Avukatlık ücreti, avukatın hukukî yardımına karşılık gelen meblağ veya değerdir. Ücret, dava konusunun ya da hükmedilecek şeyin değerine veya belli bir paraya oranla kararlaştırılabilir; bu oran yüzde yirmibeşi aşamaz. Vekâlet ücreti ise avukatlık asgari ücret tarifesinin altında kararlaştırılamaz.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 164Kaynağı aç
Avukatlık ücretinin anlamı
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi, avukatlık ücretini avukatın gördüğü hukukî yardımın karşılığı olan meblağ ya da değer olarak tanımlar. Ücret bu çerçevede sunulan hukukî yardıma bağlanır.
Yüzdeyle kararlaştırılan ücret
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi, ücretin davanın değerine, hükmedilecek şeyin değerine ya da belli bir paranın yüzdesine bağlanmasına imkân verir. Oran, yüzde yirmibeşi geçmeyecek biçimde kararlaştırılabilir. Hüküm bu yüzdeyi her iş için kendiliğinden işleyen sabit bir ölçü hâline getirmez. Yüzde taraflarca kararlaştırılırsa üst sınır yüzde yirmibeştir.
Para dışındaki mal ve haklar
Maddenin ikinci fıkrasına göre yapılan sözleşmede, dava konusu paranın dışında kalan mal veya haklardan bir bölümünün aynen avukata kalacağını öngören bir kayıt bulunamaz. Yasak, bu sözleşmeler bakımından ve para dışındaki mal ile hakların aynen avukata ait kılınması bakımındandır.
Asgari ücret tarifesinin altı
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi, vekâlet ücretinin avukatlık asgari ücret tarifesinin altında kararlaştırılmasını kabul etmez. Tarafların anlaşması, vekâlet ücretini bu tarifenin altına çekemez.
Sözleşmenin olmadığı veya geçersiz olduğu hâller
Ücret kararlaştırılmamışsa, yazılı ücret sözleşmesi yoksa, sözleşme belirgin değilse veya tartışmalıysa ya da ücrete ilişkin hüküm geçersiz sayılmışsa bir belirleme yapılır. Değer parayla ölçülebildiğinde tutarı, ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci saptar. Merci, davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğini gözetir. Tutar, asgari ücret tarifelerinin altına inemez. Ölçü, ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabi değerine göre yüzde on ile yüzde yirmi arasındaki bir dilimdir; tek ve sabit bir oran değildir.
Yüzde on ile yüzde yirmi aralığı, sözleşmede kararlaştırılabilecek yüzde yirmibeşlik üst sınırın yerine geçmez. Yüzde yirmibeş, yüzde kararlaştırılan ilişkide aşılamayacak orandır. Yüzde on ile yüzde yirmi ise sayılan sözleşme eksikliği veya geçersizlik hâllerinde, parayla ölçülebilen işin kazanılan bölümü için ve avukatın emeğine göre kullanılan belirleme aralığıdır.
Parayla ölçülemeyen dava ve işler
Değeri parayla ölçülemeyen dava ve işlerde avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır. Bu uygulama, parayla ölçülebilen işler için öngörülen belirlemenin ardından ve aynı hâllerde gündeme gelir. Hâller; ücretin kararlaştırılmaması, yazılı ücret sözleşmesinin bulunmaması, sözleşmenin belirgin olmaması, sözleşmenin tartışmalı olması ve ücrete ilişkin hükmün geçersiz sayılmasıdır. Geçerli ve belirgin bir ücret sözleşmesi bulunan her işe tarife bu kapsamda uygulanmaz.
Kararla karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti
Dava sonunda, hükümde tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir. Bu aidiyet, kararla ve tarife esas alınarak karşı yana yüklenen vekâlet ücreti içindir; sözleşmeyle kararlaştırılan ücretin durumunu düzenlemez. Avukata ait bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas edilemez, mahsup edilemez ve haczedilemez. Takas, mahsup ve haciz yasağı iş sahibinin borcu ile sınırlıdır; bu ücretin dışındaki ilişkilere yayılmaz.
Ücretsiz davada bildirim
Dava ücretsiz üstlenildiğinde durumun baro yönetim kuruluna bildirilmesi gerekir.
Sonuca bağlanan ücret
Sonuca bağlanan ücret, sınırsızca kurulabilecek serbest bir ticari model değildir. Bu modelin mesleğe özgü kanuni sınırlar içinde değerlendirilmesi gerekir. Bu sınırlar arasında, kararlaştırılan oranın yüzde yirmibeşi aşamaması, ikinci fıkra kapsamındaki sözleşmede para dışı mal ve hakların aynen avukata bırakılamaması ve vekâlet ücretinin asgari tarifenin altında kararlaştırılamaması yer alır.
Ücretin belirlendiği başlıca biçimler
Kurumsal danışmanlıkta saat esasına dayanan ücretlendirme özellikle kullanılır. Dava işleri ile bireysel hukuki hizmetlerde dosya başına bedel, sabit tutar, aylık danışmanlık ve belirli koşullarda nispi ücret de uygulama alanı bulur.
Sık sorulan sorular
Avukatlık ücreti ne anlama gelir?
Avukatın hukukî yardımına karşılık gelen meblağ veya değer, avukatlık ücretidir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi ücreti bu kapsamda tanımlar.
Yüzdeyle kararlaştırılan ücrette üst sınır nedir?
Üst sınır yüzde yirmibeştir. Davanın veya hükmedilecek şeyin değeri ya da belli bir para üzerinden yüzde kararlaştırılabilir; oran bu sınırı aşamaz. Hüküm yüzdeyi her işte zorunlu kılmaz.
Asgari tarifenin altında vekâlet ücreti kararlaştırılabilir mi?
Kararlaştırılamaz. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi, vekâlet ücretinin avukatlık asgari ücret tarifesinin altında belirlenmesini engeller.
Dava konusu mal avukata aynen bırakılabilir mi?
İkinci fıkra uyarınca yapılan sözleşmede bırakılamaz. Dava konusu paranın dışındaki bir malın veya hakkın bir bölümünün aynen avukata kalması bu sözleşmeye yazılamaz.
Ücret sözleşmesi yoksa miktar nasıl belirlenir?
Ücret kararlaştırılmamışsa, yazılı sözleşme yoksa, sözleşme belirgin değilse veya tartışmalıysa ya da ücret hükmü geçersiz sayılmışsa belirlemeyi ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci yapar. Parayla ölçülebilen işin kazanılan bölümünde merci avukatın emeğini gözetir. Tutar asgari tarifelerin altında kalmaz ve ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabi değerine göre yüzde on ile yüzde yirmi aralığında saptanır.
Parayla ölçülemeyen işte hangi ölçü uygulanır?
Ücret kararlaştırılmamışsa, yazılı sözleşme yoksa, sözleşme belirsiz veya tartışmalıysa ya da ücret hükmü geçersiz sayılmışsa, parayla ölçülemeyen dava ve işlerde avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır. Bu uygulama, parayla ölçülebilen işler için öngörülen belirlemenin ardından gelir.
Karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti kime aittir?
Hükümde tarife esas alınarak karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir. İş sahibinin borcu nedeniyle bu ücret takas edilemez, mahsup edilemez ve haczedilemez.
Ücretsiz dava baroya bildirilir mi?
Bildirilir. Dava ücretsiz üstlenildiğinde durum baro yönetim kuruluna iletilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy