Boşanma Davalarında Temsil ve Yargılama Usulü
Boşanma davalarında tarafların bir avukat ile temsil edilmesi kanuni bir zorunluluk değildir. Kişiler aile mahkemesinde davalarını bizzat açabilir ve dosya takibini kendileri yürütebilirler. Bu kural hem anlaşmalı boşanma hem de çekişmeli boşanma davaları açısından geçerlidir. Davanın bir vekil aracılığıyla takip edilmesi tercih edildiğinde ise genel vekaletname yeterli olmayıp boşanma davasına özgü vekaletname çıkarılması gerekir. Ayrıca boşanma davalarının açılmasından önce arabuluculuğa başvurma şartı da bulunmamaktadır.
Dava açıldıktan sonra duruşmalara mazeretsiz olarak katılınmaması ve davanın takip edilmemesi durumunda mahkemece davanın düşmesine karar verilir. Davacı taraf duruşmalara bizzat katılmak zorunda olmayıp kendisini vekille temsil ettirdiği hallerde duruşmaya vekili katılabilir.
Çekişmeli Boşanma Nedenleri ve Yabancılık Unsuru
Çekişmeli boşanma davası Türk Medeni Kanunu bünyesinde düzenlenen boşanma sebeplerinden en az birine dayandırılarak açılmak zorundadır. Dava dilekçesinde kanunda belirtilen sebeplerden birine dayanılmaması veya herhangi bir boşanma sebebi gösterilmemesi halinde mahkeme davanın reddine karar verir.
Boşanma davalarında eşlerin her ikisinin de Türk vatandaşı olması zorunlu değildir. Eşlerden birinin yabancı uyruklu olması durumunda yargılamada öncelikle müşterek mesken hukuku, bu hukukun bulunmaması halinde ise Türk hukuku uygulanır. Yabancı mahkemelerce verilen boşanma kararlarının Türkiye'de hukuken geçerlilik kazanması için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Nitekim 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 50. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilamların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.
5718 sayılı MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN m. 50Kaynağı aç
Velayet Düzenlemesi ve Kişisel İlişki
Boşanma sürecinde velayet hakkı yalnızca 18 yaşını doldurmamış ergin olmayan ortak çocuklar bakımından hüküm ifade eder. Evlilik birliği süresince anne ve babada bulunan velayet yetkisi, çocuğun ergin olması ile sona erer. Yargılama neticesinde velayet kendisine verilmeyen taraf ile ortak çocuk arasında mahkemece kişisel ilişki tesis edilir.
Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat
Boşanmanın mali sonuçları kapsamında taraflar maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirler. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu olan diğer eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 174Kaynağı aç
Kişilik hakkı ihlalleri bakımından ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini talep edebilir. Hüküm altına alınan tazminat ve nafaka borçlarının vadesinde ödenmemesi durumunda alacaklı taraf borçlu aleyhine icra takibi başlatabilir.
Yargılama Masrafları ve Adli Yardım Usulü
Yargılama giderlerini karşılama imkanı bulunmayan taraflar adli yardım talebinde bulunabilirler. Adli yardım talebi henüz dava açılmamışsa görevli mahkemeye, dava açılmış ise yargılamayı yürüten mahkemeye yöneltilir. Mahkemenin adli yardım talebini reddetmesi halinde ret kararının tebliğinden itibaren bir hafta içinde karara itiraz edilebilir.
Adli yardım talebinin mahkemece kabulü halinde bu karar kesin nitelikte olup itiraza tabi değildir. Koşulların elverişli görülmesi durumunda mahkemece yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde eşit taksitler halinde ödenmesine karar verilebilir.
Boşanma davası açmak için avukat tutmak zorunlu mudur?
Boşanma davalarında tarafların avukat tutma zorunluluğu bulunmamakta olup hem anlaşmalı hem de çekişmeli davalar aile mahkemesinde bizzat açılıp takip edilebilir.
Boşanma davası açılmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Boşanma davaları bakımından dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurma yönünde kanuni bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Ödenmeyen nafaka ve tazminat alacakları nasıl tahsil edilir?
Boşanma kararına bağlı olarak hüküm altına alınan ancak ödenmeyen nafaka ve tazminat borçları için borçlu aleyhine icra takibi başlatılabilir.
Yurt dışında verilen boşanma kararları Türkiye'de geçerli midir?
Yabancı mahkemelerce verilen boşanma kararlarının Türkiye'de hukuken geçerlilik kazanması için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir; yabancı ilamların icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy