Kanuni Düzenleme ve Maddenin Sistematiği
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 132. maddesi, Kanun'un İkinci Kitap İkinci Kısım Dokuzuncu Bölümü altında yer alan 'Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar' başlığı çerçevesinde tanzim edilmiştir.
Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçu ve Nitelikli Hali
5237 sayılı Kanun'un 132. maddesinin birinci fıkrasına göre, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Bu gizlilik ihlalinin haberleşme içeriklerinin kayda alınması suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda verilecek hapis yaptırımı bir kat artırılır. İletişimin yalnızca dinlenmesi veya okunması suçun temel biçimini oluştururken, konuşulanların ya da yazılan içeriklerin kayıt altına alınması fiilin nitelikli halini oluşturur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 132Kaynağı aç
eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu
gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse,
verilecek ceza bir kat artırılır.
(2) Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa
eden kimse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası
olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 2/7/2012-6352/79 md.) İfşa
edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya
hükmolunur.
(4) (Mülga: 2/7/2012-6352/79 md.)
Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması[58]
Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu, belirli şahıslar arasındaki haberleşme içeriğinin öğrenilmesi suretiyle işlenir. İletişimin mektupla, telefonla, telgrafla yahut elektronik posta yoluyla gerçekleştirilmesinin suçun meydana gelmesi bakımından bir farkı bulunmaz. Söz konusu suç tipinin faili, bahse konu haberleşmenin tarafı konumunda bulunmayan kişilerdir.
Soruşturma Kapsamında İletişimin Denetlenmesinde Hukuka Uygunluk
Belli bir suçun soruşturulması sürecinde Anayasa ve kanunlar tarafından tayin edilen şartlara uygun hareket edilerek haberleşme içeriklerinin öğrenilmesi ya da kayda alınması hukuka uygunluk sınırları içinde kalır.
Haberleşme İçeriklerinin Hukuka Aykırı Şekilde İfşası
5237 sayılı Kanun'un 132. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında, şahıslar arasındaki haberleşmenin içeriklerini hukuka aykırı yollarla açığa vuran failler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımı tayin olunur.
Kişiler arasındaki telefon görüşmelerine ait kayıtların adli makamlar nezdinde savcılığa veya mahkemeye delil amacıyla sunulması, duruşma esnasında açık biçimde dinlenmesi ya da okunması ifşa suçunu teşkil etmez. Buna karşılık, henüz soruşturma safhasında bulunulurken bu konuşma kayıtları usulüne uygun şekilde elde edilmiş olsa bile televizyon, gazete gibi basın ve yayın organlarında yayımlandığı takdirde ifşa fiili gerçekleşir.
Muhatap Olunan Haberleşme İçeriklerinin Alenen İfşası
5237 sayılı Kanun'un 132. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, kendisiyle gerçekleştirilen haberleşmelerin içeriğini muhatabının rızası hilafına hukuka aykırı tarzda alenen açığa vuran kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır. İfşaya konu edilen bu verilerin basın ve yayın araçları kanalıyla kamuoyuna duyurulması durumunda da fail aynı ceza hükmüne tabi tutulur.
Kendisiyle yapılan haberleşmeyi ifşa etme suçunun oluşabilmesi için fiilin alenen icra edilmesi aranır. Kişinin kendisine ulaştırılan bir mektubu göndericinin rızası olmaksızın diğer bir şahsa okutması aleniyet unsuru gerçekleşmediği için bu suçu meydana getirmez. Ancak mektubun alenen okunması, başkalarınca görülmesini sağlamak amacıyla asılması veya kitle iletişim araçlarıyla neşredilmesi suçun vücut bulmasına yol açar.
TCK Madde 132/4 Hükmünün Yürürlük Durumu
5237 sayılı Kanun'un 132. maddesinin dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış olup mülga durumdadır.
Haberleşmenin gizliliğini kaydetmeksizin dinlemenin cezası nedir?
5237 sayılı TCK m. 132/1 hükmüne göre, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini dinleme ya da okuma suretiyle ihlal eden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir; içeriklerin kayda alınması durumunda ceza bir kat artırılır.
Kendisine gönderilen mektubu başkasına okutan kişi ifşa suçu işlemiş olur mu?
Kişinin kendisine yöneltilen mektubu gönderenin rızası dışında bir başkasına okutması aleniyet teşkil etmediğinden bu suç oluşmaz; suçun meydana gelmesi için mektubun alenen okunması, asılması veya basında yayımlanması gerekir.
Telefon konuşması kayıtlarının mahkemeye delil olarak sunulması ifşa suçu sayılır mı?
Hayır, taraflar arasındaki telefon görüşmesi kayıtlarının savcılığa veya mahkemeye delil olarak verilmesi ile duruşmada dinlenip okunması ifşa suçunu oluşturmaz.
Muhatabı olunan haberleşmeyi alenen yayan kişi ne kadar hapis cezası alır?
5237 sayılı TCK m. 132/3 uyarınca, kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın onayı bulunmaksızın hukuka aykırı şekilde alenen yayan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy