davaya bakmaz; yargılama ilk derece idare mahkemesinde başlar. Mahkemenin ret kararı vermesi durumunda istinaf veya Danıştay nezdinde temyiz kanun yoluna başvurulabilir. Tahdit koduna karşı idari itiraz veya iptal davası süreçlerinde yabancının bir avukatla temsil edilmesi yasal olarak zorunlu olmayıp kişi başvurusunu bizzat da yürütebilir.
Tahdit Kodu Davalarında Yürütmenin Durdurulması
Tahdit kodunun kaldırılması davası açılırken mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir. İdari yargıda yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğacak olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır.
Tahdit kodu kaldırma davası hangi sürede açılmalıdır?
Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde dava açma süresi altmış gündür; bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden, tebliğ yapılmamışsa sınır kapısında kodun varlığının öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Tahdit kodu kararlarını hangi merciler alır?
Tahdit kodları adli mahkemelerce değil; Göç İdaresi Başkanlığı, İl Göç İdaresi Müdürlükleri ve valilikler bünyesindeki idari makamlar tarafından idari işlem niteliğinde tesis edilir.
Tahdit kodunun kaldırılması davasında avukat tutmak zorunlu mudur?
Tahdit koduna karşı idari itirazda bulunurken veya dava açarken yabancının bir avukatla temsil edilmesi yasal olarak zorunlu değildir; yabancı kendi başına da itirazda bulunabilir veya dava açabilir.
Vize ihlali kodları ile güvenlik kodları arasındaki fark nedir?
Ç-101 ve Ç-102 gibi vize ihlaline dayalı kodlar belirli süreli giriş yasakları öngörürken, kamu güvenliğine ilişkin G-87 ve G-89 kodları ile N-99 Interpol kodu kural olarak idarece kaldırılmadıkça süresiz biçimde uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy