Araç Değer Kaybını Kim Öder ve Nasıl Karşılanır

Madde 85 – (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. (Ek: 17/10/1996-4199/28 md.) Motorlu araç ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermiş ise, kazaya karışan aracın başkalarına devir ve temliki veya üzerinde bir hak tesisini önlemek amacıyla olaya el koyan Cumhuriyet Savcılıklarınca, aracın tescilli olduğu tescil kuruluşuna trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verilir. Kaza anı ile Cumhuriyet Savcılığınca trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi arasında geçen süreler içinde kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır. Şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde, şerhin kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmediği takdirde bu şerh hükümsüz sayılır. İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. (Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi, hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan sonra yapılan yardım çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir. Ancak, bu durumda işletici teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan kendisinin sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta bulunanlara yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir. (Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. İşletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin, sorumluluktan kurtulması veya sorumluluğun azaltılması:[70]

17. Hukuk Dairesi         2015/3758 E.  ,  2015/12003 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ağrı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi TARİHİ :11/12/2014 NUMARASI :2011/686-2014/544 Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı E..Sigorta A.Ş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: -K A R A R- Davacı vekili, davalı taraf aracının müvekkiline ait araca çarparak hasarladığını, davalı sürücünün olayda kusurlu olduğunu, 15.014,64 TL hasar meydana geldiğini, 2.000 TL da kazanç kaybı olduğunu belirterek, bilirkişi raporunda belirlenecek değer kaybı ile hasar bedelinin tüm davalılardan, 2.000 TL kazanç kaybının sigortacı dışındaki davalılardan tahsilini talep etmiş; 10.9.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesinde belirtilen 2.000 TL'nın değer kaybına ilişkin olduğunu, kazanç kaybı istenmediğini, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulduğunu, değer kaybı talebini 4.800 TL daha artırdığını belirterek toplam 6.800 TL değer kaybı zararı ile hasar bedelinin kaza tarihinden işleyecek faiziyle davalılardan tahsilini istemiştir. Davalılar N.. A.. ve A…. Yapı İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti yetkilisi, kazanç kaybının soyut olduğunu, davacı aracın özel otomobil olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır. Davalı E.. Sigorta A.Ş vekili, sigortalının kusuru oranında 20.000 TL Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçe limiti ile gerçek zarardan sorumlu olduklarını, dolaylı zararların teminat kapsamında olmadığını temerrüde düşmediklerini savunmuştur. Mahkemece, davanın kabulü ile 21.814 TL tazminatın (15.014 TL onarım gideri, 6.800 TL değer kaybı olmak üzere) davalı E… Sigorta A.Ş'den dava tarihinden, diğer davalılardan kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı E… Sigorta A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, ıslah dilekçesinde ve 4.11.2013 tarihli açıklama dilekçesinde faiz talebinin bulunmasına, değer kaybı tazminatının gerçek zarar kapsamında ve ZMSS teminatı içinde olmasına, davalı E…Sigorta A.Ş'nin, davalı tarafa ait aracın hem ZMSS hem kasko (İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası -İMMS) şirketi olmasına, kasko poliçesinin kaza tarihini kapsamasına, ZMSS limiti dışında kalan tazminattan, davalı sigortacının İMSS limiti ile sorumlu bulunmasına, dava dilekçesinde 15.014 TL hasar bedelinin talep edilmesine göre davalı sigorta şirketi vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili, dava dilekçesinde müvekkiline ait araçta meydana gelen 15.014 TL hasar bedeli, bilirkişice belirlenecek değer kaybı ve aracın kullanılmadığı süre için 2.000 TL kazanç kaybının tahsilini talep etmiş; hasar bedeli ile değer kaybının tüm davalılardan, kazanç kaybının sigortacı dışındaki diğer davalılardan tazminini istemiştir. 7.6.2012 tarihli açıklama dilekçesinde dava dilekçesine uygun olarak değer kaybının bilirkişi tarafından belirlenmesini talep etmiştir. Davacının diğer vekili tarafından verilen 4.11.2013 tarihli açıklama dilekçesinde ise, dava dilekçesinde kazanç kaybı istenmediği, şimdilik 2.000 TL'nın değer kaybı olarak talep edildiği, hasarın tüm davalılardan kaza tarihinden işleyecek faiziyle, değer kaybının sigorta şirketi hariç diğer davalılardan kaza tarihinden işleyecek faiziyle tahsilinin istendiği belirtilmiş; 9.9.2014 tarihli ıslah dilekçesinde değer kaybı tazminatı 4.800 TL daha artırılarak toplam 6.800 TL'nın tazmini istenmiştir. Mahkemece, 4.11.2013 tarihli açıklama dilekçesi ve ıslah dilekçesine göre 15.014 TL hasar, 6.800 TL değer kaybı yönünden (davalı sigortacı dava tarihinden, diğer davalılar kaza tarihinden işleyecek faizle sorumlu olmak üzere) dava kabul edilmiştir. Dava dilekçesinde sebebi de açıklanarak açıkça 2.000 TL kazanç kaybı talep edilmiş; 7.6.2012 tarihli dilekçe ile de bu husus doğrulanmıştır. 2.000 TL'nın değer kaybı olduğu belirtilmemiş; aksine değer kaybının bilirkişi tarafından tespiti istenmiştir. Bu durumda mahkemece, dava dilekçesinde talep edilen 2.000 TL kazanç kaybı hususunda olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi,ayrıca değer kaybı yönünden dava dilekçesinde miktar belirtilmediğinden sadece ıslahla talep edilen 4.800 TL değer kaybı tazminatının kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu gibi hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 3-Davacı vekili, 4.11.2013 tarihli dilekçesinde 15.014 TL hasar bedelinin tüm davalılardan, değer kaybının sigorta şirketi dışındaki diğer davalılardan tahsilini istemiştir. İlgili davacı vekilinden sigorta şirketine yönelik bu beyanının bu konudaki talebinin takipsiz bırakılması mı, davayı geri alma mı (vazgeçme), feragat mı olduğu hususunda açıklama yapması istenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu gibi bu husus açıklattırılmadan davalı sigortacının değer kaybı tazminatından sorumlu tutulması da doğru değildir. SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı sigorta şirketi vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 ve 3 nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davalı E…Sigorta A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün temyize gelen davalı E…Sigorta A.Ş lehine BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı E…Sigorta A.Ş'ne geri verilmesine 12.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

17. Hukuk Dairesi         2017/1302 E.  ,  2018/1450 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ:Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı … vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü: -K A R A R- Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete sigortalı olan … plakalı aracın müvekkiline ait park halindeki … plakalı araca çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkiline ait aracın hasarlanmasına ve değer kaybına neden olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak şimdilik 100,00 TL değer kaybı ve müvekkilinin uğradığı 100,00 TL mahrum kalınan kar kaybının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 20.05.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini değer kaybı için 1.275,00 TL’ye, kar kaybını 1.500,00 TL’ye yükseltmiştir.Davalı … cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde ve tutulan tutanakta tüm kusurun kendisine ait olduğunu belirttiğini, ancak keşif yapılmadan ve bilirkişi rapor alınmadan tarafına ait olduğunun asılsız ve iddiasız olduğunu, davacının masraflarının sigorta şirketi tarafından giderildiğini, ayrıca davacıya 300,00 TL elden ödeme yaptığını, bu nedenle haksız açılan davanın reddini talep etmiştir.Davalı … vekili cevap dilekçesinde; davacının hasarı dolayısı ile 26.05.2015 tarihinde tedarikçi firmaya 1.544,75 TL, davacıya ise 2.761,00 TL ödendiğini, ödenen tutar oranından teminat limitlerinin azaldığını, ZMMS ile sigortalı aracın neden olduğu zarardan müvekkilinin kusur ve poliçe limiti ile sorumlu olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece toplanan deliller, tarafların beyanları kaza tespit raporu, olay yeri görgü tutanağı zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi, hüküm vermeye elverişli nitelikte görülen kusur hesabı hususundaki bilirkişi raporları dikkate alınarak dava konusu kazada davacının aracının hasar gördüğü, kazaya karışan… plakalı aracın ZMMS poliçesiyle sigortalı olduğu, dava konusu kazada hüküm vermeye elverişli görülen teknik bilirkişi raporuna göre … plakalı araç sürücüsünün 8/8 oranında kusurlu olduğu, kazada hasar gören davacıya ait … plaka sayılı aracın değer kaybının 1.250,00 TL olduğu, davacının kazanç kaybının 1.500,00 TL olduğu, Yargıtay İçtihatları uyarınca değer kaybının da poliçe kapsamında olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı … vekilince temyiz edilmiştir.Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı … vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 142,20 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı …'dan alınmasına, 28/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Madde 91 – (Değişik: 17/10/1996 – 4149/33 md.) İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin primler peşin ödenir. Ancak, Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık primlerin taksitler halinde tahsil edilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir. (Değişik üçüncü fıkra: 14/7/2004-5217/12 md.) Sigorta yaptıranların, sigorta şirketlerine ödeyecekleri sigorta priminin % 5’i oranındaki tutar, sigorta şirketi tarafından tahsil edildiği ayı takip eden ayın en geç 20’sine kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. (Mülga dördüncü fıkra: 13/2/2011-6111/58 md.) Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. (Değişik altıncı fıkra: 13/2/2011-6111/58 md.) Yabancı plakalı taşıtların Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre Türkiye’de geçerli sigortaları yoksa bunlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına girişleri sırasında yapılır. (Ek yedinci fıkra: 2/12/2004-5265/1 md.) Milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde, ortak savunma veya barış harekâtı çerçevesinde Türkiye’de harekât, eğitim veya tatbikat maksadıyla bulunmasına izin verilen yabancı silâhlı kuvvetlerin neden olabileceği hasar ve zararların tazmini konularının özel bir anlaşmayla düzenlendiği hallerde, bu kapsamda Türkiye’ye girecek yabancı askerî araçlar bakımından bu madde hükmü uygulanmaz. (Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar: