Yaralanma Hâlinde Yayanın Maddi Tazminat Kapsamı
Motorlu araç çarpması sonucu bedensel zarara uğrayan yaya, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca tedavi giderlerini, kaza yüzünden oluşan kazanç kaybını, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplarını ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplarını talep edebilir. Sayılan bu kalemler, kazanın bedensel varlık üzerinde yol açtığı maddi eksilmelerin giderilmesini amaçlar.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 54Kaynağı aç
Yaralanma sonrasında bakım ihtiyacı ortaya çıkan mağdurun bu yardımı profesyonel bir bakıcıdan veya aile bireyinden alması mümkündür. Aile bireyinin ücretsiz bakım sağlaması bakıcı gideri talebini her durumda ortadan kaldırmaz; burada belirleyici olan husus mağdurun bakım ihtiyacının fiilen doğmuş olmasıdır.
Yayanın Vefatı Halinde Talep Edilebilecek Zararlar
Trafik kazasında yayanın hayatını kaybetmesi durumunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca cenaze giderleri istenebilir. Ölüm olay anında hemen gerçekleşmemişse, kazadan vefata kadar geçen sürede yapılan tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıpların giderimi talep edilebilir. Bununla birlikte, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar da aynı madde uyarınca ölüm hâlinde uğranılan zararlar kapsamındadır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 53Kaynağı aç
Manevi Tazminat Koşulları ve Hâkimin Takdiri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesi kapsamında, bedensel bütünlüğü zedelenen yaya lehine olayın özellikleri dikkate alınarak uygun tutarda manevi tazminat ödenmesi kararlaştırılabilir. Ağır bedensel zarar veya vefat durumunda ise zarar görenin ya da vefat edenin yakınları lehine de uygun bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi mümkündür.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 56Kaynağı aç
Geçitlerde Geçiş Önceliği ve İşletenin Kusursuz Sorumluluğu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 74. maddesi kapsamında sürücüler; görevli memur veya ışıklı işaret cihazı bulunmayan ancak işaret levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş çıkışlarına, yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken hızlarını düşürmek, bu alanlardan geçen yahut geçmek üzere bulunan yayalara durarak geçiş önceliğini tanımak mecburiyetindedir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 74Kaynağı aç
Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına yol açması hâlinde, araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında yahut biletle işletiliyorsa, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesinin birinci fıkrası uyarınca aracın işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. Aynı maddenin son fıkrası gereğince işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, sürücünün veya kullanıma katılan yardımcı şahısların kusurundan kendi kusuru gibi sorumluluk taşır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 85Kaynağı aç
Buna karşılık aracın işletilme hâlinde bulunmadığı durumlarda sorumluluk farklı bir ispat kuralına bağlanmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereğince, işletilme hâlinde olmayan bir motorlu aracın neden olduğu kazadan dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için zarar gören tarafın; işletene veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu şahıslara ilişkin bir kusuru ya da araçtaki teknik bozukluğun kazaya yol açtığını ispat etmesi aranır.
Zarar Gören Yayanın Davranışları ve Ceza Yargılamasının Etkisi
Zararın ortaya çıkmasında yayanın tutumu da tazminat miktarının belirlenmesinde dikkate alınır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi gereğince, zarar gören zararı doğuran fiile razı olmuşsa, zararın doğmasında ya da artmasında etkili bulunmuşsa yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmışsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 52Kaynağı aç
Trafik kazası nedeniyle ceza mahkemesinde yapılan yargılama hukuk davasını mutlak surette bağlamaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca hâkim, zarar verenin kusurunun bulunup bulunmadığı ve ayırt etme gücüne sahip olup olmadığı konusunda karar verirken ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle bağlı olmadığı gibi ceza mahkemesince verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararları da hukuk hâkimi bakımından bağlayıcılık taşımaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 74Kaynağı aç
Zamanaşımı Süreleri ve Sigorta Başvuru Usulü
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesinin birinci fıkrası uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda ceza kanunları kapsamında suç teşkil ediyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı süresi belirlemişse, anılan uzamış ceza zamanaşımı süresi hukuk mahkemesindeki maddi tazminat talepleri için de geçerlilik kazanır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesildiğinde sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.
Trafik sigortasında sigorta şirketine yöneltilen tazminat başvurusuna 15 gün içinde yanıt verilmemesi veya iletilen yanıtın talebi karşılamaması durumunda uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapılabilir.
Yol Kusurları ve Yargı Yolu Ayrımı
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlar dâhil olmak üzere bu Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması da bu hükmün uygulanmasını önlemez.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 110Kaynağı aç
Kazanın meydana gelmesinde yoldaki bozukluk, eksik yaya geçidi, yetersiz aydınlatma veya trafik ışığı arızası gibi etkenlerin bulunması hâlinde ilgili kamu idaresine karşı hizmet kusuru esasına dayalı dava açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, idari eylem ve işlemler sebebiyle kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından tam yargı davası açılabilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlı olup idari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz ve yürütmenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremez.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 2Kaynağı aç
Yayanın kazada kusurlu bulunması tazminatı nasıl etkiler?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi uyarınca zarar gören yayanın zararı doğuran eyleme razı olması, zararın doğmasında veya artmasında etkili olması yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması hâlinde hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.
Yaralı yayaya ailesinin bakması bakıcı gideri talebini düşürür mü?
Aile bireyinin yaralı yayaya ücretsiz bakım sunması bakıcı tazminatı talebini her durumda ortadan kaldırmaz; önemli olan yayanın bakım gereksiniminin fiilen meydana gelmiş bulunmasıdır.
Sürücünün ceza davasında beraat etmesi hukuk davasını etkiler mi?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesinin beraat kararı, kusur değerlendirmesi ve zarar tespiti hukuk hâkimi açısından bağlayıcı değildir.
Sigorta şirketine başvurudan sonra Sigorta Tahkim Komisyonuna ne zaman gidilebilir?
Trafik sigortası kapsamında sigorta şirketine yapılan başvuruya 15 gün içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması durumunda Komisyona başvuru gerçekleştirilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy