BT Departmanının Lisans İhlallerinde Sorumluluğu

Lisans İhlallerinde Bireysel ve Kurumsal Sorumluluğun Hukuki Esasları

Türk hukukunda bilgi teknolojileri veya BT departmanı adıyla düzenlenmiş müstakil bir yasal sorumluluk hükmü bulunmamaktadır. Bir lisans uyuşmazlığında sorumluluk; somut olayın koşulları, ilgililerin görev tanımları, yetki alanları, talimat ilişkileri, kusur durumları ve şirket yapısı içindeki kurumsal konumlarına göre çalışan, yönetici, temsilci ya da organ üyesi düzeyinde belirlenir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında bilgisayar programları eser olarak korunmaktadır. Kanun'un 22. maddesi gereğince bir bilgisayar programının yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması münhasıran eser sahibinin çoğaltma hakkı kapsamında yer alır.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Uyarınca Hukuki ve Cezai Sonuçlar

Manevi veya mali haklara yönelik ihlalin bir işletmenin temsilcisi veya çalışanları tarafından hizmetin görülmesi sırasında gerçekleştirilmesi hâlinde, 5846 sayılı Kanun'un 66. maddesi gereğince işletme sahibine karşı kusur şartı aranmaksızın tecavüzün ref'i davası açılabilmektedir.

Hak sahiplerinden yazılı izin alınmaksızın çoğaltılan eserlerle ilgili olarak 5846 sayılı Kanun'un 68. maddesi uyarınca, sözleşme yapılmış olması hâlinde talep edilebilecek bedelin veya tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlası istenebilir. Ayrıca izinsiz çoğaltılan kopyalar satışa çıkarılmamışsa kopyaların ve çoğaltmaya yarayan araçların imhası ya da üretim maliyet fiyatını geçmeyecek uygun bir bedel karşılığında devri de talep konusu yapılabilir.

5846 sayılı Kanun'un 71. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hak sahibinin yazılı izni olmaksızın bir eseri işleyen, çoğaltan, dağıtan, umuma ileten, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişiler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Kanun'un 71. maddesinin son fıkrasına göre ise hukuka aykırı üretilmiş veya çoğaltılmış eseri satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağlarsa hakkında ceza indirimi uygulanabileceği gibi ceza verilmesinden de vazgeçilebilir.

Şirketler Hukuku ve Yönetim Organlarının Yükümlülükleri

Anonim şirketlerde yönetim kurulu, esas sözleşmede hüküm bulunması şartıyla düzenleyeceği bir iç yönergeyle yönetimi kısmen veya tamamen devredebilecektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 367. maddesi uyarınca bu iç yönergenin şirketin yönetimini düzenlemesi, gerekli görevleri tanımlayıp yerlerini göstermesi, özellikle kimin kime bağlı olduğunu ve kimin bilgi sunmakla yükümlü tutulduğunu belirlemesi gerekir.

6102 sayılı Kanun'un 369. maddesi gereğince yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmekle yükümlüdür. Kanun'un 553. maddesi uyarınca kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi ya da yetkiyi kanuna dayanarak başkasına devreden organlar veya kişiler, bu görev ve yetkileri devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediklerinin ispat edilmesi hâli hariç, bu kişilerin fiil ve kararlarından sorumlu tutulamazlar.

Haksız rekabet teşkil eden fiiller bakımından 6102 sayılı Kanun'un 62. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca çalıştıranlar, çalışanlarının işlerini gördükleri sırada cezayı gerektiren bir haksız rekabet fiilini işlediklerini öğrenip de bu fiili önlemezlerse, şikâyet üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılabilirler. Anılan Kanun'un 63. maddesi uyarınca ise tüzel kişilerin işlerini görmeleri sırasında bir haksız rekabet fiili işlenirse söz konusu cezai yaptırım, tüzel kişi adına hareket eden veya etmesi gerekmiş organ üyeleri veya ortaklar hakkında uygulanır.

İş Sözleşmesi ve Borçlar Hukuku Kapsamında Personelin Durumu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 396. maddesi gereğince işçi, üstlendiği işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmakla yükümlüdür. İşçi aynı zamanda işverene ait makineleri, araç ve gereçleri, teknik sistemleri usulüne uygun kullanmak zorundadır.

Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde 6098 sayılı Kanun'un 112. maddesi gereğince borçlu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür. Bununla birlikte haksız fiil sorumluluğunu düzenleyen 6098 sayılı Kanun'un 49. maddesi gereğince kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı tazmin etmek zorundadır.

6098 sayılı Kanun'un 66. maddesi gereğince adam çalıştıran, çalışanın işin görülmesi sırasında üçüncü kişilere verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Adam çalıştıran; çalışanını seçerken, talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Bir işletmede adam çalıştıran yönünden ise ayrıca işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat koşulu aranır. Zararı tazmin eden adam çalıştıran, zarar veren çalışana ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebilir.

İş sözleşmesinin feshi bakımından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında işçinin güveni kötüye kullanması, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturarak işverene derhal haklı fesih imkânı tanıyabilir.

Kişisel Verilerin Korunması ve Ceza Yargılamasında Delil Toplama Kuralları

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 12. maddesi gereğince veri sorumlusu; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek ile muhafazasını sağlamak amacıyla gerekli teknik ve idari tedbirleri almak ve gereken denetimleri yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür.

Bir suç soruşturmasında somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve başka surette delil elde etme imkânının olmaması hâlinde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesi gereğince şüphelinin kullandığı bilgisayar ve kütüklerinde arama yapılmasına, kayıtların kopyalanmasına ve metin hâline getirilmesine hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir. Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir; sürenin dolması veya onayın verilmemesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve çözülen metinler derhâl imha edilir. Bilgisayar veya kütüklere elkoyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedekten bir kopya şüpheliye veya müdafiine tutanakla teslim edilir.

Hukuk yargılamasında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi gereğince uyuşmazlık vakıalarını ispata elverişli elektronik ortamdaki veriler belge niteliğindedir. Ancak aynı Kanun'un 189. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hukuka aykırı yollarla elde edilmiş deliller vakıaların ispatında mahkeme tarafından dikkate alınamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy