Türkiye’de Gayrimenkul Alarak İkamet İzni Şartları

Yabancıların Gayrimenkul Edinimiyle Kısa Dönem İkamet İzni

Yabancıların Türkiye'de taşınmaz mal edinmeleri, kısa dönem ikamet izni başvurusuna yasal zemin oluşturur. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31/1-b bendi uyarınca, Türkiye'de taşınmaz malı bulunan yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebilir. Bu izin, yabancıların konut niteliğindeki bir taşınmazı satın alarak başvurdukları kısa dönem ikamet izni türlerinden biridir. Söz konusu izne esas teşkil edecek taşınmazın niteliği ve değeri ise 6458 sayılı Kanun m. 31/6 uyarınca Bakanlıkça belirlenir.

Taşınmazın Konut Niteliği ve Kullanım Amacı

İkamet iznine konu edilecek taşınmazın tapu kütüğünde mutlaka konut olarak tescilli bulunması ve fiilen konut amacıyla kullanılması zorunludur. Dükkan, arsa veya depo niteliğindeki taşınmazlarla bu ikamet izni türü alınamaz. Bu kapsamda ikamet izni verilebilmesi için taşınmazda oturulması gerekmekte olup taşınmazın satılması, kiralanması veya başka bir biçimde elden çıkarıldığının tespit edilmesi halinde ikamet izni iptal edilir.

Ekspertiz, Döviz Satışı ve Banka Kanalıyla Ödeme Usulü

Yabancıya yapılacak konut satışlarında değer tespiti için satıcının Web Tapu internet sitesi üzerinden ekspertiz talebinde bulunması gerekmektedir. Değerlendirmelerde konutun değerinin büyükşehirlerde en az 75.000 Amerikan Doları, diğer şehirlerde ise en az 50.000 Amerikan Doları olması gerektiği belirtilmekle beraber, taşınmazın niteliği ve değerini tayin yetkisi 6458 sayılı Kanun m. 31/6 gereğince Bakanlığa aittir. Konut bedeline karşılık gelen yabancı para cinsinden dövizin yetkili bir banka aracılığıyla Merkez Bankasına satılması ve elde edilen bedelin satıcının banka hesabına yatırılması gerekmektedir. Satıcıya yapılacak ödemenin banka kanalıyla gerçekleştirilmesi zorunlu olup nakit veya benzeri harici ödeme yöntemleri kabul edilmez; yapılan işleme ilişkin banka dekontları tapu müdürlüğüne ibraz edilir.

Mahalle Düzeyinde Yabancı Kotası Değerlendirmesi

Taşınmaz edinimi öncesinde, konutun bulunduğu mahalledeki yabancı bulunma sayısının ve kotasının incelenmesi önem taşır. Konutun yer aldığı mahallede yabancı kotası dolmuşsa söz konusu konut üzerinden ikamet izni alınamayacağından taşınmazın satın alınmaması gerekmektedir.

Aile Üyeleri ve Ortak Mülkiyette İkamet İzni Durumu

Gayrimenkul üzerinden ikamet izni, taşınmazı satın alan asıl yabancının yanı sıra taşınmaz üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyeti bulunması kaydıyla aile üyelerine de verilebilir. Aile üyelerinin bu bent kapsamında izin alabilmesi için tapuda isimlerinin açıkça yer alması şarttır. Konut üzerinde paylı veya elbirliğiyle mülkiyet hakkı bulunmayan aile üyeleri bakımından ise taşınmaz yalnızca maddi imkânın tespitine dayanak oluşturabilir. Ortak mülkiyete konu taşınmazdaki maliklerin yabancının aile üyeleri olmaması durumunda yalnızca maliklerden biri gayrimenkul üzerinden ikamet izni başvurusunda bulunabilir; diğer hissedar yabancıların ise farklı ikamet izni türlerine başvurmaları mümkündür.

İkamet İzni Süresi ve Normlar Arasındaki Düzenlemeler

Taşınmaz malı bulunan yabancılara verilecek kısa dönem ikamet izninin azami süresi konusunda mevzuatta iki farklı sınır yer almaktadır. 6458 sayılı Kanun m. 31/2 hükmü kısa dönem ikamet izninin her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebileceğini düzenlerken, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 28/1 hükmü bu iznin her defasında en fazla birer yıllık sürelerle verileceğini belirtmektedir. Yönetmelik m. 28/1 çerçevesinde sürenin belirlenmesinde yabancının talebi, gerekçesi ve ikamet iznine ilişkin diğer hususlar dikkate alınır.

İkamet İzninin Uzatılması Usulü

Gayrimenkul edinimi yoluyla sağlanan ikamet izninin uzatılması başvurusu, mevcut ikamet izni süresinin bitimine 60 gün kala ve izin süresi dolmadan önce e-ikamet sistemi üzerinden gerçekleştirilir. Başvurularda evrakın posta yoluyla iletilmesi uygulaması kaldırılmış olup başvuru belgelerinin randevu gününde şahsen il göç idaresine teslim edilmesi zorunludur.

İkamet İzninin İptal Edileceği Durumlar

Kısa dönem ikamet izninin genel şartlarından en az birinin ortadan kalkması ya da başvuru koşullarında baştan beri mevcut olan bir eksikliğin sonradan fark edilmesi hallerinde ikamet izni iptal edilir. Bununla birlikte izne dayanak gösterilen konutun satıldığının veya kiraya verildiğinin anlaşılması, konutta fiilen oturulmaması veya başvurunun sahte ya da yanıltıcı belgelerle yapıldığının tespiti halinde de ikamet izni iptal edilmektedir.

Ret ve İptal Kararlarına Karşı İtiraz ve Yargısal Denetim

İkamet izni başvurusu reddedilen yabancı, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde valilik il göç idaresi müdürlüğüne veya Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne itirazda bulunabilir. İdari itiraz yoluna gidilmesi iptal davası açma süresini durdurur; itiraz sonuçlandırıldığında duran süre işlemeye devam eder ve kalan sürede dava açılabilir. Kısa dönem ikamet izninin reddi veya iptali işlemlerine karşı açılan davalarda, 6458 sayılı Kanun m. 31/7 uyarınca idarenin savunmasını sunması veya savunma verme süresinin geçmesiyle dava dosyası tekemmül etmiş sayılır. Aynı fıkra uyarınca davacının bildirdiği adrese tebligat yapılamaması halinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 26/3'te yer alan süre iki ay olarak tatbik edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy