Adi ortaklık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenen ve tüzel kişiliği bulunmayan bir ortaklık yapısıdır. Sözleşmeyle hedeflenen amacın gerçekleşmesi veya imkânsızlaşması, sürenin dolması, ortakların oybirliğiyle karar alması, ortaklardan birinin ölümü, kısıtlanması, iflası veya payının paraya çevrilmesi gibi kanuni hallerde ortaklık sona erme sürecine girer.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 639Kaynağı aç
Amacın Gerçekleşmesi veya İmkânsız Hale Gelmesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/1 uyarınca, ortaklık sözleşmesinde öngörülen amacın gerçekleşmesi ya da bu amacın gerçekleşmesinin imkânsız duruma gelmesiyle adi ortaklık kendiliğinden sona erer. Ortaklığın kurulmasına esas teşkil eden iş veya hedefin tamamlanmasıyla amaç gerçekleşmiş sayılırken, faaliyet konusunun yürütülemez duruma gelmesi halinde ise imkânsızlaşma nedeniyle infisah meydana gelir.
Sözleşme Süresinin Dolması ve Zımni Devam
Ortaklık sözleşmesinde belirli bir faaliyet süresi kararlaştırılmışsa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/5 gereğince bu sürenin bitmesiyle ortaklık ilişkisi kendiliğinden sona erer.
Belirli bir süre için kurulmuş olan ortaklıkta, öngörülmüş olan sürenin bitiminden sonra ortaklar işleri yürütmeye ve kâr ile zararı paylaşmaya örtülü iradeleriyle devam ederlerse, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 640/3 uyarınca ortaklık belirsiz süreli ortaklığa dönüşür.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 640Kaynağı aç
Bütün Ortakların Oybirliğiyle Karar Vermesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/4 hükmü doğrultusunda, bütün ortakların oybirliğiyle karar vermesi halinde adi ortaklık sona erer. Ortaklar, kararlaştırılan süre tamamlanmadan veya ortaklık amacı nihayete ermeden de karşılıklı ve tam bir mutabakatla ortaklık ilişkisini bitirebilirler.
Ortakların Kişisel Durumuna Bağlı Sona Erme Sebepleri
Ortaklık sözleşmesinde ortaklığın mirasçılarla sürdürüleceğine dair açık bir düzenleme bulunmadığı takdirde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/2 uyarınca ortaklardan birinin ölümü ortaklığı sona erdirir.
Sözleşmede ortaklığın diğer ortaklar arasında devam edeceğine yönelik bir hüküm kararlaştırılmamışsa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/3 uyarınca ortaklardan birinin kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebrî icra yoluyla paraya çevrilmesi ortaklığı sona erdirir.
Fesih Bildirimi ve Dürüstlük Kuralı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/6 gereğince; sözleşmede feshi bildirme hakkı saklı tutulmuşsa veya ortaklık belirsiz bir süre için ya da ortaklardan birinin ömrü boyunca kurulmuşsa, ortaklardan birinin fesih bildiriminde bulunmasıyla ortaklık sona erer.
Ortaklığın belirsiz bir süre veya ortaklardan birinin ömrü boyunca sürmek üzere kurulduğu durumlarda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 640/1 hükmü uyarınca her bir ortak altı ay önceden fesih bildiriminde bulunabilir.
Fesih bildiriminin dürüstlük kuralına aykırı ve özellikle uygunsuz bir zamanda yapılmaması gerekir; yapılan bildirim kural olarak ancak hesap yılı sonunda hüküm ifade eder. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca herkes haklarını kullanırken ve borçlarını ifa ederken dürüstlük kurallarına riayet etmek zorundadır; fesih hakkının hakkın açıkça kötüye kullanılması teşkil edecek ve ortaklık menfaatlerine zarar verecek biçimde zamansız kullanılması halinde oluşan zararların tazmini gündeme gelir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
Haklı Sebeplerle Mahkeme Kararıyla Fesih
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 639/7 hükmü uyarınca, haklı sebeplerin bulunması durumunda, başkaca bir koşul aranmaksızın fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla adi ortaklık her zaman sona erdirilebilir. Bu talep hakkı, sözleşmenin süreli veya belirsiz süreli kurulmuş olmasından bağımsız olarak mevcuttur.
Borçlardan Sorumluluk ve Tasfiye Süreci
Adi ortaklığın sona ermesi, ortakların evvelce doğmuş borç yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sona erme anına kadar doğmuş bulunan şirket borçlarından dolayı ortaklar şahsi malvarlıklarıyla, sınırsız ve müteselsil biçimde sorumlu kalmaya devam ederler. Bu sorumluluk düzeni tasfiye süreci sonuçlanıp tüm borçlar ödeninceye kadar yürürlüktedir.
Belirli süreli adi ortaklıkta sürenin bitmesi ortaklığı doğrudan sona erdirir mi?
Kararlaştırılan sürenin dolmasıyla adi ortaklık kural olarak kendiliğinden sona erer; ancak ortaklar işleri örtülü iradeleriyle fiilen yürütmeye devam ederlerse ortaklık belirsiz süreli ortaklığa dönüşür.
Ortaklardan birinin ölümü adi şirketi sona erdirir mi?
Ortaklık sözleşmesinde ortaklığın mirasçılarla sürdürüleceğine dair aksine bir hüküm yer almıyorsa ortaklardan birinin vefatı adi ortaklığı kendiliğinden sona erdirir.
Belirsiz süreli adi ortaklıkta fesih bildirimi ne zaman hüküm doğurur?
Fesih bildiriminin altı ay önceden ve dürüstlük kurallarına uygun zamanda yapılması aranır; bu bildirim ancak hesap yılı sonunda hüküm ifade eder.
Adi ortaklık sona erdikten sonra ortakların borç sorumluluğu devam eder mi?
Sona erme anına kadar doğmuş borçlardan ötürü ortakların şahsi, sınırsız ve müteselsil sorumluluğu tasfiye tamamlanıp borçlar ödenene kadar devam eder.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy