Askeri Ceza Kanunu m. 71 Kapsamı ve Hukuki Niteliği
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu m. 71 uyarınca, firar ve izin tecavüzü suçlarından hüküm giyen erbaşların rütbelerinin geri alınmasına mahkûmiyet hükmüyle birlikte karar verilir. Bu yaptırım takdire bağlı olmayıp kanun gereği mecburi feri ceza niteliği taşır. 4551 sayılı Kanun ile gerçekleştirilen değişiklik öncesinde bu feri yaptırım yalnızca firar suçuna bağlanmışken, yapılan yasal düzenlemeyle izin tecavüzü suçu da kapsama dahil edilerek zorunlu hale getirilmiştir. Bu yaptırıma hükmedilebilmesi bakımından Askeri Ceza Kanunu m. 35 bünyesinde düzenlenen genel koşulların gerçekleşmesi aranmaz. Yaptırımın uygulanabilmesi için fail hakkında firar veya izin tecavüzü suçlarından birinden mahkûmiyet kararı verilmesi ve suç tarihinde onbaşı ya da çavuş rütbesinde bulunulması şart ve yeterlidir.
1632 sayılı ASKERİ CEZA KANUNU m. 71Kaynağı aç
22/3/2000-4551/16 md.) Firar ve izin tecavüzü cürümlerinden hüküm giyen erbaşların rütbelerinin
geri alınmasına da hükmolunur.
Firar cezalarının
sonraya bırakılması:
Rütbenin Geri Alınmasının Uygulama Alanı ve Muhatapları
1632 sayılı Kanun m. 71 uyarınca rütbenin geri alınması cezası yalnızca firar veya izin tecavüzü suçlarından hüküm giyen onbaşı ve çavuşlar hakkında tatbik edilebilir. TSK İç Hizmet Kanunu m. 3 uyarınca onbaşılar da erbaş sayıldığından haklarında bu madde hükmü uyarınca ceza uygulanabilmektedir. Buna karşılık askeri teşkilat bünyesindeki sözleşmeli erbaşlar ile uzman erbaşlar hakkında anılan madde uyarınca rütbenin geri alınması cezası verilemez. Yargılama sürecinde failin suç tarihindeki statüsünün belirlenmesi amacıyla onbaşı olup olmadığının saptanması ve bu doğrultuda ek savunma hakkı tanınarak rütbenin geri alınıp alınmayacağına karar verilmesi gerekir.
Fiil Tarihindeki Rütbe ve Birden Fazla Mahkûmiyet Hali
Rütbenin geri alınması feri cezasına hükmedilirken failin eylem anındaki askeri statüsü esas alınır. Suç tarihinde onbaşı rütbesini haiz bulunan failin yargılama sürecinde çavuş rütbesine terfi ettirilmiş olması, feri cezanın tatbik edilmesini engellemez. Diğer yandan 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 99 gereğince bir kişi hakkında hükmolunan her bir ceza diğerinden bağımsız kabul edildiğinden, fail hakkında firar veya izin tecavüzü suçlarından kurulan her mahkûmiyet hükmünde rütbenin geri alınması yaptırımına ayrı ayrı hükmedilmesi icap eder.
Erteleme, Seçenek Yaptırımlar ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Asıl mahkûmiyete bağlı hapis cezasının ertelenmiş olması veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi, rütbenin geri alınması feri cezasının verilmesine hukuki engel oluşturmaz. Buna karşılık fail hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı tesis edildiğinde, kurulan mahkûmiyet hükmü denetim süresi boyunca hukuken askıda kalır. Bu sebeple hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dayanılarak rütbenin geri alınması işlemi gerçekleştirilemez.
Askeri Ceza Kanunu 71. madde kimler hakkında uygulanır?
Yalnızca firar ve izin tecavüzü suçlarından mahkûm olan onbaşı ve çavuşlar hakkında uygulanır; uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaşlar bu düzenlemenin kapsamı dışındadır.
Hapis cezasının ertelenmesi rütbenin geri alınmasına engel midir?
Hapis cezasının ertelenmesi ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesi rütbenin geri alınması feri cezasının verilmesine engel teşkil etmez.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda rütbe geri alınır mı?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğinde mahkûmiyet hükmü denetim süresince askıda kaldığından bu karara dayanılarak rütbenin geri alınması işlemi uygulanamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy