7491 Sayılı Kanun Kapsamında Temel Vergisel Düzenlemeler
7491 sayılı Kanun ile vergi mevzuatında mükellefleri ilgilendiren istisna, indirim ve usul hükümleri ihdas edilmiştir. Düzenlemeler; Kurumlar Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu, Vergi Usul Kanunu ve Damga Vergisi Kanunu kapsamındaki muafiyet, istisna, beyan süreleri ve indirim uygulamalarında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Yurt dışı iştiraklerden elde edilen kazançların vergilendirilmesi, ihracat faaliyetlerinin teşviki ve finansal kuruluşlarda enflasyon düzeltmesinin ticari kazanca etkisi bu yasal çerçevenin başlıca konularını teşkil etmektedir.
Yurt Dışı İştirak Kazançları ve Kâr Payı İstisnaları
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 5/1(b) hükmünde yapılan değişiklik uyarınca, kanuni ve iş merkezi Türkiye sınırları içinde bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki yabancı kurumlara iştirak eden kurumlara ilişkin istisna şartları yeniden belirlenmiştir. Yurt dışındaki iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %50'sine sahip olunması ve kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmiş bulunması halinde, fıkrada sayılan diğer şartlar aranmaksızın %50 oranında iştirak kazancı istisnası uygulanmaktadır.
Gerçek kişilerin yurt dışı iştiraklerinden temin ettikleri gelirler için de 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 22/4 hükmüyle istisna getirilmiştir. Merkezi yurt dışında yer alan anonim veya limited şirket mahiyetindeki kurumlardan sağlanan ve Kanun'un 75. maddesinin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan kâr paylarının yarısı; ilgili kurumların ödenmiş sermayesinde asgari %50 ortaklık payına sahip olunması ve tutarın elde edildiği takvim yılına ait yıllık beyan süresi dolmadan Türkiye'ye intikal ettirilmesi kaydıyla gelir vergisinden müstesnadır. Gelir Vergisi Kanunu m. 22/5 kapsamında Cumhurbaşkanı, tatbik edilecek istisna payı ile aranan en az %50 sermaye oranını tek başına yahut birlikte sıfıra indirme veya %100'e kadar yükseltme yetkisini haizdir.
193 sayılı GELİR VERGİSİ KANUNU (GVK) m. 22Kaynağı aç
İhracat Faaliyetleri ve Gider İndirimlerine İlişkin Değişiklikler
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 32 çerçevesinde uygulanan beş puanlık kurumlar vergisi indiriminin tatbik alanı genişletilmiştir. Düzenleme uyarınca, aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında imalatçı veya tedarikçi vasfını haiz kurumların, dış ticaret sermaye şirketleri ile sektörel dış ticaret şirketleri vasıtasıyla icra ettikleri ihracat işlemlerinden sağladıkları kazançlar da anılan vergi indiriminden yararlanabilmektedir.
Öte yandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 40/1(1) bendi kapsamında ihracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık işleri yapan mükelleflere tanınan götürü gider indirimi kaldırılmıştır. Mükelleflerin bu faaliyetleri dolayısıyla yaptıkları ve tevsik edici belge temin edemedikleri harcamalara karşılık, ilgili hasılatın binde beşini aşmamak koşuluyla ticari kazançtan indirim yapabilmelerine olanak tanıyan götürü gider müessesesi yürürlükten çıkarılmıştır.
Sosyal İçerik Üreticiliği ve Dijital Faaliyetlerde İstisna
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m. 20/B hükmünde yapılan değişiklik ile sosyal içerik üreticiliği ve mobil uygulama geliştiriciliği kazanç istisnasının kapsamı genişletilmiştir. Yapılan yasal düzenleme ile gerçek kişilerin internet sitelerinde veya herhangi bir dijital platformda metin, görüntü, ses ve video paylaşımları yapması; internet ve benzeri elektronik ortamlarda eğitim, yemek tarifi, ürün tanıtımı videoları yayımlaması veya veri işleme ve geliştirme faaliyetleri gerçekleştirmesi suretiyle elde ettiği kazançlar da istisna kapsamına dahil edilmiştir.
Enflasyon Düzeltmesi ve Kur Korumalı Mevduat İstisnası
213 sayılı Vergi Usul Kanunu geçici m. 33 çerçevesinde bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim ve sermaye piyasası kurumları ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin usul saptanmıştır. Tasfiye ve iflas halindeki şirketler ile 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarını da kapsayan düzenleme uyarınca; bu mükelleflerce geçici vergi dönemleri dahil 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yürütülen enflasyon düzeltmesi sonucunda beliren kâr veya zarar farkları vergiye tabi kazancın tespitinde dikkate alınmamaktadır. Maddede yer alan fıkra kapsamında belirlenen sürelerin geçici vergi evreleri dahil bir hesap dönemi uzatılması konusunda Cumhurbaşkanı'na yetki verilmiştir.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. geçici 33Kaynağı aç
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu geçici m. 14 hükmü kapsamında kur korumalı mevduat ve katılım hesaplarına uygulanan kurumlar vergisi istisnasının süresi 30.06.2024 tarihine kadar uzatılmıştır. Bununla birlikte söz konusu hüküm çerçevesinde istisna oranının belirlenmesine yönelik olarak Cumhurbaşkanı'na yetki verilmiştir.
Katma Değer Vergisi ve Damga Vergisi Uygulamaları
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 41/1 ve 46/1 hükümlerinde yapılan değişikliklerle, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulan mükelleflerin beyan ve ödeme süreleri yeniden tayin edilmiştir. Vergi kesintisi yapmakla yükümlü kılınanların vergi beyannamelerini vergilendirme dönemini takip eden ayın 21. günü akşamına kadar vermeleri ve tahakkuk eden vergi tutarlarını aynı ayın 23. günü akşamına kadar ödemeleri hükme bağlanmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m. 2/2(a) hükmünde yapılan değişiklik neticesinde uluslararası tekliflere açık ihaleler için öngörülen damga vergisi istisnasının tatbik alanı sınırlandırılmıştır. Yapılan düzenleme ile bahse konu istisna, sadece ülkeye döviz girişine hizmet eden ve yabancı para cinsinden finanse edilen yatırımlarla sınırlandırılmıştır.
Sorumlu sıfatıyla verilen vergi beyannamelerinde beyan ve ödeme süreleri nasıldır?
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 41/1 ve 46/1 uyarınca vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulan mükellefler, vergi beyannamelerini vergilendirme dönemini izleyen ayın 21. günü akşamına kadar vermek ve tahakkuk eden vergiyi izleyen ayın 23. günü akşamına kadar ödemekle yükümlüdür.
Yurt dışı şirketlerden elde edilen kâr paylarında gelir vergisi istisnası şartları nelerdir?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 22/4 uyarınca kanuni ve iş merkezi yurt dışında yer alan anonim ve limited şirket niteliğindeki kurumlardan temin edilen kâr paylarının yarısı istisna kapsamındadır. İstisnadan faydalanmak için yabancı kurumun ödenmiş sermayesinde en az %50 ortaklık oranına sahip olunması ve gelirin takvim yılına ait beyanname verme vadesine kadar Türkiye'ye getirilmiş olması aranır.
İhracat mükelleflerine yönelik götürü gider indirimi devam etmekte midir?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 40/1(1) kapsamında ihracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık işleri yapan mükelleflere sağlanan ve hasılatın binde beşine kadar belgesiz harcamaların kazançtan indirilmesine izin veren götürü gider uygulaması yürürlükten kaldırılmıştır.
Finansal kuruluşların enflasyon düzeltmesi sonuçları ticari kazançta dikkate alınır mı?
213 sayılı Vergi Usul Kanunu geçici m. 33 uyarınca bankalar, finansal kiralama, faktoring, finansman, tasarruf finansman, sermaye piyasası, sigorta ve benzeri finansal kuruluşlar ile kamu iktisadi kuruluşlarının geçici vergi dönemleri dahil 2024 ve 2025 hesap dönemlerindeki enflasyon düzeltmesi kâr veya zarar farkı kazancın tespitinde dikkate alınmaz.
Sosyal içerik üreticiliği istisnası hangi yeni kazanç alanlarını kapsamaktadır?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m. 20/B uyarınca dijital platformlarda ve internet sitelerinde metin, görüntü, ses ve video paylaşımı, internet üzerinden eğitim, yemek tarifi, tanıtım videoları yayımlanması ile veri işleme ve geliştirme faaliyetlerinden elde edilen kazançlar istisna kapsamına dahil edilmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy