O-1 Vizesi Kapsamı ve Hukuki Niteliği
Amerika Birleşik Devletleri O-1 vizesi; bilim, eğitim, iş, spor ve sanat alanlarında olağanüstü yeteneğe sahip kişiler ile sinema ve televizyon sektöründe olağanüstü başarı kaydı bulunan profesyonellere tanınan geçici bir göçmen olmayan vize türüdür. Bu düzenleme O-1 statüsünü geçici nitelikte kurmakta olup vize kendi başına daimi ikamet hakkı ya da green card sağlamaz.
Mevzuat uyarınca O vize rejimi dört temel gruba ayrılır. O-1A sınıflandırması bilim, eğitim, iş ve spor alanlarındaki olağanüstü yetenek sahiplerini kapsarken, O-1B sınıflandırması sanat alanındaki yetenek sahipleri ile sinema ve televizyon sektöründe olağanüstü başarı gösteren kişilere yöneliktir. O-2 statüsü, belirlenen O-1 sanatçılarına, sporcularına veya sinema ve televizyon profesyonellerine eşlik ederek kritik destek sunan kişilere ayrılmıştır. O-3 statüsü ise asıl vize sahibinin eşi ve 21 yaş altındaki evli olmayan çocuklarını kapsayan türev vize kategorisidir.
O-1A ve O-1B Kategorilerinde Aranan Başvuru Ölçütleri
O-1A kategorisindeki başvurularda adayın bilim, eğitim, iş veya spor dalında alanının en üst küçük yüzdesi içinde yer aldığını kanıtlayacak düzeyde uzmanlık ve tanınırlığa sahip olması beklenir. Bu uygunluk Nobel benzeri büyük ve uluslararası tanınmış tek bir ödülle ispatlanabileceği gibi mevzuatta sayılan sekiz delil başlığından en az üçünün karşılanmasıyla da sağlanabilir.
O-1B kategorisinde sanat alanı ile sinema ve televizyon sektörü arasında farklı hukuki eşikler uygulanır. Sanat alanında adayın mesleğinde sıradan seviyenin belirgin biçimde üzerinde olduğunu gösteren tanınırlık ve üstünlük standardı aranırken, aşçılık sanatları da sanat alanı kapsamında değerlendirilir. Sinema ve televizyon sektöründe ise adayın sektörde olağan düzeyin belirgin şekilde üzerinde bir başarı kaydına sahip olmasını öngören olağanüstü başarı ölçütü tatbik edilir. Sanat ve sinema-televizyon dosyalarında Oscar, Emmy veya Grammy gibi büyük bir ödül bulunmadığı takdirde ilgili delil listesinden en az üç kriterin karşılanması gerekir.
O-1A ve O-1B için öngörülen standart kriterlerin mesleğin niteliği gereği birebir uygulanamadığı durumlarda, başvuranın eşdeğer ağırlıkta karşılaştırılabilir delil sunmasına yasal olarak imkân tanınmıştır.
Başvuru Süreci, Danışma Görüşü ve Zamanlama Şartları
O-1 vizesi için başvuru dilekçesi, hizmet ihtiyacının doğacağı tarihten bir yıldan daha erken bir zamanda sunulamaz. Planlanan çalışma takvimi birden fazla yerde çalışma gerektiriyorsa çalışma yerlerini ve tarihleri gösteren ayrıntılı bir faaliyet planının dosyaya eklenmesi zorunludur.
O-1 ve O-2 başvurularının onayı için kural olarak adayın faaliyet alanında uzmanlığı bulunan yetkili bir meslek örgütü, sendika veya yönetim kuruluşundan yazılı danışma görüşü alınması şarttır. İlgili alanda uygun bir meslek örgütünün bulunmadığı gösterildiğinde eldeki kayıt üzerinden karar verilebilir; ayrıca sanat alanında benzer hizmetler için önceki danışma görüşünün üzerinden iki yıldan az süre geçtiğinde danışma görüşü alma şartından muafiyet sağlanabilir.
Çalışma Düzeni, Süre Uzatımı ve Göçmenlik Talepleri
O-1 vizesi için yıllık sayısal sınırlama bulunmaz. İlk onay üç yıla kadar verilebilir ve faaliyet devam ettiği sürece birer yıllık uzatmalarla sürdürülebilir. Toplam kalış süresi bakımından mevzuatta sabit bir üst sınır öngörülmemiştir.
8 CFR § 274a.12 uyarınca O-1 statüsündeki kişi yalnızca kendisi adına başvuru yapan taraf nezdinde çalışabilir. 8 CFR § 214.2(o) gereğince işveren değişikliği yapılmak istendiğinde yeni işverenin yeni bir başvuru ve uzatma talebi sunması, başvurunun temsilci aracılığıyla yapıldığı hallerde ise değişen işveren için değişiklik dilekçesi verilmesi gerekir.
O-1 statüsü değerlendirilirken kalıcı işçi sertifikası onayı alınmış olması veya göçmenlik vize başvurusunda bulunulmuş olması gibi adımlar, tek başına başvuru dilekçesinin, statü uzatımının veya statü değişikliği talebinin reddedilmesine gerekçe teşkil etmez.
Destek Personeli ve Aile Bireylerinin Statüsü
O-2 destek vizesi yalnızca O-1 kapsamındaki sanatçılara, sporculara ya da sinema ve televizyon profesyonellerine kritik ve ayrılmaz destek sunan refakatçiler için verilebilir. Bilim, eğitim veya iş alanındaki O-1A sahiplerine destek vermek amacıyla O-2 personeli talep edilemez.
Asıl vize sahibinin eşi ve 21 yaş altındaki evli olmayan çocuklarına tahsis edilen O-3 statüsü, asıl hak sahibiyle aynı kalış süresine ve sınırlamalara tabidir. Bu türev statü aile üyelerine yasal ikamet imkânı sunsa da Amerika Birleşik Devletleri sınırları içerisinde çalışma hakkı sağlamaz.
O-1 vizesinde toplam kalış süresi için bir üst sınır var mıdır?
O-1 vizesinde toplam kalış süresi bakımından sabit bir üst sınır öngörülmemiştir; ilk onay üç yıla kadar verildikten sonra birer yıllık artışlarla uzatma talebinde bulunulabilir.
O-3 vizesine sahip aile üyeleri ABD'de çalışabilir mi?
O-3 statüsündeki aile bireyleri asıl hak sahibiyle aynı kalış süresi ve sınırlamalara tabi olmakla birlikte Amerika Birleşik Devletleri'nde çalışma hakkına sahip değildir.
O-1 vize başvurusu en erken ne zaman yapılabilir?
O-1 vizesi başvuru dilekçesi, hizmet ihtiyacının doğacağı tarihten bir yıldan daha erken bir zamanda sunulamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy