Aile İkamet İzni ve Kapsamı
Aile ikamet izni, Türkiye'de yasal statüde bulunan kişilerin aile fertlerine tanınan bir oturum izni türü olup 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 34 ila 37. maddeleri arasında düzenlenmiştir.
6458 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası gereğince Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi kapsamındakilerin, ikamet izinlerinden birine sahip yabancıların, mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ya da bağımlı yabancı çocuğuna her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir. Ancak verilen bu süre hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 34Kaynağı aç
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 28Kaynağı aç
Doğum yolu ile Türk vatandaşlığı kazanan kişiler, çıkma izni ile Türk vatandaşlığından ayrılan kişiler ve bu kişilerin aynı durumdaki çocukları kamu düzeni ve kamu güvenliğinin sağlanması koşulu ile bu haktan yararlanabilir.
Vatandaşı olunan ülke hukukuna göre birden fazla eş ile evlilik bulunması durumunda eşlerden yalnızca birine aile ikamet izni düzenlenir; buna karşılık diğer eşlerden olan çocuklara da aile ikamet izni verilebilir. Çocukların taleplerinde, Türkiye dışında bulunması durumunda varsa ortak velayeti olan diğer ebeveynin muvafakati aranır.
Aile ikamet izinleri, yabancı çocuklara on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni alma zorunluluğu bulunmaksızın ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim alma imkânı sağlar.
Destekleyicide ve Başvuru Sahibinde Aranan Koşullar
6458 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olmamak kaydıyla ailedeki fert başına asgari ücretin en az üçte biri tutarında aylık gelire sahip olması, ailenin nüfusuna uygun barınma koşullarını karşılaması, tüm fertleri kapsayan sağlık sigortası yaptırması, başvuru tarihinden geriye dönük beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan mahkûmiyeti bulunmadığını adli sicil kaydıyla belgelemesi, Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması ve adres kayıt sisteminde kaydının bulunması aranır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 35Kaynağı aç
Bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni veya çalışma izni bulunanlar, 5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi kapsamındakiler ve Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancılar bakımından Türkiye'de en az bir yıl süreyle ikamet izniyle kalmış olma şartı uygulanmaz. Mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahipleri için ise destekleyicide aranan koşulların aranmaması idarenin takdirine bırakılmıştır.
Destekleyicinin yanında kalmak üzere başvuracak yabancının aile bağını belgelemesi, birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koyması, evliliği sırf ikamet izni temin etmek amacıyla kurmamış olması, eşlerin her birinin on sekiz yaşını doldurmuş bulunması ve Kanun'un 7. maddesi kapsamına girmemesi gerekir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 7Kaynağı aç
Evliliğin Denetimi, İptal ve Kısa Dönem İkamet İznine Geçiş
Aile ikamet izni verilmeden ya da uzatılmadan önce makul şüphe görülmesi durumunda evliliğin sırf izin alma amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır; evliliğin bu amaçla yapıldığı tespit edilirse izin verilmez, verilmişse iptal edilir. Aile ikamet izni verildikten sonra da evliliğin anlaşmalı olup olmadığı valiliklerce denetlenebilir. Anlaşmalı evlilik yoluyla alınan ve iptal edilen ikamet izinleri, kanunda öngörülen ikamet izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 37Kaynağı aç
6458 sayılı Kanun'un 36. maddesine göre Kanunun 35. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında aranan şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, aile ikamet izni alma şartları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi, yabancı hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye'ye giriş yasağı kararı bulunması ya da aile ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi hâllerinde aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi bitenler uzatılmaz. İkamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 36Kaynağı aç
En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olan yabancılar on sekiz yaşını tamamladıklarında talep etmeleri hâlinde bu izni kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilirler. Boşanma hâlinde, Türk vatandaşıyla evli yabancıya en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir; ancak yabancı eşin aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise üç yıllık süre şartı aranmaz. Destekleyicinin vefatı hâlinde ise bu kişiye bağlı aile ikamet izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Başvuru Süresi, Uzatma Usulü ve Bildirimler
Aile ikamet izni başvurusu işleme alındıktan sonra en geç doksan gün içinde neticelendirilir ve inceleme boyunca yabancıya Türkiye'de kalış sağlayan müracaat belgesi tanzim edilir.
Mevcut ikamet iznini uzatmak isteyenlerin, izin süresi dolmadan önceki son altmış gün içinde başvuruda bulunması gerekir. Bu süre geçirildikten ve izin süresi bittikten sonra yapılan başvurular uzatma işlemi olarak kabul edilmeyip yeni başvuru olarak değerlendirilir.
Aile ikamet izni talebi reddedilen yabancı, aynı ikamet izni türü için ret kararının bildirilmesinden itibaren altı ay geçtikten sonra müracaat edebilir. Bildirimden sonraki yüz seksen gün içinde ikamet izni istenmesi durumunda farklı bir ikamet türüne başvurulmalıdır. Aile ikamet izni aldıktan sonra izni alan kişinin pasaport bilgilerinde veya kişisel bilgilerindeki kayıtlarda bir değişiklik olursa bu değişiklik yirmi gün içerisinde il göç idaresi müdürlüğüne bildirilir.
Aile ikamet izni en fazla ne kadar süreyle verilebilir?
Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıllık süreyle verilebilir ve hiçbir hâlde destekleyicinin sahip olduğu ikamet izin süresini aşamaz.
Aile ikamet izni hangi şartlarda iptal edilir?
6458 sayılı Kanun'un 35. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarındaki şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, bu şartlar kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi, geçerli sınır dışı etme ya da Türkiye'ye giriş yasağı bulunması veya iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi hâllerinde aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi bitenler uzatılmaz.
Boşanma hâlinde aile ikamet izni sahibinin durumu ne olur?
Türk vatandaşıyla evli olan yabancı, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem ikamet iznine başvurabilir; aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse üç yıllık süre şartı aranmaz.
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
Uzatma başvurusu mevcut ikamet izni süresinin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren yapılmalıdır; izin süresi sona erdikten sonraki başvurular yeni başvuru kapsamında ele alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy