Arabuluculuk Ücretinin Paylaşımı ve Alt Sınır Kuralları
Arabuluculuk sürecinde arabulucuya ödenecek ücret, taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmadığı sürece taraflarca eşit olarak karşılanır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca, belirlenen ücret tutarı Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan asgari ücret tarifesinin altında kararlaştırılamaz.
Asgari ücret tarifesinde öngörülen tutarların altında arabuluculuk ücreti kararlaştırılması yasaklanmıştır. Tarafların ücrete ilişkin olarak tarifedeki asgari hadlerin altında belirleme yapan sözleşme hükümleri geçersiz sayılır ve uyuşmazlıkta tarife hükümleri uygulanır.
Ücretin takdirinde büroya başvuru tarihi değil, arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarife hükümleri esas alınır.
Dava Şartı Arabuluculukta Süreler, Masraflar ve Anlaşma Koşulları
Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması kanuni bir zorunluluktur. Bu usul izlenmeksizin dava açılması durumunda, mahkemece davanın usulden reddi kararı verilir.
Dava şartı arabuluculuk başvurusu, arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren kural olarak üç hafta içinde sonuçlandırılır. Bu süre, zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta süreyle uzatılabilir. Arabuluculuk bürosuna yapılan başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen süre boyunca zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/AKaynağı aç
Dava şartı arabuluculuk sürecinde görev yapan arabulucu tarafından taraflardan herhangi bir masraf talep edilemez. Süreç kapsamında büro tarafından yapılması gereken zaruri giderler ise faaliyet sonunda anlaşma sağlanması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca karşılanır; anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride davada haksız çıkacak taraftan tahsil edilmek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.
Dava şartı arabuluculuk faaliyetinin tarafların anlaşmasıyla neticelenmesi hâlinde, arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmadıkça Arabuluculuk Ücret Tarifesinin İkinci Kısmına göre taraflarca eşit şekilde ödenir. Bu kapsamda ödenecek ücret tutarı, tarifenin birinci kısmında düzenlenen iki saatlik ücret tutarının altında kalamaz.
Anlaşamama Hâli, Bütçeden Karşılama ve Yargılama Giderleri
Dava şartı arabuluculukta taraflara ulaşılamaması, oturuma katılım sağlanamaması veya iki saatten az süren görüşmelerin uzlaşmazlıkla neticelenmesi hâllerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmı esas alınarak Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Görüşmelerin iki saati aşması ve tarafların anlaşamaması durumunda ise iki saati aşan süreye ilişkin ücret, aksine bir mutabakat sağlanmadıkça uyuşmazlığın niteliği gözetilerek tarifenin birinci kısmına göre taraflarca eşit olarak karşılanır.
Görüşmelerin iki saati aşması hâlinde aşan kısma ait ücret ile Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan veya taraflarca ödenen arabuluculuk ücreti, açılacak davada kanun uyarınca yargılama giderlerinden sayılır.
Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk oturuma katılmaması sebebiyle arabuluculuk süreci sona ererse, bu durum son tutanakta açıkça belirtilir. Toplantıya katılmayan taraf açılacak davada tamamen veya kısmen haklı çıksa dahi karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi hâlinde ise açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
İhtiyari Arabuluculukta Masraf Avansı ve Sürecin Sona Ermesi
İhtiyari arabuluculuk kapsamında süreç fiilen başlamadan önce arabulucu tarafından talep edilen ücret, sürecin sonunda hak edilen arabuluculuk ücretinden mahsup edilir. Arabuluculuk sürecinin hiç başlamaması hâlinde alınan bu ücret iade edilmez; buna karşılık gider amacıyla alınan masrafın harcanmayan kısmı taraflara eksiksiz iade edilir.
İhtiyari arabuluculuk sürecinde uyuşmazlığın, faaliyet devam ederken feragat, kabul, sulh veya arabuluculuk faaliyetinin konusuz kalması gibi arabuluculuk yolu dışındaki yöntemlerle çözüme kavuşturulması hâlinde, görevi kabul eden arabulucu tarifede öngörülen ücretin tamamına hak kazanır.
Ücrete Hak Kazanma İstisnaları ve Özel Görevlendirme Esasları
Dava şartı arabuluculukta büro kaydının sehven yapılması, mükerrer kayıt bulunması veya uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmaması hâllerinde arabulucuya ücret ödenmez.
Buna karşın arabuluculuk faaliyetine başlandıktan sonra uyuşmazlığın elverişsiz olduğu anlaşılır ve arabulucunun kusuru bulunmaksızın faaliyet sona erdirilirse, arabulucu yürürlükteki tarife ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanır.
Konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen uyuşmazlıklarda tarafların anlaşamaması durumunda, arabulucu ücretini asgari ücret tarifesinin birinci kısmında yer alan saat ücreti üzerinden talep edebilir.
Uyuşmazlık konusunun birden çok arabulucu tarafından yürütülmesi hâlinde, konusu para olmayan uyuşmazlıklarda saatlik ücret her bir arabulucuya ayrı ayrı ödenir. Tarafların anlaşması durumunda uygulanacak oransal ücret ise görev yapan arabulucular arasında eşit paylaştırılır.
Süreç esnasında arabulucu değişikliği gerçekleştiğinde, görevden ayrılan arabulucu yürüttüğü oturumların saatlik karşılığına hak kazanır ve her bir arabulucuya kendi görüşme süresi nispetinde ödeme yapılır. Arabuluculuk uygulamasında taraflardan birinin aynı olduğu ve bir ay içinde başvurulan en az on uyuşmazlık seri uyuşmazlık sayılır.
Arabuluculuk ücretini taraflardan hangisi öder?
Aksine bir anlaşma yapılmadığı takdirde arabuluculuk ücreti taraflarca eşit olarak ödenir.
Ücret hesaplanırken hangi tarihteki tarife esas alınır?
Arabuluculuk ücretinin takdirinde başvuru tarihi değil, arabuluculuk faaliyetinin resmen sona erdiği tarihteki yürürlükte olan tarife esas alınır.
Dava şartı arabuluculukta arabulucu masraf isteyebilir mi?
Dava şartı arabuluculuk sürecinde arabulucunun taraflardan herhangi bir ad altında masraf talep etmesi mümkün değildir.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ücret nasıl karşılanır?
Dava şartı arabuluculukta taraflara ulaşılamaması, toplantıya katılınmaması veya iki saatten az süren görüşmelerde anlaşamama hâlinde iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; iki saati aşan anlaşamama durumunda aşan kısım aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır ve ödenen ücretler yargılama giderlerinden sayılır.
Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmamanın sonucu nedir?
Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılınmaması sebebiyle arabuluculuk süreci sona ererse bu durum son tutanağa geçirilir; katılmayan taraf davada tamamen veya kısmen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy