Bilişim Sistemine Girme Suçunun Hukuki Niteliği ve Unsurları
Bilişim sistemine girme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı şekilde giren ya da sistemde kalmayı sürdüren kişilere bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası tayin edilir. Suçun tamamlanması bakımından sisteme yetkisiz erişim sağlanması ya da izin verilmeyen biçimde içeride kalınması kafidir. Bu kapsamda failin sistemdeki verileri tahrip etmesi, değiştirmesi veya bu yolla maddi menfaat temin etmesi kurucu bir unsur olarak aranmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 243Kaynağı aç
hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar
hapis veya adlî para cezası verilir.[100]
(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen
sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse,
altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi
içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme
girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç
yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme
Suç tanımında yer verilen erişim fiili fiziki bir müdahaleyi zorunlu kılmaz. Mevcut şifrelerin kullanılması, altyapıdaki güvenlik açıklarından istifade edilmesi, oturumu açık bırakılmış donanımlara yetkisizce erişilmesi, oltalama yöntemleri veya tanınan yetkilerin sınırının aşılması gibi yollarla sisteme dahil olunması eylemi oluşturur. Ayrıca başlangıçta izin dahilinde giriş yapılmış olsa dahi, kullanım yetkisinin son bulmasının ardından bilişim ortamında kalmaya devam edilmesi de suç teşkil eder.
Bilişim Sistemi Sayılan Ortamlar
Hukuken bilişim sistemi, verileri toplayabilen, saklayabilen, işleyebilen, aktarabilen ve otomatik işlemlere tabi tutabilen dijital sistemleri ifade eder. Bu kavram yalnızca masaüstü bilgisayarları kapsamaz; cep telefonu, tablet, sunucu, internet sitesi, sosyal medya hesabı, e-posta hesabı, mobil uygulama, veri tabanı, bulut depolama alanı, yönetim paneli, banka uygulaması, yazılım altyapısı ve elektronik haberleşme sistemleri de somut olayın niteliğine göre bilişim sistemi kapsamında değerlendirilebilir.
Cezayı İndiren ve Artıran Haller ile Veri İletişiminin İzlenmesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, sisteme girme veya sistemde kalma fiillerinin bir bedel mukabilinde yararlanılan sistemlere yönelik gerçekleştirilmesi halinde, temel cezada yarı oranına kadar indirime gidilir.
Sisteme hukuka aykırı erişim veya sistemde kalma neticesinde sistemin bünyesindeki verilerin kaybolması ya da değişikliğe uğraması durumunda ceza ağırlaştırılmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin üçüncü fıkrası doğrultusunda, bu tür bir neticenin gerçekleşmesi halinde faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise veri aktarımlarının izlenmesi yaptırıma bağlanmıştır. Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Sistemi Engelleme, Bozma ve Banka Kartı Kötüye Kullanımı
Sisteme girişin ötesinde işleyişe ya da verilere müdahale edilmesi durumunda Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesi devreye girer. Bu düzenlemeye göre bir bilişim sisteminin işleyişini sekteye uğratan veya bozan kimseye bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Sistemdeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez hale getiren, sisteme harici veri yerleştiren veya mevcut verileri başka mecralara sevk edenler ise altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 244Kaynağı aç
bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez
kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen
kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya
kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle
kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka
bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne
kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması
Bahse konu müdahalelerin bir kamu kurumuna, bankaya veya kredi kuruluşuna ait bilişim altyapıları üzerinde gerçekleştirilmesi halinde tayin edilecek ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca bu fiiller vasıtasıyla kişinin şahsına veya üçüncü bir kişiye başka bir suç kapsamına girmeksizin haksız menfaat sağlaması halinde, faile iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası hükmedilir.
Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinde müstakil olarak düzenlenmiştir. Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkrada yer alan fiilin; haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlâtlığın ya da aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenmesi hâlinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 245Kaynağı aç
(1) Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa
olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın
kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya
kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla
kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka
veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç
yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(3) Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya
kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi,
fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, dört yıldan
sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(4) Birinci fıkrada yer alan suçun;
a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin
veya evlat edinen veya evlâtlığın,
c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,
zararına olarak işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya
hükmolunmaz.
(5) (Ek: 6/12/2006 – 5560/11 md.) Birinci fıkra kapsamına giren
fiillerle ilgili olarak bu Kanunun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin
pişmanlık hükümleri uygulanır.
Yasak cihaz veya
programlar
Soruşturma Usulü ve Dijital Delillerin Toplanması
Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinde düzenlenen bilişim sistemine girme suçu bakımından kanun koyucu açık bir şikâyet koşulu aramamıştır. Bu sebeple soruşturma adli mercilerce re'sen yürütülür; sonradan ileri sürülen şikâyetten vazgeçme beyanı kural olarak kamu davasının düşmesi sonucunu meydana getirmez.
Soruşturma evresinde dijital delillerin incelenmesi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesi hükümleriyle yürütülür. Somut olgulara dayalı kuvvetli şüphe varlığı ve başka yoldan delil elde edilme imkânının bulunmadığı hallerde hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda ise Cumhuriyet savcısının kararıyla şüphelinin bilgisayarlarında, programlarında ve kütüklerinde arama icra edilmesine, kopya çıkarılmasına ve bu kayıtların metin haline dönüştürülmesine karar verilebilir. Savcılık tarafından verilen arama ve kopyalama kararı yirmi dört saat zarfında hâkim onayına sunulur; hâkim en geç yirmi dört saat içinde kararını tesis eder. Sürenin aşılması veya hâkimin onay vermemesi halinde elde edilen kopyalar ile çözümler derhal imha edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 134Kaynağı aç
somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette
delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar
ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına,
bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin
hâline getirilmesine karar verilir. (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriyet
savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına
sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması
veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve
çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir.
(2) Bilgisayar, bilgisayar
programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere
ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması halinde çözümün yapılabilmesi
ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir.
Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan
cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.
(3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında,
sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır.
(4) Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye
veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır.
(5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki
verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan
veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer
tarafından imza altına alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi
İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması[33][34][35][36][37]
Bilgisayar donanımlarına ve kütüklerine elkonulabilmesi ise şifrelerin çözülememesi sebebiyle sisteme ulaşılamaması, gizlenmiş verilere erişim sağlanamaması ya da inceleme sürecinin uzun sürecek olması koşullarına tabidir. Elkoyma işleminde sistemdeki tüm verilerin yedeklemesi yapılarak bir örneği şüpheliye veya müdafiine teslim edilir ve tutanak düzenlenir. Şifrelerin çözülmesi ve gerekli verilerin aktarılmasının akabinde donanımlar gecikmeksizin iade edilir. Öte yandan fiziki elkoyma yoluna gidilmeksizin de sistem verilerinin kısmen ya da tamamen kopyasının alınması, kâğıda dökülerek ilgililerin imzasıyla kayıt altına alınması mümkündür.
Bilişim suçlarında IP adresi önemli bir delil niteliği taşımakla birlikte, aynı internet bağlantısının birden fazla kişi tarafından kullanılabilmesi sebebiyle tek başına her zaman failin kesin tespitine yetmeyebilir. Ortak Wi-Fi ağı, işyeri ağı, aile konutu, kafe, yurt, otel veya VPN kullanımı fail tespitini zorlaştırabildiğinden, IP bilgisinin cihaz verileri, log kayıtları, oturum saatleri ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gündeme gelir.
Bilişim sistemine yetkisiz girmek veriler zarar görmese de suç sayılır mı?
Evet, sisteme hukuka aykırı biçimde erişim sağlanması veya yetkisiz şekilde orada kalınmaya devam edilmesi fiilin gerçekleşmesi için yeterlidir; ayrıca bir verinin silinmesi, bozulması ya da haksız menfaat sağlanması aranmaz.
Sistem verilerinin bozulması veya yok edilmesi durumunda hangi ceza uygulanır?
Yetkisiz giriş veya sistemde kalma sonucunda sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi halinde Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezası uygulanır. Buna karşılık verilerin bozulması, yok edilmesi, değiştirilmesi, erişilmez kılınması, sisteme veri yerleştirilmesi veya verilerin başka yere gönderilmesi bağımsız bir fiil olarak aynı Kanun'un 244. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir.
Bilişim sistemine girme suçu şikâyete tabi midir?
Hayır, kanunda özel bir şikâyet koşuluna yer verilmediğinden bu fiil adli mercilerce re'sen soruşturulur ve şikâyetten vazgeçilmesi kural olarak kamu davasını sonlandırmaz.
Dijital cihazlarda elkoyma işlemi hangi hallerde yapılabilir?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, şifrenin çözülememesi sebebiyle sisteme girilememesi, gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması veya işlemin uzun sürecek olması halinde bilgisayar, bilgisayar programları ve kütüklerine elkonulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy