Anonim Şirkette Bağımsız Yönetim Kurulu Üyeliği

Halka açık ortaklıklarda bağımsız yönetim kurulu üyeliklerine ilişkin usul ve esaslar, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca Kurul tarafından belirlenir. Kurul bu yetkisini, halka açık şirketler arasında haksız rekabet doğurmayacak biçimde ve eşit koşullardaki şirketlere eşit kurallar uygulanmasını gözeterek kullanır. Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1), ortaklıkların uygulayacağı kurumsal yönetim ilkeleri ile ilişkili taraf işlemlerinin usul ve esaslarını düzenler. Ortaklıkların esas alacağı ilkeler Tebliğ ekinde yer alır.

İkinci Bölüm hükümlerinin dışında kalan ortaklıklar

Tebliğin 1. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ortaklıklar, kurumsal yönetim ilkelerine ilişkin İkinci Bölüm hükümlerine tabi değildir. Bu ortaklıklar; payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar, payları Ulusal Pazar, İkinci Ulusal Pazar veya Kurumsal Ürünler Pazarı dışındaki pazar, piyasa veya platformlarda işlem gören ortaklıklar, payları bu pazarların dışında işlem görecek ilk halka arz veya borsada işlem görme başvurusu yapılan ortaklıklar ve 7/8/1989 tarihli ve 89/14391 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan 32 sayılı Karar'a göre dışarıda yerleşik sayılan ortaklıklardır.

İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki ortaklıklar, yatırımcı ilişkilerine ilişkin 11. madde hükümlerine tabi değildir. Yalnız (a) bendindeki ortaklıklar, ilişkili taraf işlemlerine ilişkin Üçüncü Bölüm ile teminat, rehin, ipotek ve kefaletlere ilişkin 12. madde hükümlerinin dışındadır.

2/10/2020 tarihli ek fıkraya göre, ikinci fıkrada sayılanlar dışındaki ortaklıklar sürdürülebilirlik ilkelerine tabidir. Bu ortaklıkların kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporlamalarında, sürdürülebilirlik ilkeleri uyum çerçevesi kapsamındaki açıklamalara yer verilir.

Kurulun zorunlu uyum yetkisi

Kurul, payları borsada işlem gören halka açık ortaklıkları niteliklerine göre kurumsal yönetim ilkelerine kısmen veya tamamen uymaya zorunlu tutabilir ve buna ilişkin usul ve esasları belirleyebilir. Hangi niteliğe hangi kapsamın bağlanacağı bu hükümde ayrıca sayılmaz. Kurumsal yönetim ilkelerinin, uyum raporlarının içeriği ve yayımlanması ile uyum derecelendirmesinin usul ve esasları da Kurulca belirlenir.

Bağımsız üye sayısına ilişkin ayrık kurallar

Üçüncü Gruptaki ortaklıklar bakımından (4.3.4) numaralı ilkede belirtilen bağımsız yönetim kurulu üye sayısı kriterleri uygulanmaz. Maddede tarif edilen belirli iş ortaklıklarında bu kriterler, yapılacak başvurunun Kurulca uygun görülmesi koşuluyla uygulanmaz. Bu ortaklıklarda bağımsız üye sayısının iki olması yeterlidir.

Payları Ulusal Pazar, İkinci Ulusal Pazar veya Kurumsal Ürünler Pazarında işlem gören bankalarda bağımsız yönetim kurulu üye sayısı, üçten az olmamak kaydıyla bankanın ihtiyarındadır. Bu bankaların yönetim kurulu yapılanması içinde denetim komitesi üyeliği için görevlendirilen yönetim kurulu üyeleri, Tebliğ çerçevesinde bağımsız yönetim kurulu üyesi kabul edilir.

Payları Ulusal Pazar, İkinci Ulusal Pazar veya Kurumsal Ürünler Pazarında işlem gören bankalarda, denetim komitesinde yer almayacak bağımsız üyeler için her halde (4.3.6) numaralı ilkede belirtilen nitelikler aranır. Bağımsız üyelerin tamamı denetim komitesinde yer alıyorsa en az biri için bu nitelikler aranır. İlgili üye veya üyelerin seçiminde (4.3.7) ve (4.3.8) numaralı ilkeler uygulanır.

Ana faaliyet konusu kamu hizmeti için verilen lisans veya imtiyazın kullanılması olan ya da kamu kurum ve kuruluşlarının imtiyazlı pay sahibi olduğu ve payları belirtilen pazarlarda işlem gören ortaklıklarda, Kurulun uygun görüşünün alınması koşuluyla (4.3.6) numaralı ilkenin birinci fıkrasının (ç) ve (g) bentlerindeki kriterler aranmaz. Bu üyelerin seçilmesine ilişkin (4.3.7) numaralı ilke de uygulanmaz.

Geçici seçim ve yatırım ortaklığı işlemi

Haklı gerekçelerin varlığı halinde ve Kurulun uygun görüşüyle, bağımsızlık kriterlerinden birini veya birkaçını sağlamayan kişiler genel kurul tarafından bağımsız yönetim kurulu üyesi seçilebilir. Bu imkân azami bir yıllık geçici süreyle sınırlıdır. Uyulmayan bağımsızlık kriteri ve buna uyulmamasının gerekçesi KAP'ta açıklanır.

Yatırım ortaklıkları, (1.3.9) numaralı ilkede belirtilen işlemleri, bağımsız üyelerin çoğunluğunun onayı bulunmasa da genel kurul onayı zorunluluğu aranmaksızın yapabilir. Çoğunluğun muhalefet gerekçesi KAP'ta açıklanır ve ilk genel kurulda ortaklara bilgi verilir. Bu imkân yatırım ortaklıklarının anılan işlemleriyle sınırlıdır.

İlişkili taraf işlemlerinde bağımsız üyelerin onayı

Halka açık ortaklıklar, ilişkili taraflarıyla Kurulca belirlenecek nitelikteki işlemlere başlamadan önce işlemin esaslarını belirleyen bir yönetim kurulu kararı almak zorundadır. Bu kararın uygulanabilmesi, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun onayına bağlıdır.

Bağımsız üyelerin çoğunluğu işlemi onaylamazsa, işlem hakkında kamuyu aydınlatma düzenlemelerinin gerektirdiği ölçüde bilgi verilir ve onay için genel kurula gidilir. İşlemin tarafı olanlar ile bunlarla ilişkili kişiler oylamaya katılamaz. Bu toplantıda nisap şartı aranmaz; oy hakkı bulunanların basit çoğunluğu kararı belirler. Anılan fıkradaki esaslara aykırı yönetim kurulu veya genel kurul kararı geçerli kabul edilmez.

Halka açık ortaklıklar, 6362 sayılı Kanun'un 17. maddesinde ve 6102 sayılı Kanun'un 1524. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen yükümlülükleri, Merkezi Kayıt Kuruluşunun kurduğu elektronik ortam üzerinden de ifa edebilir. Halka açık bankalar bakımından maddenin nasıl uygulanacağı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun olumlu görüşü alınarak ayrıca belirlenir.

Uyum sağlanmadığında başvurulacak yetkiler

Tebliğde belirtilen veya Kurulca verilen süre içinde uyum zorunluluğu yerine getirilmezse Kurul, uyumun sağlanmasına yönelik kararlar almaya ve ilgili işlemleri resen yapmaya yetkilidir. 6362 sayılı Kanun'un 17. maddesi de, Kurulun zorunlu tuttuğu uyumun verilen süre içinde yerine getirilmemesi halinde aynı yönde karar alma ve işlemleri resen yapma yetkisini düzenler.

Süre belirlenmemiş veya verilmemiş olsa dahi Kurul, uyum zorunluluğuna aykırı işlemlerin hukuka aykırılığının tespiti veya iptali için her türlü teminattan muaf olarak ihtiyati tedbir isteyebilir, dava açabilir ve açılan davada uyumu sağlayacak karar alınmasını talep edebilir. Talebe uyumun sağlanmasına ilişkin öneri eklenir.

Yeterli sayıda yönetim kurulu üyesi bulunmasına rağmen yönetim kurulu veya genel kurul, zorunlu kurumsal yönetim ilkelerine uyum için gerekli işlemleri yapmaz ya da kararları almazsa Kurul 30 gün süre verir. Süre sonunda gerekli işlemler yapılmazsa Kurul, 6362 sayılı Kanun'un 17. maddesi gereğince yönetim kurulunun toplanıp karar alabilmesi için gerekli olan ve bağımsızlık kriterini sağlayan sayıda bağımsız üyeyi resen atar.

Resen atama sonrasında oluşan yeni yönetim kurulu, Kurulun uygun görüşünü almak suretiyle esas sözleşmede zorunlu kurumsal yönetim ilkelerine uyumu sağlayacak değişiklikleri yapar. Bu değişiklikler ticaret siciline tescil ve ilan ettirilir.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy