Aylıktan kesme cezası, subay, astsubay, uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında ceza verilmesini gerektiren disiplinsizlik hallerine bağlanan bir disiplin cezasıdır.
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 6. maddesine göre disiplin cezası vermeye yetkili kişi ve kurullar takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli kullanır. Takdir hakkı mutlaka gerekçeli kullanılır. İtiraz üzerine yetkili makamların kararları hariç, hiçbir idari makam takdir hakkını kaldıran bir karar veremez veya uygulama yapamaz.
6413 sayılı TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ DİSİPLİN KANUNU m. 6Kaynağı aç
Disiplinsizliklerde aranan unsurlar
Amire saygısızlık, hizmette veya hizmete ilişkin hallerde gösterilmesi gereken saygının kasten gösterilmemesi ya da amirin tenkit veya ikazının saygıyla kabul edilmemesidir. Fail maiyettir ve manevî unsur kasttır. Fiilin oluşup oluşmadığı somut olayın özelliklerine göre, her olay kendi içinde değerlendirilir.
Yalan söyleme disiplinsizliği, hizmete veya göreve ilişkin bir konuda amire ya da bilgi vermekle yükümlü olunan kişi veya makama kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunmayı gerektirir. Hizmet dışında söylenen yalan, uyarı cezasını gerektiren disiplinsizlik olarak ayrılır.
Yalan söyleyerek resmî bir belge düzenlenmesi halinde Askerî Ceza Kanunundaki sahtecilik suçunun oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilir.
Maiyetine hizmetle ilgisi olmayan emir vermek kasten işlenen bir disiplinsizliktir. Amir, emrin hizmetle ilgili olduğu kanaatiyle hareket etmişse, emrin askerî hizmete ilişkin çıkmaması bu disiplinsizliği oluşturmaz.
Maiyetin gözetiminde ihmal göstermenin faili her seviye ve rütbedeki amir olabilir. Manevî unsur kast veya taksirdir; disiplinsizliğin oluşması için amirin kastının veya taksirinin bulunması yeterlidir. Bu fiil bakımından fiilin suç oluşturması, disiplin soruşturmasının bağımsızlığı ilkesi gereği disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
Ayrımcılık disiplinsizliği, sayılan sebeplerle ayrım yapılarak işlem tesis edilmesini ve görev yerinde huzursuzluğa neden olunmasını birlikte gerektirir. Cezalandırma için huzursuzluk şarttır ve manevî unsur kasttır.
Yasak edilen yerlere gitme disiplinsizliği için kişinin resmî üniforma ile bulunması şarttır ve fiil kasten işlenir. Tanımda sayılan yerlere bilerek ve isteyerek girilmesi yeterlidir; hangi amaçla girildiğinin önemi yoktur.
Kayırma talep etmede ayrıcalığın fiilen tanınmış olması gerekmez. Ayrıcalık tanınması talebinin başkaları aracılığıyla yetkili makamlara iletilmesi maddî unsur açısından yeterlidir.
Maiyetten hediye kabulünde hediyenin değerinin makul seviyenin üzerinde olması ve hediyenin kişisel menfaat amacıyla kabul edilmesi gerekir. Buradaki hediye rüşvet değildir.
Hizmette siyasî içerikli konuşmanın manevî unsuru özel kasttır. Konuşmanın siyasî amaçla yapılması ve siyaset yapmak amacına yönelmesi gerekir.
Yetkili makamlarca yasaklanmış toplantı, gösteri, yürüyüş ve benzeri faaliyetlere katılmak ayrı bir disiplinsizlik oluşturur.
İzinsiz garnizonu terk etmenin manevî unsuru kasttır. Amire ulaşılamadığı için izin alınamamış olması kastı ortadan kaldırır.
Ulaşım güvenliğini ihlal disiplinsizliğinin faili subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er olabilir. Manevî unsur kasttır; seyahat emri ilgiliye tebliğ edilmemişse kasttan söz edilemez.
Kısa süreli kaçma ve ceza başlığı
6413 sayılı Kanun’un 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, kısa süreli kaçmayı hizmet yerini terk etmeme cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında tanımlar. Fiil, kıta veya görev yerinden yedi günü aşmayacak ve bu süre içinde kendiliğinden dönülecek şekilde kaçmak ya da mesaiye gitmemektir. Bu tanım, fiili aylıktan kesme başlığına bağlamaz.
Disiplin cezasına karşı iptal davası
6413 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasına göre, askerî öğrenciler ile erbaş ve erler hakkında verilen disiplin cezaları ile subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilen uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam cezaları hariç, bu Kanundaki disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir. Fıkra aylıktan kesme cezasını adıyla ayrıca saymaz.
6413 sayılı TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ DİSİPLİN KANUNU m. 43Kaynağı aç
Aynı fıkraya göre subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler hakkında disiplin ceza sayısı veya puanı nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda, yargı yolu kapalı disiplin cezalarının hukuka uygunluğu mahkemelerce denetlenebilir. Seferberlik ve savaş zamanında ise yüksek disiplin kurullarının verdiği Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası hariç, Kanundaki diğer disiplin cezaları yargı denetimi dışındadır.
6413 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrasına göre dava açma süresi cezanın kesinleşmesinden başlar. Türk karasuları dışındaki gemilerde verilen cezalarda süre, geminin bağlı bulunduğu üsse veya limana dönmesiyle başlar. Fıkra sürenin gün sayısını ayrıca göstermez.
Aylıktan kesme cezası kimler hakkında uygulanır?
Subay, astsubay, uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında, ceza verilmesini gerektiren disiplinsizlik halleri için öngörülen bir disiplin cezasıdır.
Hizmet dışındaki yalan hangi disiplinsizlik sayılır?
Hizmet dışında söylenen yalan, uyarı cezasını gerektiren disiplinsizlik olarak ayrılır. Yalan söyleme disiplinsizliği için fiilin hizmete veya göreve ilişkin olması gerekir.
Kısa süreli kaçmak hangi ceza başlığı altındadır?
Kısa süreli kaçmak, 6413 sayılı Kanun’un 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca hizmet yerini terk etmeme cezasını gerektiren disiplinsizliktir. Süre yedi günü aşmaz ve bu süre içinde kendiliğinden dönülür.
Disiplin cezasında takdir hakkı nasıl kullanılır?
6413 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre yetkili kişi ve kurullar takdir hakkını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli ve mutlaka gerekçeli kullanır. İtiraz üzerine yetkili makamların kararları hariç, takdir hakkını kaldıran idari karar veya uygulama yapılamaz.
Hangi disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir?
Askerî öğrenciler ile erbaş ve erlerin disiplin cezaları ve subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erlerin uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam cezaları hariç, 6413 sayılı Kanun’daki disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir. Seferberlik ve savaşta, yüksek disiplin kurullarının Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası dışındaki disiplin cezaları yargı denetimi dışındadır. Subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler hakkında disiplin ceza sayısı veya puanı nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda, yargı yolu kapalı disiplin cezalarının hukuka uygunluğu denetlenebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy