Borçluya satış yetkisi verilmesi; 7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'na eklenen 111/a maddesi çerçevesinde borçlunun haczedilen malını icra ihalesi olmaksızın rızaen satabilmesine imkân tanıyan hukuki bir yoldur.
Rızaen Satış Yetkisi Başvuru Şartları ve Kapsamı
Borçlu, rızaen satış yetkisi verilmesi talebini kıymet takdirinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine iletmelidir. Haczedilen mal için henüz kıymet takdiri yapılmamış olması hâlinde borçlu, satış yetkisi talebiyle birlikte kıymet takdiri icra edilmesini de talep edebilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 111/aKaynağı aç
Rızaen satış yetkisi hem taşınır hem taşınmaz mallar için kullanılabilir; ancak mal üzerinde kesin haciz bulunması şarttır, geçici ve ihtiyati hacizlerde bu hak kullanılamaz. Rehinli mallar bakımından ise İcra ve İflas Kanunu'nun 150/g maddesi satılması istenen rehin hakkında 112 ila 137 nci maddeler arasındaki hükümlerin kıyasen uygulanacağını düzenlemekte olup, bu çerçevede rehinli mallarda rızaen satış yetkisinin uygulanabileceği yönündeki değerlendirme ile kanuni kıyas aralığının 111/a maddesini açıkça içermemesi birlikte gözetilmelidir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 150/gKaynağı aç
Süreler ve Cebrî Satış İşlemlerinin Durması
Kıymet takdirinin kesinleşmesi üzerine icra müdürü cebrî satış işlemlerini durdurarak borçluya on beş günlük satış süresi verir. Bu aşamada icra dairesince İcra ve İflas Kanunu Uyarınca Borçluya Satış Yetkisi Verilmesine Dair Yönetmelik ekinde yer alan Örnek No: 57 formuna uygun rızaen satış yetki belgesi düzenlenir.
Borçluya tanınan on beş günlük süre kesin nitelikte olup uzatılamaz. Bu süre zarfında hem anlaşılan alıcının bulunması hem de belirlenen asgari satış bedelinin alıcı tarafından icra dosyasına fiilen yatırılması zorunludur.
Borçluya verilen on beş günlük sürenin başlangıcından icra mahkemesinin kararına kadar geçen zaman diliminde alacaklı bakımından cebrî satış isteme süresi işlemez.
Asgari Satış Bedelinin Belirlenmesi
Rızaen satışta esas alınacak bedel kanunda gösterilen asgari tutarın altında kalamaz. Bu bedel; malın muhammen kıymetinin yüzde doksanına karşılık gelen miktar ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise o miktardan ve ayrıca bu aşamaya kadar mahcuz için yapılan takip masrafları toplamından az olamaz.
İcra Mahkemesinin İncelemesi ve Satışın Hukuki Sonuçları
Borçluyla anlaşan alıcının belirlenen bedeli borçluya tanınan on beş günlük süre içinde icra dairesine ödemesi durumunda icra müdürü, gerekli şartların sağlandığını tespit ederse satışın onayı ile malın devir ve teslim işlemlerinin yapılması için dosyayı derhâl icra mahkemesine iletir.
İcra mahkemesi dosya üzerinden yapacağı inceleme sonucunda en geç on gün içinde talebin kabulüne veya reddine kesin olarak karar verir. Mahkemenin kabul kararıyla birlikte malın mülkiyeti alıcıya geçer, mal üzerindeki tüm hacizler kaldırılarak devir ve teslim işlemleri tamamlanır.
İcra mahkemesince rızaen satış talebinin reddedilmesi hâlinde alıcının dosyaya yatırdığı bedel kendisine iade edilir ve icra müdürü cebrî satış işlemlerine kaldığı yerden kendisi devam eder. Öte yandan rızaen satış kapsamında devir ve teslim masrafları alıcı tarafından karşılanır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 111/a maddesi gereğince gerçekleştirilecek satışlar hakkında niteliğine uygun düştüğü ölçüde Kanunun diğer hükümleri uygulanır; sürecin yürütülmesine dair usul ve esaslar ise Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.
Alacaklının borçluya satış yetkisi verilmesine itiraz hakkı var mıdır?
Alacaklının borçluya satış yetkisi verilmesine itiraz hakkı bulunmamaktadır; alacaklı muvazaalı satış şüphesi durumunda tasarrufun iptali davası açabilir ve icra mahkemesinin satışın onaylanması kararına karşı kanun yolu başvuru yolu kapalıdır.
Borçluya rızaen satış için verilen 15 günlük süre uzatılabilir mi?
Borçluya tanınan on beş günlük süre kanunen kesin olup uzatılamaz; bu süre içinde hem alıcının bulunması hem de bedelin icra veznesine fiilen ödenmesi şarttır.
Rızaen satışta asgari satış bedeli nasıl hesaplanır?
Asgari satış bedeli, malın muhammen kıymetinin yüzde doksanı ile satış isteyene rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi yüksekse o tutardan ve bu tutara eklenecek mevcut takip masraflarından az olamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy