Yabancı bir devlet vatandaşlığının kazanılması, ilgili belgelerin ibrazı ve kayden aynı kişi olunduğunun tespiti üzerine nüfus aile kütüğüne çok vatandaşlığa ilişkin açıklama düşülerek işlenir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesindeki bu hüküm, kütük kaydına açıklama yapılmasını düzenler; aynı maddede çifte vatandaşlığı yasaklayan veya önceden izne bağlayan bir kural yer almaz.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 44Kaynağı aç
Nüfus kütüğüne çok vatandaşlık açıklaması
Herhangi bir nedenle yabancı devlet vatandaşlığı kazanan kişi, bu duruma ilişkin belgeleri ibraz eder. Yapılacak incelemede kütükteki kayıtla aynı kişi olduğu tespit edilirse aile kütüğündeki kaydına çok vatandaşlığa sahip olduğuna dair açıklama yapılır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesi bu prosedürü düzenler.
Yurt dışında yapılan evliliğin tescili
Türk vatandaşlarının yurt dışında yabancı yetkili makamlar önünde yaptığı evlenmeler, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine uygun olması ve butlanla batıl olmayı gerektiren bir sebep bulunmaması kaydıyla geçerlidir. Bu geçerlilik kuralı 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasında yer alır ve belirli bir ülkeyle sınırlı değildir.
5490 sayılı NÜFUS HİZMETLERİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Yurt dışındaki evlilik, koca tarafından bildirilir; kocanın yabancı olması hâlinde bildirimi kadın yapar. Bildirim, evlenmeyi yapan yabancı makamdan alınmış belgenin bulunulan yerdeki Türk dış temsilciliğine verilmesi veya gönderilmesi yoluyla ve en geç otuz gün içinde yapılmak zorundadır. Bu sürenin aşılmasının nüfus tescili ve vatandaşlık işlemleri bakımından hukuki sonucu 5490 sayılı Kanun'un 24. maddesinde yer almamaktadır.
Beyanı alan dış temsilcilik, evlenme bildirimini usulüne göre düzenler ve nüfus müdürlüklerine göndermekle yükümlüdür.
Bulunulan yerde dış temsilcilik yoksa veya temsilciliğe bildirim yapılamamışsa bildirim yurt içinde de gerçekleştirilebilir. Bunun için yabancı makamdan alınan evlenme belgesinin Türkçeye çevrilmesi, usulüne göre onaylanması ve Dışişleri Bakanlığınca tasdik edilmesi gerekir. Bu şartların tamamının sağlandığı belge, nüfus müdürlüğüne verilmek suretiyle bildirimin yapılmasına imkân tanır; söz konusu belgeye dayanılarak evlenme bildirimi düzenlenir ve kütüğe tescil işlemi yapılır.
Önceki evlilik ve boşanmaların durumu
Yeni bir evliliğin İtalya'da transkribe edilebilmesi için kişinin önceki evliliklerinin ve boşanmalarının İtalya'da transkribe edilmiş olması gerektiği belirtilmektedir. Konsolosluk uygulamaları değişkenlik gösterebilir.
Tarafların yabancı boşanma kararının idari tescili için ayrı ayrı başvurması hâlinde iki başvuru arasında 90 günü geçmemesi gereken bir uygulama şartı öngörüldüğü bildirilmektedir. Bu bilgi konsolosluk bilgi notlarına dayanan ikincil anlatımdan alınmış olup uygulamalar değişkenlik gösterebilir.
İsim değişikliği ve sivil hâl belgeleri
Yabancı makamlar önünde yapılan isim değişikliğinin yalnızca belgenin ibraz edilmesiyle Türk nüfusuna işlenmesi her zaman mümkün olmayabilir. Bazı durumlarda belgenin Türk mahkemelerince tanınması veya tenfizi gerekebilir.
Türkiye ile İtalya'nın her ikisinin de taraf olduğu 1976 Viyana Sözleşmesi kapsamındaki çok dilli sivil hâl örnekleri — Formül A, Formül B ve Formül C — için genellikle İtalyanca tercüme ve apostil aranmamaktadır. Bu durum genel uygulamayı yansıtır; her belge ve her işlem için istisnasız geçerli olduğu anlamına gelmez.
Askerlik yükümlülükleri
İtalya'da zorunlu askerlik çağrıları, 226/2004 sayılı Kanun çerçevesinde 1 Ocak 2005 itibarıyla askıya alınmıştır.
7179 sayılı Askeralma Kanunu bakımından yurt dışında ikamet eden ve çok vatandaşlık hakkına sahip olan kişiler, üç yıl fiilen yurt dışında bulunmuşsa dövizle askerlik başvurusunda çalışma şartı aranmadan işleme alınabilir. Bu imkân, başvurunun belirtilen şartlarla işleme alınabilmesini ifade eder; kesin bir kabul güvencesi değildir.
Gelir vergilerinde çifte vergilendirme
Türkiye ile İtalya arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önlemeye yönelik bir anlaşma mevcuttur ve anlaşmanın Türkçe metni Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanmıştır.
Yabancı vatandaşlık kazanılınca Türk nüfus kaydına nasıl işlenir?
Belgelerin ibrazı ve kayden aynı kişi olduğunun tespiti üzerine aile kütüğüne çok vatandaşlığa sahip olunduğuna dair açıklama yapılır. 5901 sayılı Kanun'un 44. maddesi bu açıklamayı düzenler; aynı madde kesiminde çifte vatandaşlığı yasaklayan veya izne bağlayan bir hüküm yer almaz.
Yurt dışı evlilik kaç gün içinde bildirilmek zorundadır?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca bildirim en geç otuz gün içinde yapılır. Koca tarafından yapılması esas olmakla birlikte kocanın yabancı olduğu hâllerde bildirimi kadın gerçekleştirir; yabancı makamdan alınan evlenme belgesi dış temsilciliğe verilir veya gönderilir.
Dış temsilcilik yoksa evlilik bildirimi nasıl yapılır?
Bulunulan yerde temsilcilik bulunmadığında veya temsilciliğe bildirimde bulunulamadığında, yabancı makamdan alınan evlenme belgesinin Türkçeye çevrilmesi, usulüne göre onaylanması ve Dışişleri Bakanlığınca tasdik edilmesi şartıyla bildirim yurt içindeki nüfus müdürlüğüne yapılabilir. Bu şartları taşıyan belgeye dayanılarak evlenme bildirimi düzenlenir ve kütüğe tescil işlemi yapılır.
İtalya'daki isim değişikliği Türk nüfusuna kendiliğinden işlenir mi?
Her zaman değil. Yalnızca belge ibrazıyla nüfusa işleme mümkün olmayabilir; bazı durumlarda Türk mahkemesince tanıma veya tenfiz gerekebilir.
Çok dilli sivil hâl belgesinde apostil ve tercüme gerekiyor mu?
1976 Viyana Sözleşmesi kapsamındaki Formül A, B ve C örnekleri için genellikle İtalyanca tercüme ve apostil aranmaz. Bu genel uygulamayı yansıtır; her işlem için geçerli olduğu anlamına gelmez.
İtalya'da zorunlu askerlik sürüyor mu?
İtalya'da zorunlu askerlik çağrıları 226/2004 sayılı Kanunla 1 Ocak 2005 itibarıyla askıya alınmıştır. Bu durum yalnızca İtalya'daki çağrıları kapsar.
Çok vatandaşlık hâlinde dövizle askerlikte çalışma şartı aranır mı?
Yurt dışında ikamet eden ve çok vatandaşlık hakkına sahip kişi, üç yıl fiilen yurt dışında bulunmuşsa 7179 sayılı Kanun kapsamında çalışma şartı aranmadan başvurusu işleme alınabilir. Bu, kesin kabul anlamına gelmez.
Türkiye-İtalya arasında çifte vergilendirme anlaşması var mı?
Evet, iki ülke arasında gelir üzerinden alınan vergilere yönelik çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması mevcuttur ve Türkçe metni Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanmıştır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy