Askeri Ceza Kanunu Kapsamında Askeri Şahıs Sayılanlar
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; subaylar (mareşal rütbesinden asteğmene kadar), astsubaylar, Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görev yapan sivil personel, uzman jandarmalar, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, erbaşlar, erler ve askerî öğrenciler askerî şahıs statüsünde yer almaktadır.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/20017, K. 2023/717Kaynağı aç
Sözleşmeli Erbaş ve Erlerin Statüsü ve Görev Süreleri
6191 sayılı Kanun esaslarına tabi olarak Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri bünyesinde istihdam edilen sözleşmeli erbaş ve erler de askeri şahıs statüsündedir. Bu personelin ilk sözleşme süreleri en az üç yıl, en fazla dört yıl olarak düzenlenmekte olup azami yedi hizmet yılı görev yapabilmeleri mümkündür.
Sivil Memurların Asker Kişi Sıfatının Kanuni Sınırı
Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda görev yapan Devlet memurlarının asker kişi sıfatı sınırsız değildir. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 3. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sivil memurların asker kişi niteliği, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 115. maddesinde gösterilen yükümlülüklerle kayıtlıdır.
211 sayılı Kanun'un 115. maddesi doğrultusunda, Silahlı Kuvvetlerde istihdam edilen sivil memur, müstahdem, müteferrik müstahdem ve gündelikçi sivil personelden amirlik görevini yürütenler, maiyetlerindeki askeri ve sivil personele hizmetin icap ettirdiği emirleri verebilirler. Buna karşılık emrinde çalıştıkları askeri amirlere karşı ast durumunda bulunan bütün sivil personel, anılan Kanun'un 14. maddesinin astlara yüklediği vazifeleri eksiksiz yerine getirmekle yükümlüdür.
Sivil Personelin Cezai Sorumluluğu ve Suç Failliği
Millî Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında çalışan sivil personelin Askeri Ceza Kanunu kapsamındaki sorumluluğu, yalnızca amirlerine karşı olan münasebetleri ve 211 sayılı Kanun'un 115. maddesindeki yükümlülüklerle sınırlıdır. Bu yasal sınırlama nedeniyle sivil personelin sırf asker kişilere özgü suç tiplerinin faili olması kural olarak kabul edilmemektedir. Nitekim Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2021/20017 Esas ve 2023/717 Karar sayılı ilamında; asker kişi sayılması mümkün bulunmayan sivil memur sanığın, Askeri Ceza Kanunu'nun 137. maddesinde düzenlenen hizmette tekasülle harp malzemesinin mühimce hasarına sebebiyet verme suçunu işlemesinin hukuken mümkün olmadığı kabul edilmiştir.
Sivil personel askeri personele emir verebilir mi?
Evet, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 115. maddesi uyarınca amir vazifesi alan sivil memur ve personel, maiyetindeki tüm askeri ve sivil personele hizmetin icap ettirdiği emirleri verebilir.
Sivil memurlar Askeri Ceza Kanunu'ndaki her suçun faili olabilir mi?
Hayır, Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki Devlet memurlarının asker kişi sıfatı 211 sayılı Kanun'un 115. maddesindeki amir-ast yükümlülükleriyle sınırlı olduğundan, bu sınırın dışındaki askeri suçların faili olmaları hukuken mümkün değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

