Tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklama işlemlerini yaptırmayanlar veya sevkini yaptırmayarak birliğine katılmayanlar hakkında barışta kaçak kalınan gün süresi kadar idari para cezası tatbik edilir. Kolluk birimlerince muhafaza altına alınan yükümlüler mesai saatleri içindeyse en yakın askerlik şubesine teslim edilir; idari para cezası kesinleştikten sonra fiili sürdürenler hakkında ise suç dosyası hazırlanarak Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.
7179 sayılı ASKERALMA KANUNU m. 24Kaynağı aç
Barışta, kabul edilebilir bir özrü olmaksızın;
a) Yoklama kaçakları ve saklılar için, yoklama
kaçağı kaldıkları tarihten,
b) Bakayalar için, bakaya kaldıkları tarihten,
c) Geç iltihak bakayaları için, kendilerine
tanınan yol süresinin bitiminden,
ç) Yedeklerden çağrılanlar için, birlikte işleme
tabi olanların en son gönderilme tarihinden,
itibaren kaçak kaldıkları gün süresi kadar
idari para cezası ile cezalandırılır. Bunlardan kendiliğinden gelenler her gün karşılığı
5 Türk lirası, yakalananlar ise her gün karşılığı 10 Türk lirası idari para cezası
ile cezalandırılır. Bu fıkra kapsamında belirlenen idari para cezalarının yeniden değerlendirmesinde 30/3/2005 tarihli
ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin yedinci fıkrası, bir
Türk lirasının küsuru dikkate alınarak uygulanır. İdari para cezaları tebliğinden
itibaren bir ay içinde ödenir.
(2) Yapılan muayenelerinde askerliğe elverişli
olmadıkları anlaşılanlar, askerlikten muafiyet hakkı olanlar ile bu Kanunda belirtilen
nedenlerle erteleme hakkı olduğu hâlde süresi içerisinde işlem yaptırmayanlara erteleme
sürelerine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmaz.
(3) İdari para cezası vermeye yetkili makam;
askerlik şubesine bizzat müracaat eden yükümlüler için müracaat ettiği, kolluk kuvvetleri
tarafından getirilen yükümlüler için ise getirildiği askerlik şubesi başkanı; bunun
dışındaki durumlar için ise nüfusa kayıtlı olduğu yer askerlik şubesi başkanıdır.
Yükümlünün bizzat müracaat ettiği veya getirildiği askerlik şubesi başkanınca uygulanan
idari para cezası derhâl yükümlünün nüfusa kayıtlı olduğu yer askerlik şubesi başkanlığına
bildirilir.
(4) Barışta, birinci fıkra uyarınca verilen
idari para cezası kesinleştikten sonra birinci fıkrada sayılan eylemlerden herhangi
birini işleyenler ile bu eylemleri seferberlik ve savaş hâlinde işleyenler hakkında
askerlik şubelerince suç dosyaları hazırlanarak yükümlünün nüfusa kayıtlı olduğu
yer Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.
Terör örgütü üyeleri ile Devletin millî güvenliğine
karşı faaliyette bulunanların silahaltına alınmaları
Yoklama Kaçağı, Saklı ve Bakaya Statüleri
Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklama işlemlerini yaptırmayan kişidir. Yirmi yaşına girmiş olmasına karşın adını nüfus kayıtlarına işletmemiş olan kişiler ise kanunen saklı sayılır.
Sevke tabi tutulmasına rağmen sevkini yaptırmayan veya sevk edildiği birliğe süresi içinde katılmayan yükümlüler bakaya kabul edilir. Sevk işlemlerini yaptırdığı halde mevzuatça tanınan yol süresi haricinde birliğine katılan kişiler ise geç iltihak bakayası olarak işlem görür.
Kolluk Birimlerince Yakalanma Halinde Yapılacak İşlemler
Kolluk birimlerince muhafaza altına alınan yoklama kaçağı veya bakayalar, yakalama anı mesai saatleri içerisindeyse en yakın askerlik şubesine teslim edilir.
Mesai saatleri dışında veya askerlik şubesinin bulunmadığı mahallerde yakalanan yükümlüler hakkında kollukça durum tutanağı düzenlenir ve kişi derhal serbest bırakılır. Düzenlenen bu tutanağın bir sureti yükümlüye teslim edilirken diğer suret en geç üç iş günü içinde en yakın askerlik şubesine ulaştırılır.
İdari Para Cezasının Hesaplanması ve Yetkili Makam
7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 24/1 hükmü gereğince, barışta kabul edilebilir bir mazereti bulunmaksızın yoklama kaçakları ve saklılar kaçak kaldıkları tarihten, bakayalar bakaya kaldıkları tarihten, geç iltihak bakayaları yol süresinin bitiminden ve yedeklerden çağrılanlar en son gönderilme tarihinden itibaren kaçak kalınan gün süresi kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Cezanın hesaplanmasında kendiliğinden gelenler ile yakalananlar bakımından farklı günlük tutarlar uygulanır.
Belirlenen idari para cezalarının güncellenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7 hükümleri uygulanır. 7179 sayılı Kanun m. 24/3 uyarınca idari para cezasını vermeye yetkili makam bizzat müracaat eden yükümlüler için başvurulan, kollukça getirilenler için getirildiği yer askerlik şubesi başkanıdır; diğer hallerde ise yetki ilgilinin nüfusa kayıtlı olduğu yer askerlik şubesi başkanındadır. Başvurulan veya getirilen yer şubesince verilen idari ceza derhal nüfusa kayıtlı bulunulan yer askerlik şubesine bildirilir.
Muafiyet ve Erteleme Sürelerine Denk Gelen Günler
7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 24/2 hükmü uyarınca; yapılan muayenelerinde askerliğe elverişli olmadıkları anlaşılanlar, askerlikten muafiyet hakkı bulunanlar ile kanunda belirtilen erteleme hakları olduğu halde süresi içerisinde işlem yaptırmayanlara erteleme sürelerine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmaz.
Ödeme Süresi ve İdari Yaptırıma İtiraz Usulü
7179 sayılı Kanun m. 24/1 ve genel tebligat kuralları uyarınca idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Kanun çerçevesinde takip ve tahsil süreci işletilebilir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca, idari para cezasına ilişkin karara karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; bu sürede başvuru yapılmaması halinde karar kesinleşir. Başvuru; ilgilinin bizzat kendisi, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından mahkemeye verilecek iki nüsha dilekçeyle yapılır. Mücbir sebebin varlığı halinde engelin kalkmasından itibaren en geç yedi gün içinde başvuru yapılabilir; bu başvuru kararın kesinleşmesini kendiliğinden engellemez ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. Dilekçede idari yaptırıma dair bilgiler, deliller ve gecikmeye yol açan mücbir sebep açıkça gösterilir. İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse yaptırıma ilişkin hukuka aykırılık iddiaları işlemin iptali talebiyle idari yargı merciinde incelenir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Suç Dosyasının Hazırlanması ve Adli Aşama
7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 24/4 uyarınca barışta idari para cezası kesinleştikten sonra yoklama kaçağı, saklı, bakaya veya geç iltihak fiillerini sürdürenler ile bu fiilleri seferberlik ve savaş halinde işleyenler hakkında askerlik şubelerince suç dosyası hazırlanarak ilgilinin nüfusa kayıtlı olduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına tevdi edilir.
Yargılama sürecinde sanık hakkında kısa süreli hapis cezasına hükmedilmesi durumunda infazın ertelenmesi kurumunun tatbiki sanığın adli sicili, yargılama sürecindeki tutumu ve yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması çerçevesinde mahkemenin takdirindedir. Koşulların oluşması halinde sanık hakkında belirli bir denetim süresince kasıtlı suç işlememe kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu da değerlendirilebilir.
Yoklama kaçağı veya bakaya olanlar bedelli askerliğe başvurabilir mi?
Yoklama kaçağı veya bakaya kalmak bedelli askerlik başvurusunu tamamen engellemez; ancak ilgililerin mevcut idari para cezası borçlarını ve öngörülen mali mükellefiyetleri yerine getirmesi beklenir.
Mesai saatleri dışında yakalanan yoklama kaçağı serbest bırakılır mı?
Mesai saatleri dışında veya askerlik şubesi bulunmayan mahallerde yakalanan yükümlüler hakkında kolluk görevlilerince durum tutanağı düzenlenip bir sureti teslim edilerek derhal serbest bırakılır.
Yoklama kaçağı idari para cezasına karşı nereye ve kaç gün içinde başvurulur?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1 uyarınca, idari para cezası kararının tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvuru yapılabilir.
Askerliğe elverişli olmadığı anlaşılanlara idari para cezası verilir mi?
7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 24/2 uyarınca muayenelerinde askerliğe elverişli olmadığı anlaşılanlar, askerlikten muafiyet hakkı bulunanlar ve kanuni erteleme hakkı olduğu halde süresinde işlem yaptırmayanlara erteleme sürelerine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy