Yabancı Mühendis ve Mimarların Çalışma İzni Esasları
Türkiye'de mühendislik ve mimarlık mesleklerinin yabancılar tarafından icra edilmesi belirli kanuni şartlara bağlanmıştır. Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunun mühendislik veya mimarlık fakültesinden mezun olan ya da yurt dışındaki yetkili makamlar ve Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumunda eğitimini tamamlayarak unvan alan yabancılar çalışma izni başvurusunda bulunabilir. Bu meslek mensuplarının Türkiye'deki faaliyetleri kural olarak proje bazlı ve geçici süreli çalışma izni düzenlenmesi yoluyla yürütülür. Bu alandaki yasal çerçeve Uluslararası İşgücü Kanunu m. 20, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m. 42 ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu m. 34 hükümlerine dayanır.
Taahhüt Edilen İşler ve Mesleki Denklik İstisnası
Yabancı yükleniciler ya da tüzel kişiler, Türkiye'deki kamu veya özel hukuk süjelerine karşı doğrudan yahut yerli ortaklarla taahhüt ettikleri mimarlık ve mühendislik projelerinde, münhasıran bu işle sınırlı kalmak şartıyla yabancı uzman istihdam edebilir. Söz konusu işler kapsamındaki çalışma izni talepleri Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin görüşü alınarak değerlendirilirken, yurt dışı yükseköğretim mezunları bakımından diploma denklik tespiti zorunluluğu aranmaz. Belirtilen taahhütler haricinde kalan işlerde yabancı mühendis ve mimar çalıştırılması ise yine meslek birlik görüşü alınmak suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilecek izinle mümkündür.
Başvuru Usulü ve İstenen Belgeler
Çalışma izni başvuruları yurt dışından veya Türkiye içinden yürütülebilir. Yurt dışından yürütülecek başvurularda yabancı personelin dış temsilcilikten aldığı 16 haneli referans numarasını Türkiye'deki işverenine bildirmesi ve işverenin e-izin otomasyon sistemi üzerinden başvuruyu tamamlaması gerekir. Yurt içinden başvuru yapılabilmesi için ise yabancının Türkiye'de en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden ikamet izninin bulunması aranır. Başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi 60 günden az olan pasaport veya seyahat belgeleriyle yapılan müracaatlar işleme alınmaz.
Yabancı mühendis veya mimar istihdam edecek tüzel kişi işverenlerin bünyelerinde aynı mesleği icra eden Türk personel bulunduğunu ücret bordrosu ile ispatlaması gerekmektedir. Ayrıca Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin değerlendirmesi için yabancının kendi ülkesindeki akredite ulusal veya uluslararası bir meslek örgütüne üye olduğuna ve meslekten men cezası bulunmadığına ilişkin son altı ay içinde temin edilmiş belgenin sunulması şarttır.
İzin Sonrası Yükümlülükler ve Mali Süreçler
Çalışma izni alan yabancıların Türkiye'ye giriş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde il göç idaresine adres bildirimlerini yapmaları zorunludur. Bunun yanında Türkiye'de bir aydan fazla kalan yabancı mühendis ve mimarların ihtisaslarına en yakın meslek odasına geçici üye olarak kayıt yaptırmaları gerekir. Bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde tahakkuk eden harç ve değerli kâğıt bedelinin yatırılmaması durumunda çalışma izni başvurusu işlemden kaldırılır.
Çalışma İzninin Uzatılması ve Çalışmaya Devam Şartı
Çalışma izni uzatma başvuruları, izin süresinin bitimine 60 gün kalmasından itibaren ve çalışma izni süresi dolmadan önce yapılmalıdır. İzin süresi dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Uzatma başvurusunda bulunmuş yabancılar, izin süresinin sona erdiği tarihten itibaren 90 günü geçmemek ve yapılan işin mahiyeti değişmemek kaydıyla aynı işyerinde çalışmaya devam edebilir.
Başvurunun Reddi, İdari İtiraz ve İptal Davası
Çalışma izni başvurusunun reddedilmesi halinde ilgililer kararın kendilerine tebliğinden itibaren 30 gün içinde e-izin otomasyon sistemi üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına itiraz edebilir. İtirazın reddedilmesi durumunda ise idari işlemin iptali istemiyle yargı yoluna başvurulabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 uyarınca, özel kanunlarında ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve bu süre idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Yabancı mühendisler Türkiye'de süresiz çalışabilir mi?
Yabancı mühendis ve mimarlar Türkiye'de kural olarak proje bazlı ve geçici süreyle çalışma izni alarak mesleklerini icra edebilirler.
Yurt dışı mezunlarında diploma denklik tespiti aranmayan durumlar nelerdir?
Yabancı müteahhit veya kuruluşların üstlendikleri taahhüt işleri kapsamında istihdam edilecek yabancı meslek mensuplarının başvurularında TMMOB görüşü alınırken yurt dışı diploma denklik tespiti şartı aranmaz.
Türkiye içinden yabancı mühendis için başvuru yapılabilir mi?
Yabancının Türkiye'de en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden ikamet izni bulunması halinde işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden yurt içi çalışma izni başvurusu yapılabilir.
Çalışma izni reddine karşı dava açma süresi ne kadardır?
Bakanlığa yapılan itirazın reddi halinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy