TCK 188/4-b Kapsamında Uyuşturucu Ticareti Suçunun Unsurları

TCK 188/4-b Hükmünün Kapsamı ve Cezai Yaptırımı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin üçüncü fıkrasında; uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yurt içinde satan, satışa sunan, başkalarına devreden, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran failler hakkında on yıldan az olmamak üzere hapis ile bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası öngörülmüştür. Suça konu maddenin bir çocuğa verilmesi veya satılması hâlinde ise verilecek hapis cezasının on beş yıldan az olamayacağı düzenlenmiştir.

Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi gereğince; üçüncü fıkrada tanımlanan uyuşturucu ticareti fiillerinin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçlarla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların çevre duvarı, tel örgü ya da benzeri işaretlerle belirlenmiş sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık alanlarda işlenmesi durumunda, tayin edilecek temel ceza yarı oranında artırılır.

Korunan Bina ve Tesislerin Kapsamı ve Belirlenmesi

Kanun metninde yer alan örnekleyici ibare, koruma altına alınan mekânların sadece maddede açıkça zikredilen okul, yurt, hastane, kışla ve ibadethanelerle sınırlı olmadığını gösterir. Sayılan yapılar dışındaki mekânların koruma alanına dâhil edilebilmesi için belirleyici olan ölçüt, bu yerlerin tedavi, eğitim, askerî veya sosyal gaye ile insanların toplu şekilde bulunduğu bina ve tesis niteliği taşımasıdır.

Sosyal amaçla bir arada bulunulan yapılar değerlendirilirken kanun koyucunun süregelen ve yerleşik bir durumu ifade eden toplu bulunma kavramını tercih etmiş olması önem taşır. Daha önceden var olmayan kişilerin yalnızca geçici bir nedenle bir araya gelip sonradan dağıldığı toplanma hâlleri bu çerçevede kabul edilmez; toplumsal amaç taşısa dahi sırf geçici süreyle bir araya gelinen bina ve tesisler nitelikli hâlin uygulama alanı dışında kalır.

Faaliyetin Devamlılığı ve Suç Anında Mekânda Bulunma Şartı

Maddede öngörülen ağırlaştırıcı nedenin tatbik edilebilmesi için korunan bina ve tesislerin faaliyetlerini sürdürüyor olması aranır. Faaliyetin kesintiye uğramasından söz edebilmek için yapının hizmetine sürekli ve belirsiz bir zaman dilimi boyunca ara verilmesi ve bu sürede amaca dönük faaliyet unsurlarının tümüyle durmuş olması gerekir. Buna karşılık eğitim kurumlarında gece saatleri veya tatil dönemleri gibi geçici sebeplerle faaliyete ara verilmesi koruma alanının varlığını etkilemez.

Yasal düzenleme ile korunan bina ve tesislerin çevresinde belirli bir güvenlik ve koruma kuşağı oluşturulması amaçlanmıştır. Bu hukuki korumanın bir gereği olarak, uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturan hareketlerin icra edildiği sırada ilgili bina veya tesis içerisinde fiilen bir veya birden fazla insanın bulunup bulunmadığı ceza artırımının uygulanmasında bir koşul olarak gözetilmez.

İki Yüz Metrelik Mesafe Sınırı ve Ölçüm Usulü

Kanunda açıkça yer verilen iki yüz metreden yakın mesafe kuralında iki yüz metrelik sınır koruma kapsamına dâhildir. Suçun icra edildiği yer ile korunan yapının belirlenmiş sınırları arasındaki mesafenin iki yüz metreyi aşması durumunda fiil nitelikli hâl kapsamından çıkar ve bu bent uyarınca ceza artırımı yapılamaz.

İki yüz metrelik mesafenin hesaplanmasında suç mahalli ile koruma altındaki bina veya tesisin varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engellerle belirlenmiş sınırları arasındaki zemin özellikleri esas alınır. İki nokta arasındaki arazinin düz bir zeminden ibaret olduğu hâllerde ölçüm arazi üzerinde düz bir hat çizilerek gerçekleştirilir. İki nokta arasında fiziki engellerin yer aldığı ve ulaşımın belirli güzergâhlar üzerinden sağlandığı durumlarda ise ulaşılabilirlik ilkesi uyarınca mutad yaya yolu kullanılarak ulaşılabilecek en kısa mesafe dikkate alınır.

Nakletme ve Bulundurma Fiillerinde Eylem ile Yer Arasındaki Bağ

Uyuşturucu madde ticareti suçunun ani ve tek hareketle tamamlanmayan nakletme ve bulundurma biçimindeki seçimlik hareketleri yönünden Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin uygulanabilmesi için, failin suç teşkil eden eylemi ile suçu işlediği yer arasında bir bağ kurulması gerekir. Bu bağın varlığı ise failin suç mahallini nakletme veya bulundurma eylemleri amacıyla yeterli ve makul bir süre kullandığının ve bu durumu yansıtan birtakım fiili davranışlarının somut biçimde tespit edilmesine bağlıdır.

Suç oluşturan nakletme veya bulundurma eylemleri ile fiilin gerçekleştirildiği yer arasında bu nitelikte bir kullanım bağı kurulamadığı takdirde anılan artırım hükmü uygulanamaz. Failin korunan bir tesisin iki yüz metrelik çevre sınırından yalnızca tesadüfen geçmekte olduğu sırada yakalanması gibi durumlarda, eylem ile mekân arasında amaca ve makul süreye dayalı bir bağ gösterilmeden artırım uygulanması hukuken kabul görmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy