Öğrenci Affı Teklifinin Hukuki Durumu
Yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilenlerin yeniden öğrenim hakkı kazanmasına ilişkin düzenleme, 2/3755 esas numaralı Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kapsamında TBMM komisyonunda kabul edilmiştir. Teklifin yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekmektedir. Henüz Genel Kurul aşamasından geçmemiş olan düzenleme yürürlükte değildir.
Kapsama Dahil Edilen Öğrenim Seviyeleri ve Nedenler
Teklif metninde hazırlık sınıfı, intibak eğitimi, önlisans, lisans, lisans tamamlama, yüksek lisans ve doktora kademeleri yer almaktadır. Bir yükseköğretim programını kazandığı hâlde kayıt yaptırmamış olanlar ile kendi isteğiyle kaydını sildirenler de kapsama dahil edilmiştir.
Düzenlemede yer alan her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ifadesi; azami öğrenim süresinin dolması, akademik başarısızlık veya kayıt yenilememe gibi nedenlerin teklif kapsamında değerlendirilmesine imkân tanımaktadır. Yasal istisnalar saklı kalmak üzere bu sebepler başvuru hakkını ortadan kaldırmamaktadır.
Teklif metninin geçici 85. maddesinde, ilişiğin 1 Temmuz 2022 tarihinden sonra kesilmiş olması koşulu aranmamıştır. Benzer şekilde önlisans ve lisans öğrencilerinin kayıtlı bulundukları eğitim süresinin yarısını tamamlamış olmaları yönünde bir sınır da metinde bulunmamaktadır.
Geçmiş yıllarda bir öğrenim kademesinde aftan yararlanılmış bulunması, farklı bir öğrenim kademesinde düzenlemeden faydalanmaya engel teşkil etmemektedir. Önlisans düzeyinde aftan yararlanan bir kişi, sonradan ilişiği kesilen yüksek lisans programı için başvuru yapabilmektedir.
Öğrenci Affının Kapsamı Dışında Bırakılan Haller
Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacaktır.
Kayıt sırasında sahte belge verenler veya sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler kapsam dışında bırakılmıştır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71. maddesindeki suçlardan mahkûmiyeti bulunanlar ile terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin güvenliğine aykırı olduğuna karar verilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı sebebiyle ilişiği kesilenler de istisna tutulmuştur.
Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Millî Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile bu kurumlar nam ve hesabına diğer yükseköğretim kurumlarında okuyanlar kendi isteğiyle ayrılmış olsalar dahi komisyon aşamasında teklif kapsamı dışına çıkarılmıştır.
Başvuru Süresi ve Askerlik Durumu
Teklife göre hak sahiplerinin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde başvuru yapması öngörülmektedir. Müracaatların ilişiğin kesildiği veya kayıt hakkının kazanıldığı yükseköğretim kurumuna iletilmesi ve kabul edilenlerin 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenime başlaması hedeflenmektedir.
Yürürlük tarihinde askerlik görevinde bulunanlar için terhis tarihinden itibaren iki aylık özel bir başvuru süresi öngörülmektedir. Yeniden öğrenci hakkı kazanan kişilerin askerlik erteleme işlemleri ise kendiliğinden yapılmayıp 7179 sayılı Askeralma Kanunu hükümlerinde aranan yaş, süre ve öğrenim durumu koşullarına tabi tutulacaktır.
Lisansüstü Öğrenim, Sınavlar ve Geçiş Şartları
Lisansüstü programlarla ilişiği kesilenler düzenleme kapsamında yer almakla birlikte, yeniden kayıt hakkı kazanılması tez, yeterlik, danışmanlık, bilimsel hazırlık ve azami süre yükümlülüklerinin tamamlanmış sayılmasını sağlamamaktadır. Bu alanlardaki intibak işlemleri üniversitelerin yetkili kurullarınca değerlendirilecektir.
Azami öğrenim süresi sonunda mezuniyet aşamasında bulunan son sınıf öğrencilerine alamadıkları veya başarısız oldukları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar imkânı verilmesi öngörülmektedir. Teorik ve uygulamalı derslerini tamamlamış olmakla birlikte uygulamalı eğitime veya intörnlüğe başlamamış ya da bu aşamayı tamamlayamamış öğrencilere bu süreci ikmal etme hakkı tanınmaktadır.
Azami öğrenim süresini ara sınıflarda doldurmuş olan öğrenciler için ek sınav hakkı öngörülmemektedir. Kanun teklifinde getirilen ek sınav koruması yalnızca mezuniyet aşamasına gelmiş öğrencileri kapsamaktadır.
Teklif çerçevesinde öğrencilere giriş yılındaki taban puan şartı gözetilerek yatay geçiş talebinde bulunma imkânı verilmektedir. Geçiş kontenjanları üniversitenin öğrenci sayısı, fiziki imkânları, programın faal olarak eğitime devam edip etmediği ve üniversite senatosunun kuralları dikkate alınarak planlanmaktadır. Ayrıca eşdeğer program bulunması şartıyla Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerindeki açıköğretim önlisans veya lisans programlarına geçiş imkânı düzenlenmektedir.
Teklifin Otomatik Olarak Sağlamadığı Sonuçlar
Öğrenci affı düzenlemesi başarısız derslerin silinmesi, doğrudan mezuniyet hakkı tanınması veya önceki disiplin işlemlerinin bütün sonuçlarıyla ortadan kalkması neticesini doğurmamaktadır. Ayrıca geçmiş dönemlere ait burs veya yurt haklarının iadesi ile öğrenim ücreti ve harç borçlarının silinmesi teklifte yer alan haklar arasında değildir.
Öğrenci affı teklifi yürürlüğe girdi mi?
Öğrenci affı teklifi TBMM komisyonunda kabul edilmiş olup Genel Kurul onayından geçmediği ve Resmî Gazete'de yayımlanmadığı için henüz yürürlüğe girmemiştir.
Kendi isteğiyle üniversite kaydını sildirenler aftan yararlanabilir mi?
Kendi isteğiyle ilişiğini kesen öğrenciler, teklif metninde yer alan her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler kapsamında yer aldığından düzenlemeden faydalanabilecektir.
Askerlik görevini yapanların başvuru süresi ne kadardır?
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte silahaltında olan kişiler, terhis tarihinden itibaren iki ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvuru yapabilecektir.
Açıköğretim programlarına geçiş yapılabilir mi?
Aftan yararlanan öğrencilerin Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerindeki açıköğretim programlarına geçiş yapabilmesi için ilgili üniversitede eşdeğer programın bulunması şartı aranmaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy