Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan personelin sağlık yeteneği mevzuatta yer alan dilimlere göre tayin edilir. Sağlık kurulu muayeneleri sonucunda personelin durumu Hastalıklar Listesi çerçevesinde sınıflandırılır ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında B veya D diliminde yer alan rahatsızlıklar sebebiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz kararı verilebilir. Ancak bu karar tesis edilmeden önce uzun tedavi gerektiren haller ve görevin sebep olduğu durumlar bakımından mevzuat personeli koruyan özel haklar öngörmüştür.
Sağlık Yeteneği Dilimleri ve Görev Yapamaz Kararının Esasları
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği sistematiğinde personelin sağlık durumu A, B, C ve D olmak üzere dört farklı kategoride incelenir. İlgili yönetmeliğin Hastalıklar Listesi'nde yer alan B ve D dilimi kapsamındaki rahatsızlıkları bulunan sözleşmeli erbaş ve erler ile uzman erbaşlar hakkında kural olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz kararı oluşturulur.
Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Personelde Tedavi Süreleri ve Sıhhi İzin Hakları
Uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş/erlerde uzun süreli müdahaleye ihtiyaç gösteren belirli hastalıklarda ilişik kesilmesini erteleyen yasal güvenceler mevcuttur. Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh sağlığı ve sinir hastalıkları teşhislerinde, yetkili sağlık kurulunun lüzum görmesi şartıyla toplam süresi 3 yılı aşmamak üzere tedavi, hava değişimi veya istirahat verilebilir ve bu süreç boyunca ilgililerin ilişiği kesilmez.
Barış ortamında ya da savaş halinde, görev sırasında yahut görev dışındayken ifa ettikleri görev nedeniyle bir saldırıya, kazaya maruz kalan veya hastalanan uzman erbaşlar, kendileri hakkında kesin işlem kararlı rapor tanzim edilinceye dek geçen sürede sıhhi izinli sayılır. Bu düzenleme personelin nihai sağlık durumu karara bağlanana kadar hukuki statüsünü muhafaza eder.
Uzman Erbaşlarda Branş ve Sınıf Durumu
Sağlık durumunun değişmesi karşısında personelin tabi olduğu unvan grubu farklı usullere bağlanmıştır. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında uzman erbaşlar bakımından subay ve astsubaylarda olduğu gibi bir sınıf değişikliği müessesesi kabul edilmemiştir. Buna karşın uzman erbaşın idarece uygun bulunması halinde branş değişikliğine tabi tutulması mümkündür.
Subay, Astsubay ve Uzman Jandarmalarda Vazife Malullüğü ile Göreve Dönüş
Vazife sebebiyle hakkında görev yapamaz kararı düzenlenen subay ve astsubayların sağlık kurulu raporları, mensubu oldukları Kuvvet Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı kanalıyla Sosyal Güvenlik Kurumu'na gönderilir. İlgililerin malullük durumuna dair nihai tespit Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yerine getirilir. Vazifeden kaynaklanan kaza veya hastalık tespitinde ilgilinin kurula çıktığı tarihteki rütbe ve sınıfı esas alınır.
Vazife malulü olan ve yeniden hizmete dönmek isteyen subay ve astsubaylar bağlı oldukları komutanlığa başvurur. İdarece personelin mesleki birikim ve tecrübesinin fayda sağlayacağı değerlendirilirse ilgili heyete sevk yapılır. Heyet tarafından belirtilen görevleri yapar kararı verilmesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu ile Genelkurmay Başkanlığı onayı tamamlanarak uygun göreve atama işlemi tesis edilebilir.
Vazife malullüğü sonrası görevine iade edilen subay ve astsubaylar kural olarak 3 yılda bir kontrol muayenesine tabi tutulur; kurul tarafından daha kısa bir periyot da belirlenebilir. Görevine başladıktan sonra heyetçe tayin edilen çalışma süresinin dörtte birinden çok istirahat alan personel tekrar kontrole gönderilmez ve kurumla ilişiği kesilir.
Vazife kaynaklı nedenlerle görev yapamaz kararı alan uzman jandarmaların raporları ise Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu'na sevk edilerek malullük tespiti yaptırılır. Tekrar görev almak isteyen uzman jandarmalar doğrudan Jandarma Genel Komutanlığı'na başvuruda bulunur; komutanlığın personel ihtiyacı ve tecrübe değerlendirmesi doğrultusunda uygun bulunanlar ilgili kurula sevk edilir.
Sağlık Kurulu Raporlarına İtiraz Yolları ve İptal Davası
Sağlık kurulu raporu alan personel, raporun tebliğ edilmesi üzerine il sağlık müdürlüğüne başvurarak itiraz yolunu işletebilir. Düzenlenen sağlık raporuna veya bu rapora istinaden kurulan idari işleme karşı ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten evvel hakkında görev yapamaz kararı alınmış olmakla birlikte ilişiği fiilen kesilmemiş personelin müracaat hakkı bulunmaktadır. İlgili personelin kendi rızasıyla başvurması durumunda sağlık yeteneği yeni yönetmelik kuralları doğrultusunda yeniden incelenebilir.
TSK görev yapamaz raporuna nasıl itiraz edilir?
Raporun tebliğinden itibaren il sağlık müdürlüğüne itirazda bulunulabilir veya rapora dayanan idari işleme karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Görev yapamaz kararı alan uzman erbaş hemen terhis edilir mi?
Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği, ruh sağlığı ve sinir hastalıklarında sağlık kurulunun lüzum görmesiyle 3 yılı aşmamak üzere ilişik kesilmeksizin tedavi ve istirahat verilebilir; görev kaynaklı hallerde ise kesin rapor çıkana kadar personel sıhhi izinli sayılır.
Vazife malulü uzman jandarmalar göreve nasıl dönebilir?
Vazife malulü uzman jandarma doğrudan Jandarma Genel Komutanlığı'na müracaat eder; komutanlıkça ihtiyaca göre uygun görülenler sağlık kuruluna sevk edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy