Lex fori, mahkeme hukuku anlamına gelen bir hukuk terimidir. Uluslararası özel hukukta ve hukuk çatışmaları kurallarında kullanılır. Latince lex hukuk veya yasa, fori ise mahkeme anlamına gelir.
Mahkemenin kendi usul hukukunu uygulaması
Lex fori, davanın görüldüğü mahkemenin kendi iç hukuk kurallarını uygulamasını ifade eder. Mahkeme hangi ülkede bulunuyorsa o ülkenin usul hukuku kurallarını uygulamak zorundadır.
Mahkeme, önüne gelen uyuşmazlıkta usul kurallarını kendi ülkesinin hukuku çerçevesinde çözer. Türkiye’de açılan bir davada taraflar yabancı olsa bile Türk hukuk usulü uygulanır.
Usul hukuku ile maddi hukuk ayrımı
Usul hukuku, lex fori olarak mahkemenin bulunduğu ülkenin kurallarına göre yürütülür. Maddi hukuk ise lex causae olarak bazı durumlarda yabancı bir ülkenin hukukuna göre belirlenebilir.
Mahkeme, özel hukuk uyuşmazlıklarında maddi hukuku belirlerken yabancı hukuku uygulayabilir. Yargılama hukukunu ise kendi hukukuna göre uygular.
Miras ve mal rejimi örnekleri
Bir Türk mahkemesinde görülen miras davasında, miras bırakanın vatandaşı olduğu ülkenin maddi hukuku uygulanabilir. Mahkemeye başvuru süreci, delil sunma kuralları ve itiraz yolları Türk yargılama hukukuna göre belirlenir.
Almanya’da bir mahkemeye başvurulduğunda mahkeme Alman medeni usul hukukuna göre hareket eder; bu yön lex fori olarak açıklanır. Tarafların mal rejimi gibi konularda başka bir ülkenin hukuku lex causae olarak uygulanabilir.
Yargılama işlemlerinin bağlı olduğu hukuk
Yabancı hukuk maddi konularda uygulanabilir. Mahkemeye başvuru, delil sunma ve temyiz gibi yargılama usulleri mahkemenin bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir.
Lex fori ne demektir?
Lex fori mahkeme hukuku demektir. Terim uluslararası özel hukukta ve hukuk çatışmaları kurallarında kullanılır; lex hukuk veya yasa, fori mahkeme anlamına gelir.
Lex fori ile lex causae nasıl ayrılır?
Usul hukuku mahkemenin bulunduğu ülkenin kurallarına göre yürütülür. Maddi hukuk bazı durumlarda yabancı ülke hukukuna göre belirlenebilir; mahkeme yargılama hukukunu kendi hukukuna göre uygular.
Türkiye’de yabancılar arasındaki davada usul hangi hukuka göredir?
Türkiye’de açılan davada taraflar yabancı olsa bile Türk hukuk usulü uygulanır. Usul kuralları mahkemenin kendi ülkesinin hukuku çerçevesinde çözülür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy