Avrupa Birliği, kripto varlıklara yönelik yeknesak kurallar oluşturulması hedefiyle ve 2020 dijital finans stratejisine uygun olarak 2023/1114 sayılı Kripto Varlık Piyasaları Yönetmeliği'ni (MiCA) kabul etmiştir. Bu düzenleme, finansal hizmetlere dair diğer Avrupa Birliği düzenlemeleri kapsamında yer almayan kripto varlıklar ile bunlara ilişkin hizmet ve faaliyetlere uygulanır.
Kripto Varlık Tanımı ve Kapsam Kuralları
MiCA kapsamında kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak aktarılabilen ve saklanabilen bir değerin ya da hakkın dijital temsili olarak tanımlanmaktadır. Yönetmelik kapsamındaki kripto varlıklar e-para tokenleri, varlık referanslı tokenler ve bunların dışında kalan diğer tokenler olmak üzere üç ana grupta toplanmakta olup bu gruplar farklı hükümlere tabi tutulabilmektedir.
Dijital sanat ve koleksiyon ürünleri de dahil olmak üzere özgün olan ve diğer kripto varlıklarla değiştirilmesi mümkün bulunmayan kripto varlıklar (NFT) kural olarak yönetmeliğin dışındadır. Bir finansal aracı taklit etmedikleri veya ihraççının satın alınmak üzere bir varlık koleksiyonu oluşturduğu durumlar saklı kalmak kaydıyla NFT'ler MiCA kapsamı dışında tutulmuştur. Bunun yanında, kripto varlık hizmetlerinin herhangi bir aracı bulunmaksızın bütünüyle merkezi olmayan bir şekilde sağlandığı durumlar da kapsam dışı kalmaktadır. Tanımlanabilir bir ihraççısı bulunmayan kripto varlıklarda yönetmeliğin kimi bölümleri uygulanmasa dahi bu tür varlıklara ilişkin hizmet sağlayan taraflar MiCA hükümlerine tabidir.
İhraç Kuralları ve Beyaz Kâğıt Bildirimi
Kripto varlıkların Avrupa Birliği sınırlarında halka arz edilmesi ya da bir ticaret platformunda alım satıma sunulabilmesi için ihraççının birlik içinde tüzel kişilik olarak kurulmuş bulunması zorunludur. İhraççılar, mevzuatta aranan içerik ve şekil şartlarına uygun bir beyaz kâğıt (white paper) hazırlayarak kamuya açıklamak ve ilgili üye devletlerin denetim makamlarına bildirimde bulunmak mecburiyetindedir. Beyaz kâğıtta ve pazarlama iletişimlerinde yer alan bütün bilgilerin şeffaf, tutarlı, açık olması ve yanıltıcı nitelik taşımaması gerekir.
MiCA m. 8/3, m. 29/4, m. 51/11 ve m. 53 hükümleri çerçevesinde beyaz kâğıtların ve bunlara ilişkin pazarlama iletişimlerinin yayımlanmasından önce idari bir makam onayı alınması şartı aranmamaktadır. Buna karşın ihraççı, beyaz kâğıdın yayım tarihinden en az 20 iş günü öncesinde ilgili üye devletin yetkili makamına bildirim yapmakla yükümlüdür.
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Yetkilendirilmesi
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları; mesleği veya işi müşterilere profesyonel kripto varlık hizmeti sunmak olan ve MiCA m. 59 uyarınca hizmet vermesine izin verilen tüzel kişileri ifade eder. Bu alanda faaliyet yürütmek isteyen kuruluşların MiCA m. 59 ve devamı hükümlerindeki yasal koşulları sağlayarak yetkilendirilmiş olmaları gerekmektedir.
Yetkilendirme şartları kapsamında sağlayıcının en az bir Avrupa Birliği üye devletinde tüzel kişilik olarak kurulması, belirlenen sermaye yeterliliklerini temin etmesi, piyasa manipülasyonu ile suistimalleri engelleyecek iyi yönetim mekanizmaları kurması ve müşteri çıkarlarını koruyan iç kontrol sistemleri oluşturması aranır. Bununla birlikte, kripto varlık hizmet sağlayıcısının oy haklarının yüzde on veya daha fazlasını kontrol eden pay sahiplerinin iyi bir itibara sahip olması ve kara para aklama ile terörizmin finansmanı gibi suçlardan hüküm giymemiş bulunması zorunludur.
Beyaz kâğıt yayımı öncesinde yetkili makamdan onay alınması gerekir mi?
MiCA m. 8/3, m. 29/4, m. 51/11 ve m. 53 uyarınca beyaz kâğıt ve pazarlama iletişimleri için yayından önce makam onayı aranmaz; fakat yayından en az 20 iş günü önce yetkili makama bildirim yapılmalıdır.
Tanımlanabilir ihraççısı olmayan kripto varlıklara hizmet sunanlar MiCA'ya tabi midir?
Evet, tanımlanabilir bir ihraççısı bulunmayan kripto varlıklarda yönetmeliğin kimi kısımları uygulanmasa da bu varlıklara ilişkin hizmet veren kripto varlık hizmet sağlayıcıları MiCA kapsamındadır.
Özgün ve değiştirilemez kripto varlıklar MiCA kapsamında mıdır?
Bir finansal aracı taklit etmedikleri veya ihraççının satın alınmak üzere bir varlık koleksiyonu oluşturduğu durumlar saklı kalmak üzere, özgün ve diğer kripto varlıklarla değiştirilemeyen NFT'ler MiCA kapsamı dışındadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy