Araç Değer Kaybı ve Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu

Araç Değer Kaybı Nedir ve Hasar Bedelinden Nasıl Ayrılır?

Trafik kazası neticesinde hasar gören bir aracın onarımı eksiksiz yapılsa dahi, aracın ikinci el piyasasındaki rayiç değerinde meydana gelen ekonomik azalma araç değer kaybı olarak adlandırılır. Araç değer kaybı, kaza sebebiyle yapılan fiili tamirat ve parça değişim giderlerini ifade eden hasar bedelinden tamamen farklı ve bağımsız bir maddi zarar kalemidir.

Sigorta şirketinin aracın tamir masraflarını karşılamış veya onarım bedelini servise ödemiş olması, araç malikinin değer kaybı tazminatı talep etme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Onarım sonrasında kazasız emsallerine nazaran piyasa değeri düşen araç için değer kaybı talebi müstakil bir hak olarak varlığını sürdürür.

Değer Kaybı Tazminatının Sorumlusu ve Kusur Oranının Etkisi

Araç değer kaybı tazminatı kural olarak kazaya sebebiyet veren karşı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından talep edilir. Tazminat yükümlülüğünün kapsamı, kazaya karışan karşı tarafın kazadaki kusur oranı nispetinde belirlenir.

Kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olan sürücü veya araç maliki, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı tazminatı talep edemez. Buna karşılık zarar görenin kısmi kusurlu olması talep hakkını bütünüyle yok etmeyip yalnızca kusuru oranında yapılacak indirim neticesinde ödenecek nihai tazminat miktarını etkiler.

Sigorta Şirketine Yazılı Ön Başvuru Zorunluluğu

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava veya tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması zorunludur. SEDDK'nın 5 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/02 sayılı Sirküleri de zorunlu trafik sigortası bakımından 2918 sayılı Kanun'un 97. maddesindeki bu özel süreci teyit etmektedir.

Zarar görenin yazılı müracaatı üzerine sigorta şirketinin başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde cevap vermemesi ya da iletilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması durumunda zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Sigorta şirketinin açık ret cevabı vermesi hâlinde ise 15 günlük sürenin dolması beklenmeksizin uyuşmazlık doğmuş sayılır.

Bununla birlikte, sigorta şirketinin süresinde eksper atamış olması ve eksper raporunun sigorta şirketine yüklenemeyecek sebepler nedeniyle henüz tamamlanamamış bulunması hâlinde, yalnızca 15 günlük sürenin geçmiş olması gerekçesiyle talebin reddedildiği veya uyuşmazlığın doğduğu kabul edilmez.

Sigorta şirketine yöneltilen ilk yazılı başvuruda, talep edilen zarar türünün hiçbir duraksamaya yer bırakmayacak biçimde araç değer kaybı tazminatı olarak açıkça ifade edilmesi gerekir. Şirkete yalnızca araç hasar bedeli için başvurulup değer kaybı talebinden söz edilmemesi hâlinde, sonradan tahkime değer kaybı istemiyle gidilmesi usuli ön başvuru şartı bakımından tartışma yaratabilir.

Ekspertiz Süreci ve SEDDK Düzenlemeleri

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki Trafik Değer Kaybı Eksper Atama sisteminde, gerekli belgelerle sigorta şirketine iletilen yazılı müracaatı izleyen bir iş günü içinde sigortacı tarafından eksper görevlendirmesi yapılmazsa, hak sahibi yahut vekili ilgili sistem üzerinden doğrudan eksper tayini talebinde bulunabilir.

SEDDK'nın 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 2026/11 sayılı Genelgesi gereğince, trafik sigortası kapsamında bir aracın maddi hasarı için eksper atanmış olması hâlinde eksperin, araç değer kaybı hesabına da standart ekspertiz raporu içerisinde yer vermesi zorunludur.

Standart ekspertiz raporunda değer kaybı tespit edilirken aracın markası, modeli, model yılı, kilometresi, hasar gören parçaları, geçmiş hasar kayıtları, yapılan onarım işlemleri ile aracın kaza tarihindeki ve onarım sonrasındaki piyasa değerleri değerlendirmeye alınır.

Eksik Ödeme Hâlinde Bakiye Değer Kaybı Talebi

Sigorta şirketinin zarar görene kısmi bir ödeme yapması, uyuşmazlığın bütünüyle sona erdiği veya gerçek zararın tamamının karşılandığı anlamına gelmez. Yapılan ödemenin gerçek değer kaybını karşılamadığı durumlarda zarar gören, aradaki farkı oluşturan bakiye araç değer kaybı tazminatı talebiyle Sigorta Tahkim Komisyonuna müracaat edebilir.

Uyuşmazlığı inceleyen sigorta hakemi, sigorta şirketinin görevlendirdiği eksper tarafından belirlenen bedel ile bağlı değildir. Hakem, dosyanın niteliğine göre gerekli gördüğü takdirde bağımsız bir bilirkişi tayin ederek aracın fiili değer kaybını yeniden hesaplatabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu Yargılama Usulü ve Süreler

Sigorta Tahkim Komisyonuna yönelik uyuşmazlık başvuruları kurumun çevrim içi başvuru sistemi üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilebilir. Elektronik başvuruda sisteme girilen bilgiler üzerinden başvuru formu otomatik olarak oluşturulduğundan fiziki form düzenlenmesine veya komisyon merkezine fiziken gidilmesine ihtiyaç duyulmaz. Dosya takibi verilen başvuru numarası aracılığıyla sağlanabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonunda hak sahibinin bizzat başvuru yapabilmesi mümkündür; tahkim sürecinde avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Komisyona ulaşan başvuru doğrudan hakeme tevzi edilmez; öncelikle raportör tarafından usuli bir ön incelemeye tabi tutulur. Raportör; sigorta şirketine ön başvurunun yapılıp yapılmadığını, uyuşmazlığın tahkime uygunluğunu ve başvuru belgelerini inceler. Bu ön inceleme en geç 15 gün içerisinde neticelendirilir.

Ön inceleme aşamasını geçen ve tahkime uygun bulunan dosya, bağımsız sigorta hakemine veya şartları varsa hakem heyetine gönderilir. Hakem veya hakem heyeti kural olarak en geç 4 ay içerisinde karar verir. Bu süre ancak tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir.

Geçmiş Hasarlar ve Aracın Satılmış Olmasının Talebe Etkisi

Aracın daha önce kazaya karışmış bulunması, gerçekleşen yeni kazadan kaynaklanan değer kaybının talep edilmesine mutlak bir engel oluşturmaz. Böyle bir durumda önceki hasarın hangi bölgede bulunduğu, yeni kazada hangi parçaların hasarlandığı, aynı parçanın daha önce işlem görüp görmediği ve aracın kaza öncesindeki gerçek değeri değerlendirilir.

Aracın kaza tarihinden sonra satılmış olması da değer kaybı tazminatı talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hukuken belirleyici olan unsur, değer azalmasından doğan zararın kaza anında kimin malvarlığında doğduğudur. Kaza sırasında araç maliki olan kişinin aracında ekonomik değer azalması meydana gelmişse, aracın daha sonra satılması tek başına bu zararı yok etmez; ancak devir işlemlerinde alacağın temliki veya ibra gibi işlemlerin bulunup bulunmadığı ayrıca gözetilir.

Faiz Talebi ve Araç Mahrumiyet Bedeli Ayrımı

Şartların gerçekleşmesi durumunda araç değer kaybı tazminatının yanında faiz talep edilmesi mümkündür. Faiz başlangıç tarihinin tayininde sigorta şirketine başvuru yapıldığı, evrakların tamamlandığı ve şirketin temerrüde düştüğü tarih esas alınır. Uygulanacak faiz türü ise tarafların sıfatına, aracın kullanım şekline ve uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre belirlenir.

Araç değer kaybı tazminatı ile aracın onarım sürecinde kullanılamamasından kaynaklanan araç mahrumiyet bedeli farklı zarar kalemleridir. Araç değer kaybı ikinci el piyasa değerindeki azalmayı karşılarken, araç mahrumiyeti aracın tamir süresince kullanılamamasından doğan zarardır.

Mevcut trafik sigortası düzenlemeleri çerçevesinde araç mahrumiyet zararı zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında görülmediğinden çoğunlukla doğrudan kazaya karışan sürücüye veya işletene yöneltilir. Bu sebeple Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan trafik sigortası başvurusuna araç mahrumiyet bedelinin kendiliğinden dahil edilmesi hukuken kabul görmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy