7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle HMK m.107, 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten önce açılan davalarda eski m.107 uygulanmaya devam eder; aşağıdaki belirsiz alacak açıklamaları bu eski dosyalarla sınırlıdır. Yeni davalarda kaldırılmış m.107’ye dayanılarak belirsiz alacak davası açılamaz. HMK m.109/4 kapsamında kısmi davada talep, aynı davada bir defaya mahsus, tahkikat sona erinceye kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılabilir; bu durumda artırılan kısımda zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır. Ayrı ek dava ve yalnızca fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması bu artırım sonucu ile aynı değildir.
7589 sayılı Kanun, Madde 19Kaynağı aç
Trafik kazası neticesinde aracı hasar gören araç sahibinin, fiilen başka bir araç kiralamamış ya da buna ilişkin fatura veya ödeme belgesi ibraz edememiş olması, araç mahrumiyet bedeli talep etmesine engel değildir. Haksız fiilden kaynaklanan tazminat sorumluluğunda zarar gören kişi, aracını kullanamamaktan doğan mahrumiyet zararını kusurlu taraftan talep etme hakkına sahiptir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/26777, K. 2022/11236Kaynağı aç
Araç Mahrumiyet Zararının Hukuki Temeli ve İspat Kuralı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bir motorlu aracın kaza sonucu hasara uğraması durumunda, mülkiyet hakkı kapsamında aracın sunduğu yararlanma imkânından yoksun kalınması da tazmini gereken bir zarar kalemi oluşturur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/8637, K. 2025/14493Kaynağı aç
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/17333, K. 2016/3648Kaynağı aç
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesinin birinci fıkrasına göre zarar gören taraf, zararını ve karşı tarafın kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Bununla birlikte aynı maddenin ikinci fıkrasında, uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği hâllerde hâkimin, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyeceği hükme bağlanmıştır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
Kiralama Belgesi veya Fatura Sunulmaması Hâlinde Tazminat Hakkı
Haksız fiil sorumluluğunda gerçek zarar ilkesi geçerli olup zarar gören ancak haksız fiil sebebiyle uğradığı gerçek zararını sorumlulardan isteyebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/26777 Esas ve 2022/11236 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, davacı tarafından fiilen araç kiralandığına dair belge veya ödeme belgeleri sunulmasa dahi Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hâkim zararı belirleyebilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin anılan kararında, mahkemece araçta meydana gelen hasarın niteliğine göre makul tamir süresinin ve bu süre zarfında aracın kullanılamamasından doğan ikame araç ihtiyacının bilirkişi marifetiyle tespit edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Salt somut bir kiralama faturası ya da ödeme belgesi ibraz edilemediği gerekçesiyle araç mahrumiyet bedeli talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmamaktadır.
Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2015/17333 Esas ve 2016/3648 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, bir şeyin hasar görmesi sebebiyle kullanılamamasından kaynaklanan zararlar sorumlu kişiden talep edilebilir ve mahrumiyete ilişkin somut delil sunulamaması durumunda dahi mahkemece hakkaniyete uygun bir bedel tayin ve takdir edilmelidir.
Mahrumiyet Bedelinin Hesaplanması ve Zorunlu Masraf İndirimi
Araç mahrumiyet bedelinin hesaplanmasında esas alınan temel ölçüt, hasarın giderilmesi için teknik olarak gerekli olan makul onarım süresi ile bu süre boyunca aynı vasıftaki bir aracın kiralanması için ödenecek emsal bedeldir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2017/5583 Esas ve 2019/11651 Karar sayılı ilamı ile Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2025/8637 Esas ve 2025/14493 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, hasar ve tamir belgeleri incelenerek makul onarım süresi belirlenir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2017/5583, K. 2019/11651Kaynağı aç
Hesaplama yapılırken aracın fiilen serviste beklediği tüm süre değil, onarım için teknik olarak gerekli makul süre esas alınır. Aracın onarımının ekonomik olmaması veya pert olması hâlinde, zarar görenin aynı veya benzer nitelikte yeni bir araç temin edebilmesi için gereken makul süre değerlendirmeye alınır.
Emsal kiralama bedeli tespit edildikten sonra gerçek zararın belirlenebilmesi amacıyla tasarruf edilen giderlerin mahsup edilmesi gerekir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2017/5583 Esas ve 2019/11651 Karar sayılı ile 2015/17333 Esas ve 2016/3648 Karar sayılı kararları uyarınca, aracın kullanılmadığı döneme ilişkin bakım masrafları, amortisman payı ve davacının işi ile evi arasındaki mesafe dikkate alınarak aracı kullansaydı yapacağı yakıt gibi zorunlu tasarruf edilen giderler hesaplanan bedelden düşülür.
Talep Hakkı Bulunan Kişiler ve Kusur Durumunun Etkisi
Araç mahrumiyet tazminatı talebi yalnızca taksi, servis, minibüs veya kamyon gibi ticari nitelikteki araç sahiplerine özgülenmiş bir hak değildir. Şahsi otomobil sahipleri de araçlarını kullanamamaktan doğan mahrumiyet zararını talep edebilirler.
Trafik kazasında tarafların kusur durumu tazminat miktarını etkiler. Kazanın meydana gelmesinde tamamen kusurlu olan kişi, karşı taraftan kendi aracına ilişkin mahrumiyet bedeli talep edemez. Kısmi kusur hâlinde ise zarar gören, karşı tarafın kusuru oranında talepte bulunabilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2025/8637 Esas ve 2025/14493 Karar sayılı ilamına göre, kaza anında aracı bizzat kullanmayan araç malikinin sürücü belgesinin geri alınmış olması, uğranılan maddi zararın tazmininin talep edilmesine engel oluşturmaz.
Zorunlu Trafik Sigortasının Araç Mahrumiyetinden Sorumluluğu
Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortacısının poliçeden kaynaklanan sorumluluğu azami teminat limiti dâhilinde gerçek zarar miktarı ile sınırlıdır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.6-k maddesi uyarınca, ikame araç kira bedeli niteliğindeki araç mahrumiyeti zararı dolaylı zarar niteliğindedir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/8410, K. 2017/2491Kaynağı aç
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/13972, K. 2017/6476Kaynağı aç
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2017/5583 Esas ve 2019/11651 Karar sayılı, 2016/8410 Esas ve 2017/2491 Karar sayılı ile 2016/13972 Esas ve 2017/6476 Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere, dolaylı zarar niteliğindeki araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortası poliçe teminatına dâhil değildir. Bu nedenle sigorta şirketi bu zarardan sorumlu tutulamaz; araç mahrumiyet bedeli kusurlu araç sürücüsü ve araç işleteninden talep edilebilir.
Araç Mahrumiyeti Talebinde Dava Türü ve Belirsiz Alacak Davası
31 Temmuz 2026’dan önce açılan ve eski HMK m.107’nin uygulanmasına devam edilen davalar bakımından: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesinin birinci fıkrası gereğince, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını veya değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya imkânsız olduğu durumlarda alacaklı, asgari bir miktar belirterek belirsiz alacak davası açabilir.
31 Temmuz 2026’dan önce açılmış eski HMK m.107 kapsamındaki davalarda: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2025/8637 Esas ve 2025/14493 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere, hasarın niteliğine göre makul onarım süresi ile emsal ikame araç bedelinin belirlenmesi özel ve teknik bilgiyi gerektirmektedir. Davacının dava öncesinde alacağını belirleyebilme imkânı bulunmadığından, şartları mevcut olduğu takdirde araç mahrumiyeti talebinin belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmaktadır.
Araç kiralamadan veya fatura ibraz etmeden mahrumiyet bedeli istenebilir mi?
Evet, fiilen araç kiralanmamış veya fatura sunulamamış olsa dahi Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hâkim, makul onarım süresine göre hakkaniyete uygun bir araç mahrumiyet bedeli takdir edebilir.
Araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortasından karşılanır mı?
Hayır, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca araç mahrumiyeti zararı dolaylı zarar niteliğinde olduğundan sigorta teminatı dışındadır ve kusurlu sürücü ile araç işleteninden istenebilir.
Mahrumiyet bedeli hesaplanırken hangi masraflar düşülür?
Emsal kiralama bedelinden, aracın onarım süresince kullanılmaması sebebiyle tasarruf edilen bakım giderleri, amortisman ve iş ile ev arasındaki mesafeye göre sarf edilmeyen zorunlu yakıt giderleri indirilir.
Şahsi otomobili hasar görenler mahrumiyet bedeli alabilir mi?
Evet, araç mahrumiyet tazminatını yalnızca ticari araç sahipleri değil, kaza nedeniyle hususi aracını kullanamayan şahsi otomobil sahipleri de talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

