Avukat olmak için hukuk fakültesinden mezun olduktan sonra ilgili baroya başvurmak, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olmak, adliye ve avukat yanında geçen zorunlu stajı tamamlamak ve ardından yapılan değerlendirmeden geçmek gerekir. Mesleğe kabul, baro tarafından ruhsatnamenin verildiği anda hüküm ifade eder; ruhsat verilirken baro yönetim kurulu önünde yemin edilir.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 16Kaynağı aç
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 9Kaynağı aç
Hukuk öğrenimi ve yabancı diploma
Avukat olmak için okunacak üniversite bölümü hukuktur. Hukuk dışında bir bölüm okuyan kişi avukat olamaz.
Avukatlığa kabulde Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak aranır. Yabancı bir ülkenin hukuk fakültesinden mezun olan kişinin ise Türkiye hukuk fakültelerinin programlarına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olması gerekir.
Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve staja başvuru
Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesine göre avukatlık stajına başvurabilmek için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olmak gerekir. Bu sınav, staj sürecine girişin yasal ön koşuludur. Sınavı geçen adaylar, staj yapacakları baroya dilekçeyle başvurur.
Stajın aşamaları ve değerlendirme usulüne ilişkin ayrıntılı düzenleme Avukatlık Kanunu'nda yer almaktadır; ancak stajın ikiye ayrıldığı ve adliye ile avukat yanında tamamlandığı bilinmektedir. İkincil kaynak, bu iki bölümün her birinin altı aydan oluştuğunu belirtmektedir; bu sürenin güncel kanun metniyle doğrulanması önerilir.
Kamu personeli ve çalışanların staj imkânı
Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesi, staja fiilen engel olmamak koşuluyla herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmayı staj için engel saymaz. Bu hüküm, 2022 yılında eklenmiş ve 2024 yılında değişikliğe uğramıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar, adli ve idari yargı hâkim ve savcı adayları, yardımcıları ile hâkim ve savcılar hariç olmak üzere, mahkemelerde yapılan staj sürecinde aylıksız veya ücretsiz izinli olarak staj yapabilir. Bu dönemde taleple yıllık izin de kullandırılabilir.
Avukat yanında yapılacak staj sürecinde kamu kurumu, ilgilinin görevini aksatmayacak biçimde çalışma saatlerini ve izin dönemlerini düzenleyebilir. Görevin niteliği nedeniyle aksaklık doğacaksa bu aşamada da aylıksız veya ücretsiz izin verilebilir.
Memur kadrolarına geçiş hakkı tanınan sözleşmeli personel, bu hakkı kazandıktan sonra kamu personeline tanınan staj düzenlemelerinden yararlanabilir. Kamu personelinin staj sürecindeki izin ve çalışma saati düzenlemesine ilişkin usul ve esaslar ise Cumhurbaşkanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Avukatlığa kabul şartları
Avukatlığa kabul; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayı, Türk hukuk fakültesi mezuniyetini veya eksik ders sınavlarını vermiş yabancı hukuk fakültesi mezuniyetini, staj bitim belgesini, levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgâhı bulunmayı ve Avukatlık Kanunu'na göre avukatlığa engel bir halin bulunmamasını gerektirir. Engel haller kanunda ayrıca düzenlenmiş olup bu şart, avukatlığa kabulün zorunlu koşulları arasında sayılmaktadır.
Baro yönetim kurulunun karar süreci ve itiraz hakkı
Avukatlık Kanunu'nun 7. maddesine göre baro yönetim kurulu, levhaya yazılma istemine ilişkin başvuru dilekçesinin varış tarihinden itibaren bir ay içinde gerekçeli karar vermekle yükümlüdür. Bir ay içinde karar verilmezse avukatlığa kabul istemi reddedilmiş sayılır.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 7Kaynağı aç
Kabul isteminin bu yolla reddedilmiş sayılması halinde aday, bir aylık sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde Türkiye Barolar Birliğine itiraz edebilir.
Ruhsatname, yemin ve unvan
Staj sürecini tamamlayan avukat adayı, gerekli incelemeden geçerek yemine davet edilir. Avukatlık Kanunu'nun 9. maddesine göre mesleğe kabul edilen adaya ilgili baro bir ruhsatname verir; avukatlığa kabul, ruhsatnamenin verildiği andan itibaren hüküm ifade eder.
Ruhsatname verilirken avukattan baro yönetim kurulu önünde yemin etmesi istenir. Avukatlık Kanunu'nun 9. maddesinde yemin metni şu şekilde belirlenmiştir: 'Hukuka, ahlaka, mesleğin onuruna ve kurallarına uygun davranacağıma namusum ve vicdanım üzerine andiçerim.' Yeminle birlikte avukatlık mesleği icra edilebilir hale gelir.
Aday kabulden sonra Avukat unvanını kullanma hakkını kazanır ve bu durum Türkiye Barolar Birliğine bildirilir.
Meslek konuları ve avukatlık ücreti
Boşanma avukatı, ceza avukatı veya icra avukatı gibi adlar, avukatların ilgi duyduğu ve çalışmak istediği alanları anlatan betimlemelerdir. Ruhsatname alındıktan sonra avukatın meslek konuları bakımından bir sınırlaması bulunmaz.
Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesine göre avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağ veya değeri ifade eder. Dava veya hükmolunacak şeyin değerinin yüzde yirmibeşini aşmamak üzere belli bir yüzdesi ücret olarak kararlaştırılabilir; bu orana dayalı sözleşme, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 164Kaynağı aç
Avukatlık asgari ücret tarifesinin altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde durum baro yönetim kuruluna bildirilir. Yazılı ücret sözleşmesi bulunmadığı veya geçersiz sayıldığı hallerde, değeri para ile ölçülebilen işlerde avukatın emeği gözetilerek ilâmın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında ve asgari tarife altında olmamak koşuluyla ücret belirlenir; bu hesaplama davanın yalnızca kazanılan bölümü için yapılır. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise asgari ücret tarifesi uygulanır.
Dava sonunda kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti avukata aittir; bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.
Meslek ilkeleri
Havana Kuralları'nın 14. maddesinde, avukatların müvekkillerinin haklarını korurken ve adaletin gerçekleşmesine çalışırken insan haklarını ve temel özgürlükleri yüceltmeye çalışmaları; hukuka ve hukukçuluk mesleğinin kabul görmüş standartlarına ile ahlaki kurallarına uygun biçimde serbestçe ve özenle hareket etmeleri öngörülmektedir. Bu ilke, avukatlık mesleğinin uluslararası temel çerçevesinin bir parçasını oluşturmaktadır.
Avukat olmak için hangi bölüm okunur?
Avukat olmak için hukuk bölümü okunur. Hukuk dışında bir bölümle avukat olunamaz; yabancı hukuk fakültesi mezunu ise Türkiye hukuk fakültelerinin programlarına göre eksik derslerden başarılı sınav vermiş olmalıdır.
Avukatlık stajına başlamak için ne gerekir?
Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesine göre staja başvurabilmek için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olmak gerekir. Sınavı geçen adaylar staj yapacakları baroya dilekçeyle başvurur.
Kamu görevindeyken avukatlık stajı yapılabilir mi?
Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca, adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile adayları hariç olmak üzere, kamu personeli mahkemelerdeki staj sürecinde aylıksız veya ücretsiz izinli olarak staj yapabilir. Avukat yanındaki staj için ise çalışma saatleri ve izin dönemleri kamu kurumunca düzenlenebilir.
Baro başvurusunu ne kadar sürede sonuçlandırır?
Avukatlık Kanunu'nun 7. maddesine göre baro yönetim kurulu, başvuru dilekçesinin varış tarihinden itibaren bir ay içinde gerekçeli karar vermek zorundadır. Bu süre içinde karar verilmezse kabul istemi reddedilmiş sayılır ve aday on beş gün içinde Türkiye Barolar Birliğine itiraz edebilir.
Yemin hangi aşamada edilir?
Staj sürecini tamamlayan aday, gerekli incelemeden geçerek yemine davet edilir. Yemin, ruhsatname verilirken baro yönetim kurulu önünde edilir ve bu yeminle birlikte meslek icra edilebilir hale gelir.
Avukat unvanı ne zaman kullanılabilir?
Avukatlık Kanunu'nun 9. maddesine göre avukat unvanı, baro ruhsatnameyi verdikten ve avukatlığa kabul hüküm ifade etmeye başladıktan sonra kullanılabilir.
Ruhsat alan avukatın konu sınırı var mıdır?
Ruhsatname alındıktan sonra avukatın meslek konuları bakımından bir sınırlaması bulunmaz. Boşanma, ceza veya icra avukatı gibi adlar ise ilgi ve çalışma alanını anlatan betimlemelerdir.
Avukat müvekkile ücretsiz hizmet verebilir mi?
Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesinin altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde bu durum baro yönetim kuruluna bildirilmek zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy