Norveç vatandaşlık hukukunda doğumla vatandaşlığın kazanılmasında soybağı (jus sanguinis) temel ilkedir. Norveç'te doğmuş olmak tek başına vatandaşlık hakkı sağlamaz. Anne ve babasının her ikisi de yabancı ülke vatandaşı olan bir çocuk Norveç'te doğsa dahi doğumla otomatik olarak Norveç vatandaşı olamaz.
Güncel Dönemde Doğumla Vatandaşlık Esasları
1 Eylül 2006 veya sonrasında doğan çocuklarda, doğum anında anne veya babadan birinin Norveç vatandaşı olması kural olarak vatandaşlığın kazanılması için yeterlidir. Bu kural, çocuğun Norveç'te ya da yurtdışında doğmuş olmasına ve ebeveynlerin evli olup olmamasına bağlı değildir.
Geçmiş Dönem Doğumlarında Uygulanan Kurallar
1 Temmuz 1979 ile 1 Ağustos 2006 arasında doğan çocuklarda annenin Norveç vatandaşı olması doğumla vatandaşlık için yeterli sayılmıştır. Babanın Norveç vatandaşı olması halinde ise babanın çocuk doğduğu sırada anne ile evli bulunması şartı aranmıştır.
1 Temmuz 1961 ile 30 Haziran 1979 ve 1 Ocak 1951 ile 30 Haziran 1961 tarih aralıklarında doğan çocuklarda, babadan vatandaşlık kazanımı evlilik bağına bağlanmıştır. Yalnızca babanın Norveç vatandaşı olduğu hallerde, ebeveynlerin çocuk 18 yaşını doldurmadan önce evlenmesi durumunda çocuk evlilik tarihinden itibaren vatandaşlık kazanabilmektedir.
1 Ocak 1925 ile 31 Aralık 1950 arasında doğan çocuklarda; babanın Norveç vatandaşı ve anneyle evli olması halinde veya annenin Norveç vatandaşı olup evli olmadığı durumlarda vatandaşlık doğumla kazanılmaktadır. 1 Ocak 1925 öncesinde doğan çocuklar bakımından da ebeveynlerin evli olup olmadığı ve hangi ebeveynin Norveç vatandaşı olduğu belirleyici nitelik taşır.
Soybağının Kurulması ve Biyolojik İnceleme
Norveç Çocuklar ve Ebeveynler Hakkında Kanun uyarınca çocuğu doğuran kadın anne sayılır. Başka bir kadın için çocuk doğurmaya yönelik taşıyıcı annelik anlaşmaları bağlayıcı değildir.
Norveç Çocuklar Kanunu uyarınca çocuk doğduğu sırada annenin evli olduğu erkek kural olarak baba kabul edilir. Evliliğe bağlı bu karinenin bulunmadığı hallerde babalık; ebe, doktor, Ulusal Nüfus Sicili, mahkeme, NAV veya baba yurtdışındaysa Norveç diplomatik ya da konsolosluk görevlisi önünde yazılı beyanla kurulabilir.
Çocuk yurtdışında doğmuşsa ve kimlik kanıtı yetersizse ya da çocuğa Norveç vatandaşlığı kazandırmak amacıyla gerçeğe aykırı babalık bilgisi verilmiş olabileceğine dair neden bulunuyorsa DNA analizi istenebilir. DNA analizi kişinin baba olamayacağını gösterirse, o kişi babalık beyanında bulunamaz.
Norveç hukukunda taşıyıcı annelik izin verilen bir kurum değildir. Biyolojik materyal Norveç vatandaşı bir kişiden gelmiş olsa dahi, çocuğun ebeveynlik hukuken transfer edilene kadar Norveç vatandaşı olamayacağı düzenlenmiş olup; taşıyıcı annenin yabancı olduğu durumlarda çocuğun doğumdan itibaren Norveç vatandaşlığı kazanabilmesi babanın Norveç vatandaşı olması koşuluna da bağlanmaktadır.
Evlat Edinme Yoluyla Vatandaşlık
1 Eylül 2006 veya sonrasında bir Norveç vatandaşı tarafından evlat edinilen çocuk, 18 yaşın altındaysa ve yetkili makamlar evlat edinme iznini vermişse veya yabancı evlat edinme Norveç'te geçerli kabul edilmişse otomatik olarak Norveç vatandaşı olur.
Çifte Vatandaşlık ve İkamet Şartına Bağlı Koruma
Norveç, 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren çifte vatandaşlığa izin vermektedir. Norveç vatandaşı bir ebeveynden doğan çocuk aynı anda başka bir ülke vatandaşlığını kazanıyorsa, Norveç hukuku bakımından bu durum tek başına bir engel teşkil etmez. Bununla birlikte çocuğun diğer vatandaşlığını kazandığı ülkenin mevzuatı çoklu vatandaşlığa izin vermiyorsa ilgili devlet hukuku bakımından farklı sonuçlar doğabilir.
Doğumla çifte vatandaşlık kazanan ve 22 yaşına gelene kadar Norveç'te en az 2 yıl veya Nordik ülkelerde toplam 7 yıl yaşamamış olan kişilerin Norveç vatandaşlığını korumak için başvuru yapması zorunludur.
Norveç'te doğmak vatandaşlık kazanmak için yeterli midir?
Norveç'te doğmuş olmak tek başına vatandaşlık sağlamaz; doğumla vatandaşlıkta soybağı esas olduğundan her iki ebeveyni yabancı olan çocuk doğumla otomatik vatandaş olamaz.
1 Eylül 2006 sonrasında doğanlarda ebeveynlerin evli olması gerekir mi?
1 Eylül 2006 ve sonrasında doğan çocuklarda anne veya babadan birinin Norveç vatandaşı olması yeterlidir; evlilik durumu veya doğumun nerede gerçekleştiği şart aranmaz.
Doğumla çifte vatandaşlıkta 22 yaş ikamet kuralı nedir?
Doğumla çifte vatandaş olup 22 yaşına kadar Norveç'te en az 2 yıl veya Nordik ülkelerde toplam 7 yıl yaşamamış kişilerin Norveç vatandaşlığını korumak adına başvuru yapması gerekir.
Evlat edinilen çocuk nasıl Norveç vatandaşı olur?
18 yaş altındaki çocuk, 1 Eylül 2006 veya sonrasında Norveç makamlarının izniyle veya geçerli sayılan yabancı evlat edinmeyle Norveç vatandaşı tarafından evlat edinildiğinde otomatik vatandaş olur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy