Amerikan Park Cezası, Araç Muayenesi ve İtiraz Yolları

Amerikan Park Sisteminin Hukuki Niteliği ve Kapsamı

Amerikan park sistemi, araç farları açıldığında ön sinyal lambalarının düşük voltajla sürekli yanması ve sinyal kolu kullanıldığında normal parlaklık seviyesinde yanıp sönmesi prensibiyle çalışan bir aydınlatma donanımıdır.

Orijinal araç tesisatına kesme, biçme veya ek kablo bağlanması suretiyle harici modül ya da direnç eklenmesi gibi işlemler, mevzuat nezdinde ruhsata işlenmemiş izinsiz teknik tadilat olarak kabul edilir. Sistemin fiziki kablo müdahalesi yerine aracın beynine bağlanarak yazılımsal kodlama yoluyla aktif edilmesi de kural ihlali niteliğini değiştirmemekte olup cezai yaptırıma ve muayene reddine tabidir.

Aracın fabrika çıkışında Amerikan park aydınlatmasının bulunması ve yetkili makamlardan bu haliyle tip onayı almış olması durumunda sistemin kullanımı yasaldır ve bu araçlar hakkında cezai yaptırım uygulanmaz.

Trafik Mevzuatı Kapsamındaki Yaptırımlar ve Men Usulü

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 30 uyarınca araçların teknik şartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur. Aydınlatma sisteminde yer alan park, fren veya dönüş ışıklarının mevzuattaki teknik ölçütlere aykırı olması ya da görüşü engelleyen veya kaza anında araç içindekiler için tehlike oluşturabilecek aksesuarların bulunması halinde sürücülere idari para cezası yaptırımı öngörülmektedir. Standart dışı ışık donanımı kullanılması veya araç üzerinde mevzuata aykırı teknik değişiklik yapılması durumunda 2918 sayılı Kanun madde 30/1-b ya da madde 31/1-a kapsamında idari para cezası düzenlenebilmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 30 son fıkrası gereğince, park, fren ve dönüş ışıkları teknik şartlara aykırı bulunan taşıtlar mevzuata uygun hale getirilinceye kadar trafik zabıtasınca trafikten men edilebilir. Aracın teknik şartlara aykırılığının trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek boyutta olması durumunda şartlara uygun hale getirilmesi ihtar olunur ve ihtarda tanınan sürede aykırılık giderilmezse men yaptırımı uygulanır. Sonradan eklenen donanımın sökülüp aracın orijinal haline getirilmesi amacıyla araç sahiplerine genellikle 7 günlük geçici yol belgesi düzenlenmekte; bu sürede sistem iptal edilip yetkili birimlere ibraz edilmediğinde araç bağlanarak otoparka çekilmektedir.

Araç Muayenesinde Ağır Kusur Sayılan Haller

Araç muayenesi esnasında ampul yuvasında uluslararası standartları gösteren E-kodunun bulunmaması veya sisteme sonradan bağlanmış harici modül ya da taş dirençlerin tespit edilmesi halinde muayene süreci durdurularak ışık donanımının mevzuata aykırılığı sebebiyle ağır kusur kaydı düşülür ve onay verilmez. Sinyal lambalarının hatalı yanması, montaj alanının yanlış olması, mevzuata uygun olmayan ışıklı uyarı işareti bulunması ve elektrik kablolarının hasarlı olması ağır kusur kapsamında yer alır.

Amerikan park sisteminde ışık şiddetinin kısılarak düşük parlaklığa ayarlanmış olması, sinyal lambasının orijinal fonksiyonunun değiştirildiği ve sisteme sonradan müdahale edildiği gerçeğini ortadan kaldırmaz ve muayene engelini gidermez. Muayenede ağır kusur tespiti yapılan araçların trafiğe çıkışı yasak olup kusurun giderilmesi için araç işletenine 1 aylık onarım süresi tanınır.

Motosikletlerdeki Durum ve Sigorta Rücu Riski

İki veya üç tekerlekli motorlu araçlarda da aydınlatma ve ışıklı sinyal cihazları tip onayı kurallarına bağlıdır. Motosikletlere sonradan monte edilen ve sinyallerin sürekli yanmasına sebebiyet veren park modülleri onaylı düzenin dışına çıktığı takdirde muayene ve denetimlerde aynı yaptırımlarla karşılaşır.

Meydana gelen bir kazanın kısa devre yangını veya karşı tarafın görüşünü olumsuz etkilemesi gibi doğrudan aydınlatma sisteminden kaynaklandığının belirlenmesi veya poliçede standart dışı donanıma yönelik muafiyet hükmünün yer alması durumunda, sigorta kuruluşları hasar tazminatını ödemeyi reddedebilir veya ödenen tutar bakımından rücu hakkını kullanabilir.

İdari Para Cezasına İtiraz ve İndirimli Ödeme

Amerikan park donanımı gerekçesiyle uygulanan trafik idari para cezalarına karşı, tutanağın tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde görevli Sulh Ceza Hakimliğine itiraz başvurusunda bulunulması gerekir. Başvuru fiziki dilekçe yoluyla yapılabileceği gibi e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı aracılığıyla da iletilebilir.

Cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılması halinde yüzde 25 oranında erken ödeme indirimi uygulanır. İndirimli ödeme yapılması hukuki itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; Sulh Ceza Hakimliğince cezanın iptaline karar verilmesi halinde tahsil edilen bedel ilgilisine iade edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy