7578 sayılı Kanunla 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeye göre işçilerin ve 657 sayılı Kanun kapsamındaki memurların analık izni, doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftadır; çoğul gebelikte toplam 26 hafta olur. Hekim onayı ve çalışanın isteğiyle doğuma 2 hafta kalıncaya kadar çalışılabilir; fiilen çalışılan doğum öncesi süreler doğum sonrasına eklenir. Evlat edinmede öngörülen 8 haftalık izin bu değişiklikle 16 haftaya çıkmamıştır. Eski izin dönemleri ile 7578 sayılı Kanunun geçici 1. maddesindeki ilave izin koşulları ayrıca değerlendirilir.
7578 sayılı Kanun, Madde 2Kaynağı aç
Süt izni, doğum yapan çalışanların çalışma hayatı ile çocuk bakımını birlikte yürütebilmeleri amacıyla yasal düzenlemelerle güvenceye kavuşturulmuştur. İznin süresi ve uygulanma koşulları, çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre farklılık gösterir. 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi kadın işçiler için çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar günde bir buçuk saat süt izni verilirken, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki kamu çalışanlarında analık izninin sona ermesini izleyen ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda ise günde bir buçuk saat izin uygulanır. Her iki grupta da süt izni süreci kural olarak doğum sonrası analık izninin tamamlandığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Çocuğun canlı doğması ve kanundaki prim koşullarının karşılanması durumunda sigortalılara Sosyal Güvenlik Kurumu veya tabi olunan kamu kurumu tarafından emzirme ödeneği de sağlanır.
İş Kanununa Tabi Çalışanlarda Süt İzni ve Günlük Kullanım Esasları
4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni tanınır. Kanun koyucu iznin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağı konusundaki belirleme yetkisini işçiye bırakmıştır. Bu süreler kanun gereği günlük çalışma süresinden sayılır ve işveren tarafından süt izni sebebiyle işçinin temel ücretinde veya yan haklarında herhangi bir kesintiye gidilemez. İş sözleşmesiyle çalışan ve kanun kapsamında bulunan veya bulunmayan tüm işçiler bu düzenlemeden yararlanır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 74Kaynağı aç
Süt izninin günlük olarak fiilen kullandırılması yasal bir zorunluluktur. İznin biriktirilerek haftanın belirli bir gününde topluca kullandırılması veya günlerin birleştirilmesi yönündeki işveren uygulamaları hukuka aykırılık teşkil eder. Günlük bir buçuk saatlik izin hakkının çalışma gününün hangi aralıklarında ve ne şekilde parçalanarak değerlendirileceği işçinin tercihine bağlıdır. Özel sektörde çalışan kadın işçiler bakımından bu hak, çocuğun bir yaşını doldurduğu tarihte sona erer.
Devlet Memurları ve Sözleşmeli Personelde Süt İzni Düzenlemesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinin D bendi uyarınca kadın memura, çocuğunu emzirmesi amacıyla doğum sonrası analık izninin tamamlanmasından itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda ise günde bir buçuk saat süt izni verilir. İznin gün içindeki saat aralıkları ile kaç defada kullanılacağına ilişkin tercihte kadın memur yetkilidir. Sözleşmeli kamu personeli de analık izninin bitimini takip eden ilk altı ayda günde üç saat, sonraki altı ayda günde bir buçuk saat olmak üzere memurlarla aynı süreler dahilinde süt izninden faydalanır.
657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin A bendine göre memurların doğum öncesi sekiz ve doğum sonrası on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftalık analık izni hakkı bulunur. Sağlık durumunun uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen memur, doğumdan önceki iki haftaya kadar görevine devam edebilir ve bu durumda fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık iznine dahil edilir; erken doğum halinde de kullandırılmayan süreler doğum sonrasına aktarılır. Memurlar için süt izni analık izninin bitiminden itibaren kesintisiz biçimde toplam bir yıl boyunca sürer. Özel sektördeki uygulamanın aksine, memurlarda bu bir yıllık sürenin kullanımı sırasında çocuğun bir yaşını doldurmuş bulunması süt iznini kendiliğinden sona erdirmez.
Analık İzinleri ve Çalışma Süresinin Yarısı Kadar Ücretsiz İzin Dengesi
4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi çerçevesinde kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört hafta çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğum öncesi sekiz haftalık süreye iki hafta eklenir. İşçinin tabip onayıyla doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışması durumunda bu süreler ile erken doğum nedeniyle kullanılamayan süreler doğum sonrasına devredilir. Hekim raporuna dayanılarak bu süreler artırılabileceği gibi hamile kadın işçiye periyodik doktor muayeneleri için ücretli izin verilmesi ve gerekli görüldüğünde ücretinde indirim yapılmaksızın sağlığına uygun hafif işlerde istihdam edilmesi zorunludur. Doğumda veya doğum sonrasında annenin vefatı halinde doğum sonrası izinler babaya verilir; ayrıca üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinenlere aileye teslimden itibaren sekiz hafta analık izni ve isteğe bağlı altı aya kadar ücretsiz izin hakkı tanınır.
Doğum sonrası analık izninin bitiminden sonra çocuğun hayatta olması şartıyla birinci doğumda altmış, ikinci doğumda yüz yirmi, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılabilir; çoğul doğumlarda sürelere otuzar gün ilave edilir ve engelli doğumlarda süre üç yüz altmış gün olarak tatbik edilir. Ancak haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin hakkından faydalanılan dönem boyunca 4857 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca süt iznine dair hükümler uygulanmaz.
Çoğul Gebelik ve Sonraki Doğumlarda İzin Süreleri
Çocuğun tek, ikiz veya üçüz olarak dünyaya gelmesi, günlük süt izni süresini artırmaz veya azaltmaz; çoğul doğumlarda da tekil doğumlarda geçerli günlük süreler aynen sürdürülür. Kamu Personel Genel Tebliği Seri No:6 kapsamında da çoğul gebeliklerde süt izni süresinin farklılaşmayacağı düzenlenmiştir. Bununla birlikte, dünyaya gelen sonraki çocuklarda süt izni hakkı her doğum olayı ile birlikte baştan itibaren yeniden başlar; doğum sayısı sürenin miktarında bir azalmaya ya da artışa sebep olmaz.
Süt İzninin Kullandırılmaması ve Hukuki Yaptırımlar
Süt izni, işverenin takdirine bırakılmamış emredici bir yasal haktır ve sınırlandırılamaz. İşverenin süt iznini kullandırmaktan kaçınması, kadın işçi bakımından iş sözleşmesini haklı nedenle fesih yetkisi doğurabilir ve diğer yasal koşulların varlığı halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. İşveren, süt iznini talep eden veya kullanan işçinin iş sözleşmesini bu sebeple sona erdiremez; böyle bir fesih haksız fesih teşkil eder ve işçi yasal güvencelerini ileri sürebilir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesindeki düzenlemelere aykırı hareket ederek kadın işçiye haklarını vermeyen işverenler hakkında anılan kanunun 104. maddesi uyarınca idari para cezası tatbik edilir. Kullandırılmayan süt izni süreleri bakımından işçi tarafından iş mahkemelerinde alacak davası ikame edilebilir. Yargı kararlarında, işçiye fiilen kullandırılmayan süt izni sürelerinin çalışma süresinden sayılması sebebiyle tespit edilecek süreler üzerinden yüzde elli zamlı ücret hesaplaması yapılarak alacağın hüküm altına alınması gerektiği kabul edilmektedir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 104Kaynağı aç
Emzirme Ödeneği Alma Şartları ve Başvuru Usulü
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 16. maddesi gereğince, analık sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması halinde sigortalı erkeğe emzirme ödeneği tahsis edilir. Kendi çalışmalarından ötürü gelir veya aylık alan kadın ile gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşi de bu haktan yararlanır. Ödeneğin temini için çocuğun sağ doğması şarttır; ödeme tek seferlik olup doğum tarihindeki tarife üzerinden gerçekleştirilir. 657 sayılı Kanun'a tabi devlet memurlarının emzirme yardımları çalıştıkları kamu kurumlarınca kendi mevzuatları doğrultusunda karşılandığından bu personele Sosyal Güvenlik Kurumunca mükerrer ödeme yapılmaz.
5510 sayılı SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU m. 16Kaynağı aç
Emzirme ödeneği alabilmek için 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendi kapsamındaki sigortalılar yönünden doğumdan önceki bir yıl içinde en az yüz yirmi gün kısa vadeli sigorta kolları priminin bildirilmiş olması aranır. Kanunun 4/1-b bendi kapsamındaki BAĞ-KUR sigortalılarında ise doğumdan önceki bir yılda en az yüz yirmi gün primin yatırılmış bulunması ve genel sağlık sigortası dahil prime ilişkin her türlü borcun ödenmiş olması gerekir. Sigortalılığı sona erenlerin bu tarihten itibaren üç yüz gün içinde çocukları doğarsa, doğumdan önceki on beş ay içinde en az yüz yirmi gün prim bildirilmiş olması koşuluyla emzirme ödeneği verilir. 4/1-a kapsamındaki sigortalılara ödeme Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından resen aktarılırken, 4/1-b kapsamındaki sigortalıların kimlik belgesi, doğum raporu ve müracaat dilekçesiyle kuruma başvurması aranır.
Sıkça Sorulan Sorular
Süt izni saatlerini işveren tek taraflı belirleyebilir mi?
Süt izninin gün içinde hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağını belirleme yetkisi işverene değil, çalışan kadına aittir.
Süt izni birleştirilerek haftada bir gün toplu izin olarak kullanılabilir mi?
İşveren süt iznini tek taraflı olarak haftanın belirli bir gününde topluca kullandıramaz; bununla birlikte tarafların karşılıklı rızasıyla işçi lehine olmak kaydıyla farklı bir kullanım biçimi kararlaştırılabilir.
İkiz doğum yapılması halinde süt izni süresi uzar mı?
Çoğul gebeliklerde süt izni süresi artmaz; ikiz veya daha fazla çocuk doğuran çalışanlar da tek doğumlardaki günlük izin sürelerinden yararlanır.
Devlet memurunun süt izni çocuk bir yaşına geldiğinde biter mi?
Devlet memurlarında süt izni analık izninin bitiminden itibaren toplam bir yıl süreyle uygulanır ve çocuğun bu süreçte bir yaşını aşması izni kesintiye uğratmaz.
Süt iznini kullandırmayan işverene karşı işçi ne yapabilir?
İşçi haklı fesih hakkını kullanarak kıdem tazminatını talep edebilir, kullandırılmayan süreler için alacak davası açabilir ve işverene idari para cezası tatbiki için başvuruda bulunabilir.
Emzirme ödeneği için nereye başvuru yapılmalıdır?
İş Kanunu kapsamındaki 4/1-a sigortalıları için Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından otomatik ödeme yapılırken, 4/1-b BAĞ-KUR sigortalılarının talep dilekçesi, kimlik belgesi ve doğum raporu ile kuruma bizzat müracaat etmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

