Vekalet Ücretinin Yasal Dayanağı ve Avukata Aidiyeti
Avukatlık ücreti, avukatın sunduğu hukuki yardımın karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder. Mahkemelerde, tüm hukuki yardımlarda ve uyuşmazlığı sonlandıran merci kararlarında mahkemece karşı tarafa yükletilecek vekalet ücretinin tayin ve takdirinde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uygulanır. Yargılama neticesinde mahkemece tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti avukata ait olup iş sahibinin kendi borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.
1136 sayılı AVUKATLIK KANUNU m. 164Kaynağı aç
Asgari Ücret Tarifesinin Alt Sınırı ve Zaman Bakımından Uygulanması
Avukatlık Kanunu uyarınca asgari ücret tarifesinin altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz; bir davanın ücretsiz üstlenilmesi halinde bu durumun baro yönetim kuruluna bildirilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdi avukatlık ücreti kararlaştırılmamışsa veya yapılan sözleşme geçersiz sayılmışsa, mahkemelerce Tarife hükümlerinin altında bir ücrete hükmedilemez; değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde de asgari ücret tarifesi tatbik edilir. Vekalet ücretinin takdirinde ise hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte bulunan Tarife esas alınır.
Vekalet Ücretinin Kapsamı ve Takdir Ölçütleri
Tarifede yazılı avukatlık ücreti, kesin hüküm elde edilinceye kadar yerine getirilen dava, iş ve işlemlerin karşılığıdır. Avukat tarafından takip edilen uyuşmazlıkla ilgili dilekçeler ve yapılan diğer işlemler ayrı ücrete tabi tutulamaz; hükümlerin tavzihine ilişkin taleplerde de avukatlık ücreti takdir edilmez. Buna karşılık icra takipleri ile temyiz ve istinaf mercilerinde duruşmalı görülen işler ayrı vekalet ücretini gerektirir. Dava veya icra takibini sürecin hangi aşamasında olursa olsun üstlenen avukat, Tarife ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanır. Aynı hukuki yardımın birden çok avukat tarafından yerine getirilmesi durumunda karşı tarafa tek bir avukatlık ücretinden fazlası yükletilemez. Karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti Tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok olamaz; meblağın tayininde vekilin mesaisi, sarf edilen çaba, uyuşmazlığın önemi ve niteliği ile yargılama süresi hesaba katılır.
Özel Dava ve Usul Hallerinde Vekalet Ücreti
Birden fazla davalı aleyhine açılan davaların reddi durumunda, davalıların ortak bir gerekçeyle haklı bulunması halinde vekilleri yararına tek vekalet ücreti takdir edilirken, ret gerekçeleri ayrışan davalılar lehine her bir sebep için ayrı vekalet ücretine hükmedilir. Bir davanın takibi esnasında karşılık dava açılması, davaların birleştirilmesi veya ayrılması hallerinde de her bir dava bağımsız niteliğini koruduğundan müstakil vekalet ücreti belirlenir.
Dava şartı noksanlığı veya husumet yokluğu sebebiyle davanın dinlenemeyerek reddine karar verilmesi halinde kanuni sınırlar dahilinde vekalet ücreti takdir olunur. Kanunlar gereği gönderme, yeni mahkemeler kurulması veya iş bölümü itirazları sebebiyle verilen dosya aktarma, görevsizlik veya yetkisizlik kararlarında ise avukatlık ücretine hükmedilmez. Maddi tazminat istemli davaların kısmen reddi halinde karşı taraf lehine takdir edilecek vekalet ücreti, davacı vekili yararına hükmedilen ücret tutarını geçemez.
Nafaka davalarında davanın kısmen reddedilmesi durumunda, reddedilen bölüm için davalı taraf yararına vekalet ücretine hükmedilemez. Tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetinde mevcut olmasına karşın sunulmayan bir bilgi veya belgenin mahkemeye sonradan ibrazı sebebiyle hakem heyeti kararının iptali durumunda tüketici aleyhine vekalet ücreti takdir edilmez. Öte yandan ön inceleme aşamasına bağlı usuli sona erme kuralları, yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti uyuşmazlıklarında uygulanmaz.
Ceza Yargılamasında Vekalet Ücreti Esasları
Ceza davasında beraat kararı verilen ve kendisini müdafi veya vekil ile temsil ettiren sanık yararına, Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir. Kamu davasına katılan sıfatıyla dahil olan mağdur veya suçtan zarar görenin vekili bulunması durumunda ise sanık hakkında mahkumiyet veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı tesis edildiğinde katılan lehine avukatlık ücreti sanığa yükletilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka davasının kısmen reddi halinde karşı vekalet ücreti çıkar mı?
Nafaka davalarında talebin kısmen reddedilmesi halinde, reddedilen kısım yönünden karşı taraf lehine avukatlık ücretine hükmedilemez.
Beraat eden sanık lehine vekalet ücretine nasıl hükmedilir?
Ceza yargılamasında beraatine karar verilen ve vekille temsil edilen sanık lehine gideri Hazineye ait olmak üzere maktu avukatlık ücreti takdir edilir.
Mahkemece hükmedilen vekalet ücreti borç nedeniyle haczedilebilir mi?
İlam ile karşı tarafa yükletilen vekalet ücreti müvekkile değil avukata ait olduğundan, iş sahibinin kendi borcu gerekçesiyle haczedilemez ve takas edilemez.
Tüketici mahkemesinde sonradan sunulan belge vekalet ücreti doğurur mu?
Hakem heyetinde mevcut olduğu halde sunulmayan bir belgenin tüketici mahkemesine ilk kez sunulmasıyla hakem heyeti kararı iptal edilirse tüketici aleyhine vekalet ücretine hükmedilemez.
Aynı davayı birden çok avukatın takip etmesi vekalet ücretini artırır mı?
Bir uyuşmazlıkta tarafı birden fazla avukat temsil etse dahi karşı tarafa kanunen tek bir avukatlık ücretinden fazlası yükletilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy