Sporda Şiddet Suçları ve Uygulanan Cezai Yaptırımlar

6222 sayılı Kanun kapsamında bir spor kulübüne veya mensubuna ceza verilmiş olması, ilgili spor federasyonunun yaptırım uygulama yetkisini ortadan kaldırmaz.

Spor Alanı Tanımı ve Arama Yetkisi

6222 sayılı Kanun rejiminde spor alanı kavramı yalnızca müsabakanın yapıldığı yeri değil; seyir ve özel seyir alanlarını, soyunma odalarını, taraftarların toplandığı yerleri, gidiş ve geliş güzergâhlarını, takım veya taraftarların toplu seyahat araçlarını ve takımların kamp yaptığı yerleri de içine alır.

Müsabaka, seyir, antrenman alanları ve taraftarların toplu seyahat taşıtlarına; ruhsatlı bulunsa dahi ateşli silahlar ile taşınması yasak diğer silahların, kesici, ezici, delici aletlerin, patlayıcı veya yakıcı maddelerin ve uyuşturucuların sokulması kanunen yasaktır. Müsabaka, seyir ve antrenman yerlerinde alkollü içeceklerin bulundurulması, tüketilmesi ve satılmasına dair usul ve esasları belirleme yetkisi ise ilgili spor federasyonlarına bırakılmıştır.

Müsabaka güvenliğinin sağlanması amacıyla mülki amirin vereceği yazılı emir doğrultusunda genel kolluk ile onların gözetimindeki özel güvenlik personeli, alana girişte seyircilerin üzerini ve beraberlerindeki eşyaları dedektör ve teknik cihazlarla, lüzum görüldüğünde ise elle arayabilir. Kanunda yasaklanan kesici, ezici, patlayıcı aletler ile uyuşturucu maddeleri spor alanında seyyar olarak satan, dağıtan veya bu amaçla yanında tutan kimselerin kolluk ve zabıta marifetiyle alandan uzaklaştırılması zorunludur. Ayrıca spor alanlarında taraftarların üzeri ve eşyası müsabaka öncesinde, esnasında ve sonrasında 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun önleme araması hükümlerine göre aranabilir; adli arama kuralları saklıdır.

Yasak Alet ve Maddelere İlişkin Yaptırımlar

Bulundurulması başlı başına suç teşkil eden silahları spor müsabakası, antrenman ve seyir alanlarına ya da taraftar taşıma araçlarına sokan failler, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un ek 1. maddesi kapsamında cezalandırılır. Spor karşılaşmalarının gerçekleştiği sahalarda 6136 sayılı Kanun'a aykırı şekilde ateşli silah, mermi veya yasak alet taşıyan ya da bulunduranlar hakkında ilgili cezalara iki katı oranında hükmedilir. Bu yerlere silahla giren veya buralarda silah taşıyan kişiler ayrıca fiilleri daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde en az elli gün adli para cezasına çarptırılır; ruhsatları bulundurmaya dönüştürülür ve infazdan ya da düşmeden itibaren beş yıl geçmedikçe kendilerine taşıma ruhsatı verilmez.

Esasen bulundurulması suç teşkil etmemekle birlikte 6222 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamına giren kesici, ezici, bereleyici veya delici aletler ile patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddeleri spor alanlarına ya da taraftarların toplu taşıma araçlarına sokan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu alet ve maddeleri seyircilere temin etmek kastıyla sayılan alanlara sokan ya da buralarda seyircilere temin eden fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki kesici, ezici, delici veya yanıcı maddeleri müsabaka, seyir veya antrenman alanlarında kullanarak düzenin bozulmasına sebebiyet veren kişi, eylemi daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır. Müsabaka, seyir veya antrenman sahalarına sokulması yasak olmayan maddeler kullanılarak düzenin bozulması halinde, eylem daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç teşkil etmedikçe yüz gün adli para cezasına hükmolunur. Müsabaka öncesinde veya sırasında müsabaka, seyir, özel seyir, antrenman alanlarına ya da toplu seyahat araçlarına uyuşturucu veya uyarıcı madde sokan veya yalnızca müsabaka, seyir ve antrenman alanlarına federasyon kararlarına aykırı biçimde alkollü içecek sokan kimse, fiili daha ağır bir suçu oluşturmadığı müddetçe otuz gün adli para cezası ile cezalandırılır.

Tehdit, Hakaret ve Ayrımcı Sözler

Spor alanlarında taraftarların grup halinde veya münferiden, belirli bir şahsı hedef alıp almadığına bakılmaksızın, duyan veya görenler bakımından tehdit ya da hakaret şeklinde algılanabilecek tarzda aleni söz ve davranışlarda bulunmaları halinde, eylem daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde şikâyet şartı aranmaksızın faillere elli günden az olmamak üzere adli para cezası verilir.

Toplumun farklı kesimlerini din, dil, ırk, etnik köken, cinsiyet veya mezhep ayrımı gözeterek hedef alan hakaret niteliğindeki fiiller bakımından, eylemin daha ağır cezayı gerektiren bir suç teşkil etmemesi şartıyla faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bu tehdit veya hakaret içerikli eylemlerin pankart taşınması, asılması yahut duvarlara yazı yazılması yoluyla gerçekleştirilmesi durumunda tayin edilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır.

Tehdit ve hakaret teşkil eden söz, davranış ve tezahürat eylemlerinin her türlü yazılı, görsel, işitsel veya elektronik kitle iletişim aracı kullanılarak işlenmesi halinde de 6222 sayılı Kanun'un 14. maddesi hükümleri tatbik olunur.

Usulsüz Giriş, Biletleme Suçları ve Saha Alanı İhlalleri

Mevzuat hükümlerine göre temin edilmiş geçerli bileti bulunmaksızın spor müsabakalarını izlemek amacıyla müsabaka ve seyir alanlarına giren kimse elli günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır. Eylemin spor müsabakalarını seyirden yasaklanmış kişi tarafından işlenmesi durumunda adli para cezası iki yüz günden az olamaz. Kanun hükümlerine aykırı biçimde seyirci kabul eden veya edilmesini sağlayan kişi bir yıla kadar hapis cezası alır; bu fiilin seyirden yasaklı bir kimse lehine işlenmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır. Seyirden yasaklı olanlar hariç olmak üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığının tasarrufundaki seyirci yerlerine giriş ve çıkış düzenlemeleri çerçevesinde giriş yapanlar hakkında usulsüz giriş cezaları uygulanmaz.

Müsabakaya seyirci girişini sağlamak üzere şahsi elektronik kartını başkasının istifadesine sunan kimseye en az elli gün adli para cezası verilir. Seyircilerin girişini mümkün kılmak amacıyla elektronik bilet kartını yetkisiz biçimde imal eden, piyasaya süren, satan, devreden, devralan veya tasarrufunda bulunduran failler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş yüz günden on bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşır; bu kartı münhasıran kendi kullanımı amacıyla kabul edip bulunduran fail ise iki yıla kadar hapis yaptırımına tabidir.

Müsabakalar için yetkili kılınan federasyon, kulüp veya görevliler haricinde bilet satışı gerçekleştiren kişilere altı aydan bir yıla kadar hapis ile yüz günden iki bin güne kadar adli para cezası verilir. Biletleri belirlenen değerinin üzerinde bedelle satan failler hakkında ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına ve iki yüz elli günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmedilir.

Seyircilerin kabulüne başlanmasından tamamen tahliyesine kadar geçen zaman zarfında, yetkisiz şekilde müsabaka alanına, soyunma odalarına, odaların koridorlarına veya sporcu çıkış tünellerine giren kimse üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu fiilin müsabakanın seyrini veya güvenliğini bozması halinde öngörülen ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Şiddet Eylemleri, Mala Zarar Verme ve Sorumluluk Esasları

Spor alanlarında kasten yaralama veya mala zarar verme suçlarının işlenmesi halinde, şikâyet şartı aranmaksızın Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Spor alanları ve bu alanlarda bulunan her türlü eşya, mala zarar verme suçu bakımından kamu malı hükmünde kabul edilmiştir.

Kasten yaralama veya mala zarar verme suçlarının işlenmesiyle müsabaka, antrenman veya seyir alanlarına ve buradaki eşyaya zarar verilmesi halinde meydana gelen maddi zararların giderilmesinden, zarara yol açan şahıslar ile onların taraftarı olduğu spor kulübü müteselsilen sorumludur. Doğan zararı karşılayan spor kulübünün sorumlu taraftarlarına rücu etme hakkı saklı tutulmuştur.

Spor müsabakalarında görev alan hakemler, gözlemciler, saha komiserleri ve temsilciler, görevleriyle bağlantılı olarak kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından mevzuat gereği kamu görevlisi sayılırlar.

6222 sayılı Kanun kapsamındaki suçların kimliğini gizlemek amacıyla yüzün bez veya benzeri unsurlarla tamamen yahut kısmen kapatılması suretiyle işlenmesi durumunda, verilecek cezalarda yarı oranında artırım uygulanır.

Seyirden Yasaklama Tedbiri, İnfaz Süreleri ve Yükümlülükler

6222 sayılı Kanun'un 18. maddesi kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma başlatılması durumunda, şüpheli hakkında spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbiri derhal uygulamaya konulur. Bu yasaklama soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından kaldırılmadığı takdirde koruma tedbiri olarak sürer. Koruma tedbiri; savcı veya mahkemenin kaldırma kararıyla, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesiyle yahut sanık hakkında beraat veya düşme hükmü tesis edilmesiyle derhal kalkar.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi veya hapis cezası yerine seçenek tedbire çevrilmesi hallerinde kararın kesinleşmesinden; önödeme durumunda ise ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl süreyle seyirden yasaklama tedbirinin uygulanmasına devam edilir. Güvenlik tedbirine ceza verilmesine yer olmadığı kararı ile birlikte hükmedilmesi halinde de kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmesiyle tedbir son bulur.

Hükümle güvenlik tedbiri olarak kurulan seyirden yasaklama kararının infazına hükmün kesinleşmesiyle başlanır; tedbir kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren bir yıl devam eder. Seyirden yasaklama kararı ikinci kez verildiğinde üç yıl, üçüncü kez verildiğinde ise beş yıl olarak uygulanır ve karar adli sicil kaydına işlenir. Seyirden yasaklama hükümleri, taraftar gruplarınca spor alanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren tezahürat ile mala zarar verme fiillerinde de uygulama alanı bulur.

Alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde olduğu açıkça görülen kişiler spor alanlarına alınmaz; bu alanlara girip dışarı çıkmamakta ısrar eden kişiler zor kullanılarak tahliye edilir ve bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklanır.

Seyirden yasaklanan şahıs, tedbire gerekçe olan fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı bulunduğu takımın müsabaka günlerinde, yurt içinde bulunması kaydıyla, müsabakanın başlama anında ve başlangıçtan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine başvurmak zorundadır. Bu başvuru zorunluluğuna uymayan kişiye her bir müsabaka için yirmi beş günden az olmamak üzere adli para cezası verilir. Kanun kapsamında hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanma kararı verilen kişi, yasak süresince spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici olamaz; hakem, temsilci veya gözlemci sıfatıyla görev üstlenemez.

Kanunda tanımlanan veya atıf yapılan suçlardan ötürü bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, kişi ayrıca spor kulüplerinin, federasyonların ve bünyesinde sportif faaliyet yürütülen tüzel kişilerin yönetim ve denetim organlarında görev yapmaktan yasaklanır. Hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe giren bu yasaklama, hapis cezasının tamamen infaz edilmesinden itibaren mahkûm olunan süre kadar devam eder; ancak bu sürenin toplamı beş yılı geçemez.

Basın Yoluyla Şiddetin Teşviki ve Görevli Yargı Mercileri

Basın ve yayın yoluyla sporda şiddeti teşvik edecek nitelikte açıklamalarda bulunulması, eylemin bağımsız bir suç teşkil etmemesi koşuluyla idari para cezasını gerektirir. Bu eylemin bir spor kulübü veya federasyon yöneticisi tarafından gerçekleştirilmesi durumunda idari para cezası beş katına kadar artırılabilir ve anılan yöneticiler hakkında bir yıl süreyle seyirden yasaklama idari tedbiri tatbik edilir. Basın ve yayın organları aracılığıyla haber verme ile eleştiri sınırları aşılarak bu tür beyanların yayımlanması durumunda ise medya işletmelerine idari yaptırım uygulanabilmektedir.

6222 sayılı Kanun kapsamındaki suçlara ilişkin davalarda yargılama yapma görevi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından ihtisas mahkemesi sıfatıyla görevlendirilen asliye ceza mahkemelerine aittir. Kanun'da yer alan idari para cezalarına ve ilgili diğer idari yaptırımlara karar verme yetkisi ise Cumhuriyet savcısına verilmiştir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy