Kazanç Müsaderesinin Hukuki Niteliği ve Kapsamı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu sistematiğinde kazanç müsaderesi, yaptırımlar kısmı altında güvenlik tedbirleri başlığı altında düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel amacı, suç işlemek yoluyla kazanç elde edilmesinin önüne geçilmesidir. Kanun koyucu, ekonomik çıkar sağlama amaçlı suçlara karşı caydırıcılık sağlamayı ve suç işlenmesi dolayısıyla ekonomik kazanç temin edilmesini engellemeyi hedeflemiştir.
5237 sayılı Kanun'un 55. maddesinin birinci fıkrası uyarınca suçun işlenmesi ile elde edilen, suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bu menfaatlerin değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine hükmedilir. Bu doğrultuda suça konu menfaatler ile bunların değerlendirilmesi ve dönüştürülmesi neticesinde sağlanan ekonomik değerler tedbirin kapsamına girmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 55Kaynağı aç
oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların
değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların
müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi
için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.
(2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı veya
bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan
değerlerin müsaderesine hükmedilir.
(3) (Ek: 26/6/2009 – 5918/2 md.) Bu madde kapsamına giren eşyanın
müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin
hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir.
Çocuklara özgü güvenlik tedbirleri
Mağdur Hakları ve İade Edilememe Koşulu
Kazanç müsaderesine hükmedilebilmesi için suçla bağlantılı maddi menfaatin mağdura iade edilememesi kanuni bir zorunluluktur. 5237 sayılı Kanun'un 55. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu fıkra kapsamında müsadere kararı verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir. Düzenlemede mağdurun haklarının korunması öngörülmüş olup mağdura ait maddi değerler kazanç müsaderesine tabi tutulmaz.
Kaim Değerin Müsaderesi
Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı ya da bunlar yetkili merciine teslim edilmediği takdirde, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine karar verilir. Kanun'un 55. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen bu kural uyarınca kaim değerin müsaderesi yoluna gidilir. Müsadereye tabi ekonomik değerin harcama, imha veya tüketme gibi eylemlerle müsaderesinin imkânsız kılınması halinde de bu değerin karşılığı olan para tutarının müsaderesine hükmedilmektedir.
İyiniyetli Kişilerin Korunması
Kazanç müsaderesi kapsamına giren eşyanın müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması zorunludur. Madde metninde yer alan bu kural gereğince iyiniyetli üçüncü kişilerin hakları korunmakta, bu kişilere ait maddi değerler kazanç müsaderesi yaptırımına konu edilmemektedir.
TCK 55 uyarınca kazanç müsaderesi nedir?
Suçun işlenmesi ile elde edilen, suçun konusunu oluşturan veya suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesiyle ortaya çıkan ekonomik kazançlar hakkında uygulanan bir güvenlik tedbiridir.
Suç konusu menfaat mağdura iade edilebiliyorsa müsadere kararı verilir mi?
Hayır, kazanç müsaderesine karar verilebilmesi için söz konusu maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi şarttır; mağdurun hakları korunarak iadesi mümkün değerler müsadereye tabi tutulmaz.
Müsadereye konu eşya veya menfaate elkonulamamışsa ne yapılır?
Müsadere konusu eşya veya menfaatlere elkonulamaması, merciine teslim edilmemesi ya da değerin harcanıp tüketilmesi hallerinde bunların karşılığını oluşturan kaim değerin veya para tutarının müsaderesine karar verilir.
Eşyayı sonradan edinen iyi niyetli kişinin durumu nedir?
Eşyayı sonradan edinen kişinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun iyiniyetin korunmasına ilişkin kurallarından yararlanabilmesi durumunda müsadere kararı verilemez; müsadere için ilgilinin bu korumadan yararlanamıyor olması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy