Vergilendirmede Bilinen Adres ve Tebligat Usulü

Tahakkuk fişi dışında, vergilendirmeyle ilgili olup hüküm ifade eden vesika ve yazılar, adresi bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta yoluyla ilmühaberli taahhütlü olarak tebliğ edilir. Adresi bilinmeyenlere tebliğ ilan yoluyla yapılır. İlgili kişinin kabul etmesi şartıyla tebliğin dairede veya komisyonda yapılması da caizdir; bu imkân kabul şartına bağlıdır ve zorunlu tebliğ yöntemi değildir.

Bilinen adres ve öncelik

Vergi Usul Kanunu'nun 101. maddesine göre bilinen adresler; mükellefin işe başlamada veya adres değişikliğinde bildirdiği işyeri adresleri, yoklama fişinde ya da ilgilinin imzası bulunmak şartıyla yetkili memurlar tarafından tutanakla tespit edilen işyeri adresleri ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca oluşturulan adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresidir.

Birinci fıkranın (1) ve (2) numaralı bentlerindeki işyeri adreslerinden, tebligatı yapacak makama tarih itibarıyla en son bildirilmiş veya bu makamca en son tespit edilmiş olan adres dikkate alınır. Tebliğ öncelikle bu adreste yapılır. Bu öncelik, yerleşim yeri adresini değil, anılan bentlerdeki işyeri adreslerini kapsar.

İşyeri adresinde tebliğ yapılacak kişinin bu adreste bulunamaması, işin bırakılması veya işin bırakılmış addolunması hâlinde tebliğ başka adrese kayar. Gerçek kişide kendisinin, tüzel kişide başkan, müdür veya kanuni temsilcilerden birinin, tüzel kişiliği olmayan teşekkülde ise bunları idare edenlerden veya varsa temsilcilerden herhangi birinin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinde yapılır. İşyeri adresi olmayanlara tebliğ, doğrudan adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinde yapılır.

Bilinen adrese yapılan tebligatta, evrakın posta idaresince muhataba teslim edildiği tarih tebellüğ tarihi kabul edilir.

Tebliğin muhatapları

Vergi Usul Kanunu'nun 94. maddesine göre tebliğ, mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır. Tüzel kişilere yapılacak tebliğ başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine; vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde ise bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzel kişinin birden fazla müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması yeterlidir.

Kendisine tebligat yapılacak kişi bulunmazsa tebliğ, ikametgâh adresinde bulunanlardan veya işyerlerindeki memur ya da müstahdemlerden birine yapılabilir. Muhatap yerine kendisine tebliğ yapılacak kişinin görünüşüne göre 18 yaşından aşağı olmaması ve açıkça ehliyetsiz bulunmaması gerekir.

Teslim, imza ve tebellüğden kaçınma

Posta görevlisi tebligat zarfını muhataba teslim ettiğinde, muhatabın tebliğ alındısına tarih ve imza atması gerekir. Muhatabın okuma-yazma yetisi yoksa veya imza atamıyorsa alındının üzerine sol elinin başparmağı bastırılır. Bu parmak izi imza yerine geçer.

Muhatap tebellüğden kaçınırsa posta memuru, evrakın gönderildiği idareye gidilerek teslim alınabileceğini belirten bir pusulayı kapıya yapıştırır. Durumu tebliğ alındısına şerh ve imza ile kaydeder, evrakı idareye iade eder. Bu halde tebliğ tarihi, pusulanın kapıya yapıştırıldığı tarihtir.

İşyerinde bulunamama ve ikinci gönderim

Muhatap geçici olarak da olsa bilinen işyeri adresinde bulunamazsa posta memuru tebliğ alındısına şerh koyup imza eder ve evrakı ilgili idareye iade eder. Bunun üzerine muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine tebligat çıkarılır.

İkinci gönderim de muhataba ulaşmazsa, evrakın ilgili idareden elden alınabileceğini bildiren bir pusula ilgili adresin kapısına asılır. Posta memuru bu durumu şerh düşüp imzalayarak tebliğ evrakını idareye geri gönderir.

Bu durumda teslim tarihi, pusulanın kapıya yapıştırıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde evrak alınmışsa alındığı gündür. Aynı süre içinde alınmazsa teslim tarihi on beşinci gündür.

Yurt dışındaki kişilere tebligat

Yurt dışında bulunan kişilere tebligat, o ülkenin yetkili makamları aracılığıyla yapılır. Bu süreçte devletlerarası özel anlaşmalar ve ulusal kanunlar devreye girebilir. İlgili ülkedeki Türk siyasi memuru veya konsolosluk, o ülkenin yetkili makamından tebligat yapılmasını talep eder.

Muhatap Türk vatandaşı ise tebligat öncelikle ilgili ülkedeki Türkiye elçiliği veya konsolosluğu aracılığıyla yapılır. Türkiye'nin yurt dışı temsilcilikleri, Dışişleri Bakanlığı üzerinden kendilerine ulaşan tebligat evrakını Türk vatandaşına iletir.

Yabancı memleketlerde bulunanlara tebliğ yapılmasına imkân bulunmazsa tebliğ ilan yoluyla yapılır. Bu sonuç, tebliğ imkânının bulunmaması şartına bağlıdır.

İlan yoluyla tebliğ

Vergi Usul Kanunu'nun 103. maddesine göre tebliğ ilan yoluyla şu hâllerde yapılır: Muhatabın 101. madde kapsamındaki bilinen adresi yoksa; 101. maddenin birinci fıkrasının (1) ve (2) numaralı bentlerindeki bilinen adreste tebliğ yapılamaması ve muhatabın adres kayıt sisteminde kayıtlı bir adresinin bulunmaması birlikte gerçekleşmişse; yabancı memleketlerde bulunanlara tebliğ imkânı yoksa; başkaca nedenlerden dolayı tebliğ imkânı yoksa.

İlanda tebliğe konu vergiler belirtilir; ilgili kişilerin adları, tüzel kişilerde unvanlarıyla birlikte yazılır. Muhataplara, ilan tarihinden itibaren bir ay içinde ilanı yapan makama bizzat veya vekille başvurmaları ya da taahhütlü mektup veya telgrafla açık adreslerini bildirmeleri ve kendilerine süreye bağlı resmî tebliğ yapılacağı ihtar edilir.

İlan üzerine başvuran veya adres bildiren kişiye ayrıca posta yoluyla tebligat yapılır. İlan tarihinden itibaren bir ay içinde ne başvuruda bulunan ne de adresini bildiren kişi bakımından bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır.

Elektronik tebligat

Elektronik tebligat adresi, PTT tarafından gerçek kişilerde kimlik bilgileri, tüzel kişilerde ilgili sistem bilgileri esas alınarak oluşturulur ve Ulusal Elektronik Tebligat Sistemine kaydedilir. Vergi dairesi veya tebligat çıkarmaya yetkili merci, vergiye ilişkin elektronik tebligat mesajını hazırlayıp sisteme teslim eder. Sistem, tebligatı mükellefin elektronik adresine iletir ve işlemi kaydeder.

Vergiye ilişkin elektronik tebligat, belgenin mükellefin elektronik adresine ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Belgenin okunması veya okunmaması bu sonucu değiştirmez.

Şekil hataları ve hükümsüzlük

Tebliğ olunan vesikalar, esasa etkili olmayan şekil hataları nedeniyle hukuki değerlerini kaybetmez. Küçük yazım hataları ve esasa etki etmeyen eksiklikler tebliğin geçerliliğini etkilemez. Hangi eksikliğin esasa etki ettiğine vergi mahkemeleri, eksikliğin tebligatın esasını nasıl etkilediğini dikkate alarak karar verir.

Vergi ihbarına ilişkin vesikalarda mükellefin adının, verginin nevi veya miktarının ya da vergi mahkemesinde dava açma süresinin hiç yazılmamış olması vesikayı hükümsüz kılar. Bu vesikaların görevli bir makam tarafından düzenlenmemiş olması da vesikayı hükümsüz kılar. Hüküm, bu unsurların hiç yazılmamış olmasını arar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy