Polonya Uzun Dönem AB Oturum İzninin Kapsamı ve Sağladığı Haklar
Polonya uzun dönem AB oturum izni, yabancılara süresiz olarak tanınan bir ikamet statüsüdür. Bu izin belirsiz süreli olarak verilmekle birlikte, hak sahibine teslim edilen fiziksel oturum kartı beş yıl süreyle geçerli olur ve süresi tamamlandığında yenilenir. İznin sağladığı en temel haklardan biri istihdam serbestisidir. Bu statüyü kazanan yabancılar, Polonya sınırları içerisinde herhangi bir işveren nezdinde ve herhangi bir pozisyonda serbestçe çalışma hakkına kavuşur.
Beş Yıllık Kesintisiz İkamet Şartı ve Süre Hesaplaması
Uzun dönem AB oturum iznine başvurabilmek için aranan birincil koşul, başvuru tarihinden geriye doğru en az beş yıl boyunca Polonya'da yasal ve kesintisiz şekilde ikamet edilmiş olmasıdır. Bu beş yıllık sürenin hesaplanmasında karar tarihi değil, başvuru tarihinden önceki dönem esas alınır. Bu süreye vizesiz kalış dönemleri, belirli vizeler, geçici oturum izinleri, geçici oturum ve çalışma izinleri ile belirli koşulları taşıyan AB Mavi Kart süreleri dâhil edilebilir. Buna karşılık, öğrenci vizesi ya da öğrenim amaçlı geçici oturum statüsüyle ülkede geçirilen sürelerin kural olarak yalnızca yarısı hesaba katılır; ICT, şirket içi görevlendirme ve bazı kısa süreli statüler ise hesaplama kapsamı dışında tutulur.
İkametin kesintisiz kabul edilebilmesi için yabancının Polonya dışındaki kalış sürelerinin kanuni sınırları aşmaması gerekir. Kural olarak Polonya dışındaki kalış süresi tek seferde en fazla altı ay, beş yıllık toplam dönem içerisinde ise en fazla on ay olabilir. Yüksek nitelikli çalışanlar ve Mavi Kart sahipleri için mevzuatta daha geniş toleranslar öngörülmüştür. Ayrıca sağlık tedavisi, Polonya merkezli bir işveren namına çalışma veya eğitime bağlı zorunlu faaliyetler gibi özel hallerde ülke dışında geçirilen süreler de belirli şartlar altında Polonya'da geçirilmiş sayılabilir.
Maddi Gelir, Sağlık Sigortası ve Konut Şartları
Başvuru sahibinin, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin geçimini sağlayacak seviyede, sosyal yardım eşiğinin üzerinde düzenli ve istikrarlı bir gelire sahip olduğunu kanıtlaması zorunludur. Gelirin istikrarı geriye dönük olarak denetlenir; bu inceleme yüksek nitelikli çalışanlar için geriye dönük iki yıl, diğer başvuru sahipleri için ise geriye dönük üç yıllık bir dönemi kapsar. Bunun yanı sıra başvuru dosyasında kamu sağlık güvencesinin ya da yasal şartlara uygun özel sağlık sigortasının geçerli biçimde devam ettiğinin belgelenmesi şarttır.
İkamet koşulları kapsamında başvuru sahibinin Polonya'da kaldığı konut üzerinde hukuki kullanım hakkına sahip olması gerekir. Bu hak resmi mülkiyet belgesi, süresi ve şartları belirli geçerli bir kira sözleşmesi veya belirli akrabalık ilişkilerinde kabul edilen bir kullanım ve ödünç sözleşmesi ile tevsik edilmelidir. Yalnızca ikamet adresi kaydının sunulması veya konut sahibinin basit beyanına dayanılması hukuki kullanım hakkının ispatı için yeterli kabul edilmez.
Lehçe Dil Yeterliliği ve İspat Yöntemleri
Polonya'da uzun dönem AB oturum izni alabilmek için en az B1 düzeyinde Lehçe dil yeterliliğinin usulüne uygun şekilde belgelenmesi aranır. Dil yeterliliği, resmi devlet sertifikası veya öğretim dili Lehçe olan bir okul ya da üniversiteden alınan mezuniyet diploması ile ispatlanabilir. 24 Haziran 2023 tarihinde yürürlüğe giren yasal düzenleme çerçevesinde kabul edilen belge türleri genişletilmiş olup devlet sertifikasının yanı sıra ECL, TELC ve belirli yükseköğretim kurumlarınca düzenlenen belgeler de yeterlilik kanıtı olarak sunulabilmektedir.
Başvuru Sürecinde Yasal Statü ve Mevcut İzinler
Uzun dönem AB oturum izni başvurusu yapıldığında pasaporta tatbik edilen damga veya başvuru teyit belgesi, idari karar kesinleşene kadar yabancının Polonya sınırları içindeki yasal kalışını korur. Ancak bu teyit ya da damga bağımsız bir seyahat belgesi niteliği taşımadığından, Schengen alanında serbest dolaşım veya Polonya'ya yurt dışından yeniden giriş hakkı sağlamaz. Öte yandan, yabancının mevcut bir kalıcı oturum izni bulunması halinde, uzun dönem AB oturum izninin verildiği gün mevcut kalıcı oturum izni hukuken sona erebilir.
Başvuru damgası ile Schengen ülkelerine seyahat edilebilir mi?
Hayır, başvuru üzerine pasaporta basılan damga veya verilen başvuru teyidi yalnızca karar kesinleşene kadar Polonya'da yasal kalışı korur; Schengen bölgesinde serbest dolaşım veya ülkeye yeniden giriş hakkı veren bağımsız bir seyahat belgesi niteliği taşımaz.
Öğrencilikte geçen süreler ikamet hesabına dâhil edilir mi?
Evet, ancak öğrenci vizesi veya öğrenim amaçlı geçici oturum izni kapsamında Polonya'da geçirilen sürelerin tamamı değil, kural olarak yalnızca yarısı beş yıllık yasal ikamet süresi hesabında dikkate alınır.
Uzun dönem AB oturum izni sahiplerinin çalışma izni alması gerekir mi?
Hayır, uzun dönem AB oturum izni sahibine Polonya'da herhangi bir işveren nezdinde ve herhangi bir pozisyonda serbestçe çalışma hakkı tanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy