ABD'de bir ticari ilişki, marka veya ticari sembol kullanım hakkının vaat edilmesi, işletmenin yürütülmesinde önemli ölçüde kontrol ya da önemli yardım sağlanması ve yatırımcıdan ilk altı ay içinde en az 500 dolar zorunlu ödeme istenmesi birlikte bulunuyorsa franchise sayılabilir.
Üç unsur ve sözleşmenin adı
İlişkinin adı bu değerlendirmede belirleyici değildir. Yapı distributorship, dealer agreement veya license diye adlandırılmış olsa bile, marka veya ticari sembol kullanım hakkı, önemli kontrol ya da yardım ve ilk altı aydaki en az 500 dolarlık zorunlu ödeme birlikte varsa federal franchise rejimine girebilir.
Açıklama belgesi ve teslim zamanı
FTC Franchise Rule, franchise teklifinin maddi risk ve yararlarının değerlendirilebilmesi için bilgi verilmesini amaçlar. Franchisor bu amaçla 23 kalemden oluşan bir açıklama belgesi sunar. Belge uygulamada FDD, yani Franchise Disclosure Document olarak bilinir.
FDD, aday franchisee'ye bağlayıcı sözleşme imzalanmadan veya franchise satışıyla bağlantılı bir ödeme yapılmadan en az 14 takvim günü önce teslim edilmelidir. Süre teslimi izleyen günden işlemeye başlar. İmza veya ödeme en erken on beşinci günde yapılabilir.
Franchisor temel franchise sözleşmesinin veya ek sözleşmelerin şartlarını tek taraflı ve maddi biçimde değiştirirse revize metinleri imzadan en az 7 takvim günü önce vermek zorundadır. Ücretler, faiz oranları veya korunan bölge parametreleri gibi maddi ayrıntıların sonradan eklenmesi, bu ek bekleme süresini tetikleyebilir.
Belgenin işlevi ve kazanç iddiaları
FDD esas olarak bir ön açıklama belgesidir ve yatırım ilişkisinin ekonomik ile hukuki çerçevesini tanıtır. İmza anında bağlayan belge ise çoğu durumda franchise agreement ve ona bağlı yan sözleşmelerdir.
Franchisor FDD'nin Item 19 bölümünde finansal performans beyanı yapmıyorsa bunun dışında aday franchisee'ye earnings claim veremez. Web sitesi, broşür veya yüz yüze sunum yoluyla yapılan ve Item 19'da yer almayan mali performans iddiaları bağımsız bir ihlal oluşturabilir.
Yıllık ve dönemsel güncelleme
Franchisor, mali yılın kapanmasından sonra açıklama belgesini 120 gün içinde yıllık olarak güncellemek zorundadır. Çeyrek kapanışlarından sonra maddi değişiklikler için makul süre içinde ek güncelleme de yapılmalıdır.
İzinler ve seçili eyalet işlemleri
Franchise markasının alınması, işletmenin federal, eyalet ve yerel düzeydeki business license, permit ve zoning yükümlülüklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
California'da franchise teklif eden franchisor, kural olarak kayıt başvurusu veya exemption notice sunmak zorundadır.
New York'ta franchisor, muafiyet yoksa franchise'lerini New York'ta veya New York'tan teklif ya da satışa başlamadan önce kayıt yaptırmalıdır. Yıllık yenilemelerde franchisorun mali yıl kapanışından itibaren 120 günlük bir takvim işletilir.
Washington'da franchise registration, renewal, amendment ve exemption başvuruları ile franchise broker başvuruları için ayrı elektronik kanallar bulunur.
SBA finansmanı ve dizin
FTC franchise tanımına uyan bir markanın SBA finansmanı alabilmesi için SBA Franchise Directory'de yer alması gerekir. Dizinde bulunmak marka için onay, tavsiye veya başarı garantisi oluşturmaz.
Sık sorulan sorular
Hangi unsurlar birlikteyse ilişki franchise sayılabilir?
Marka veya ticari sembol kullanım hakkı, işletmede önemli kontrol ya da önemli yardım ve ilk altı ayda en az 500 dolar zorunlu ödeme birlikte varsa ilişki franchise sayılabilir.
Distributorship adlandırması franchise rejimini engeller mi?
Ad belirleyici değildir. Distributorship, dealer agreement veya license denmiş olsa bile üç unsur birlikte varsa yapı federal franchise rejimine girebilir.
FDD imzadan kaç gün önce verilmelidir?
FDD, bağlayıcı sözleşmenin imzasından veya franchise satışıyla bağlantılı ödemeden en az 14 takvim günü önce verilmelidir. Süre teslimi izleyen günden işler ve işlem en erken on beşinci günde yapılabilir.
Sözleşme maddi olarak değişirse ek süre var mıdır?
Tek taraflı ve maddi değişiklik halinde revize metinler imzadan en az 7 takvim günü önce verilmelidir. Ücret, faiz oranı veya korunan bölge parametrelerinin sonradan eklenmesi bu süreyi tetikleyebilir.
Item 19 dışında kazanç iddiası verilebilir mi?
Item 19'da finansal performans beyanı yoksa bunun dışında earnings claim verilemez. Web sitesi, broşür veya yüz yüze sunumdaki Item 19 dışı mali iddia bağımsız ihlal oluşturabilir.
Franchise markası ruhsat ve imar yükümlülüğünü kaldırır mı?
Hayır. Marka, federal, eyalet ve yerel business license, permit ve zoning yükümlülüklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
SBA dizininde yer almak başarı garantisi midir?
Hayır. FTC tanımına uyan markanın SBA finansmanı için dizinde olması gerekir; ancak dizinde bulunmak onay, tavsiye veya başarı garantisi değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy