Sporda Şiddet Olaylarında Tazminat Davası ve Şartları

by Avukat Erdal Ersoy
Sporda Şiddet Olaylarında Tazminat Davası ve Şartları

Sporda Şiddet Eylemlerinden Doğan Tazminat Sorumluluğu

Spor müsabakalarında veya müsabaka alanlarında gerçekleşen şiddet olaylarında kusurlu ve hukuka aykırı fiiliyle başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa dahi ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren kişi de meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlü tutulur.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür. II. Zararın ve kusurun ispatı

Bedensel Zararlar ve Ölüm Hâlinde İstenebilecek Tazminatlar

Spor alanlarındaki şiddet fiilleri sonucunda bedensel zarar meydana gelmesi hâlinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54 kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar talep edilebilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 54Kaynağı aç
MADDE 54- Bedensel zararlar özellikle şunlardır: 1. Tedavi giderleri. 2. Kazanç kaybı. 3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. c. Belirlenmesi

Eylemin ölümle sonuçlanması hâlinde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53 gereğince cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar tazminat kapsamına girer.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 53Kaynağı aç
MADDE 53- Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: 1. Cenaze giderleri. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar. b. Bedensel zarar

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 56 uyarınca bir kimsenin bedensel bütünlüğünün ihlal edilmesi durumunda hâkim, olayın niteliklerini değerlendirerek mağdur lehine manevi tazminat ödenmesini takdir edebilir. Meydana gelen eylemin ağır bedensel zarar veya ölüm doğurması hâlinde ise zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat verilmesine hükmedilebilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 56Kaynağı aç
MADDE 56- Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. 2. Haksız rekabet

Spor Alanlarına Verilen Zararlar ve Kulüplerin Sorumluluğu

6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun m. 17/1 hükmü uyarınca spor alanlarında kasten yaralama veya mala zarar verme suçlarının işlenmesi durumunda şikâyet şartı aranmaksızın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında artırılır ve spor alanları ile buralardaki eşya, mala zarar verme suçu bakımından kamu malı hükmünde sayılır.

6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 17Kaynağı aç
MADDE 17 – (1) Spor alanlarında kasten yaralama suçunun veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde şikayet şartı aranmaksızın 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili maddelerine göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Spor alanları ve bu alanlardaki eşya, mala zarar verme suçu bakımından kamu malı hükmündedir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren suçların işlenmesi suretiyle müsabaka, antrenman veya seyir alanlarına ve bu alanlardaki eşyaya zarar verilmiş olması halinde, meydana gelen zararların tazmini hususunda zarar veren kişiler ve onların taraftarı olduğu spor kulübü meydana gelen zarardan müteselsilen sorumludur. Zararı gideren spor kulübünün sorumlu taraftarlarına rücu hakkı saklıdır. Suçun ağırlaştırıcı unsuru ve hak yoksunluğu

Aynı Kanun'un 17/2 maddesi uyarınca bu suçların işlenmesi suretiyle müsabaka, antrenman veya seyir alanlarına ve bu alanlardaki eşyaya zarar verilmesi hâlinde, zarar veren kişiler ile onların taraftarı olduğu spor kulübü oluşan zarardan müteselsilen sorumludur. Meydana gelen zararı gideren spor kulübünün ise sorumlu taraftarlarına rücu hakkı saklıdır. Spor alanlarında şahısların uğradığı bedensel zararlar bakımından kulübün sorumluluğu ise alan ve eşya zararlarını düzenleyen bu hükümden farklı olarak Türk Borçlar Kanunu genel haksız fiil kuralları ile organizasyon ve güvenlik ödevlerinin ihlali çerçevesinde ele alınır.

Ev Sahibi Kulüplerin Güvenlik ve Organizasyon Yükümlülükleri

6222 sayılı Kanun m. 5/1 uyarınca ev sahibi spor kulüpleri; müsabaka ve seyir alanlarında sağlık ve güvenliği sağlama ile müsabakanın yapılacağı yerde konuk takım seyircilerine bağımsız bir bölüm ayırarak taraftarlar arasında temas olmamasını temin etmeye yönelik ilgili spor federasyonları ve uluslararası spor federasyonları tarafından belirlenen önlemleri almakla yükümlüdür. Kanun'un 5/2 maddesi gereğince spor kulüpleri ayrıca müsabaka güvenliğini sağlamak amacıyla il veya ilçe spor güvenlik kurullarının kendileriyle ilgili aldığı kararları yerine getirmek zorundadır.

6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 5Kaynağı aç
MADDE 5 – (1) Ev sahibi spor kulüpleri; a) Müsabaka ve seyir alanlarında sağlık ve güvenliğe, b) Müsabakanın yapılacağı yerde konuk takım seyircilerine bağımsız bir bölüm ayırmak ve taraftarlar arasında temas olmamasını sağlamaya yönelik olarak, ilgili spor federasyonları ve uluslararası spor federasyonları tarafından belirlenen önlemleri almakla yükümlüdür. (2) Spor kulüpleri, müsabakanın güvenliğini sağlamak amacıyla il veya ilçe spor güvenlik kurullarının kendileriyle ilgili olarak aldığı kararları yerine getirmekle yükümlüdür. (3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla özellikle; a) Müsabaka ve seyir alanlarına, seyri engellemeyecek şekilde ve federasyonun bağlı olduğu uluslararası federasyonun talimatlarına uygun olarak seyirci ile müsabakanın yapıldığı yer arasına tel, duvar, bariyer ve benzeri fizikî engeller konulabilir. b) Fizikî engeller, ilgili spor güvenlik biriminin görüşü alınarak, il veya ilçe spor güvenlik kurullarının kararı ile kaldırılabilir. c) Seyir alanlarında, çocuklar ve engellilerin müsabakaları izleyebilmeleri için durumlarına uygun yerler tahsis edilir. ç) (Değişik:4/7/2019-7182/3 md.) Seyir alanlarında seyircilerin oturma yerleri numaralandırılır. Bilet satışları koltuk numarasıyla ilişkilendirilerek yapılır. Seyircilerin ayakta seyredebileceği şekilde düzenlenmiş numaralı alanla ilişkilendirmek suretiyle de bilet satışı yapılabilir. Bu uygulamaya, ilgili federasyon ve İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça karar verilir. Seyir alanlarına kapasitenin üzerinde veya biletsiz seyirci alınamaz. (4) (Değişik cümle:4/7/2019-7182/3 md.) Futbol dalında en üst lig ile bir altındaki ligde seyir alanlarına girişi sağlayacak biletler, elektronik sistem üzerinden usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen şekilde elektronik olarak oluşturulur. Bilet satın almak isteyen kişilerle ilgili olarak, üzerinde adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve fotoğrafı olan bir elektronik kart oluşturulur. Kişinin yabancı olması halinde kart üzerinde Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası yerine uyruğu olduğu devletin adı ile Türkiye’ye giriş yaptığı pasaportun seri numarası kaydedilir. Bilet satışları kişilere özgü elektronik kart üzerinden yapılabilir. Spor müsabakalarına, kişi ancak adına düzenlenen elektronik kart ile izleyici olarak girebilir. Spor müsabakasına izleyici olarak girecek kişilerin kontrolünü ev sahibi kulüp yapmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük ev sahibi olmayan müsabakalarda, müsabakaya katılan her iki kulüp; milli müsabakalarda ise, ilgili federasyon tarafından yerine getirilir. (5) Müsabaka ve seyir alanlarında; güvenliğin sağlanması ve bu Kanuna aykırı davrananların tespiti amacıyla, gerekli teknik donanımlar kurulur. Kameralar ve benzeri teknik donanımların yerleştirilecekleri yerler ve sayıları il veya ilçe spor güvenlik kurulları tarafından belirlenir. (6) (Değişik:4/7/2019-7182/3 md.) Futbol dalında en üst lig ile bir altındaki ligde bulunan kulüpler, dördüncü ve beşinci fıkralardaki sistemle ilgili teknik donanımları kendi kullanımındaki müsabaka ve seyir alanlarında kurmakla yükümlüdür. Aynı yükümlülükler basketbol, voleybol ve hentbol dallarındaki en üst ligde bulunan kulüplerin kendi kullanımındaki müsabaka ve seyir alanları bakımından da geçerlidir; ancak bu spor dallarında dördüncü fıkrada öngörülen elektronik kart ve elektronik bilete ilişkin hükümlerin uygulanmasına ilgili federasyonun görüşü alınarak Bakanlık tarafından; en üst iki futbol ligi dışındaki liglerde ise Türkiye Futbol Federasyonu tarafından karar verilir. (7) Futbolda en üst profesyonel lig ve bir altındaki ligde bulunan kulüplerin müsabakalarının yapıldığı müsabaka alanlarında; bu Kanunda sayılan diğer spor branşlarında ise uluslararası spor müsabakalarının yapıldığı müsabaka alanlarında ev sahibi ve misafir takım için ayrı ayrı olmak ve gerektiğinde kullanılmak üzere azami yirmi kişi kapasiteli en az iki tane bekletme odası ile genel kolluk görevlileri ile özel güvenlik görevlilerinin kullanımına açık tutulacak güvenlik kameraları ve anons sistemlerinin yönetildiği yeteri kadar kontrol odasının oluşturulması zorunludur. Kontrol odasında federasyon ve spor kulübü temsilcileri de bulunur. Kayıt altına alınan görüntü ve dokümanların birer örneği, müsabakanın sonunda ilgili spor güvenlik birimine, federasyona ve her iki kulüp temsilcisine verilir. (8) Dördüncü, beşinci ve yedinci fıkralarda belirtilen güvenlik sistemlerinin ve odalarının giderleri, en üst profesyonel futbol ligi ve bir altındaki ligdeki kulüplerin kendileri tarafından; basketbol, voleybol ve hentbol dalları için ise spor tesisinin kullanım hakkına sahip olan kulüp ya da kuruluş tarafından karşılanır. (9) Müsabaka ve seyir alanlarında hangi güvenlik sistemi veya teknik donanımın uygulanacağı ilgili federasyonun bağlı olduğu uluslararası spor örgütlerinin düzenlemeleri çerçevesinde yönetmelikle belirlenir. (10) Müsabaka ve seyir alanları ile çevresinde; bu alanlara sokulması yasak maddelere ve eşyalara, yasak olan davranışlara ve bu alanlarda elektronik takibin yapıldığına ilişkin uyarı levhalarına yer verilir. Bu yükümlülük ilgili müsabaka ve seyir alanı kullanımında olan spor kulübü tarafından yerine getirilir. (11) Dördüncü fıkrada belirtilen elektronik kart uygulaması ile ilgili olarak; a) Bilet organizasyonu ve seyircilerin müsabaka alanlarına giriş ve çıkışına ilişkin kontrol ve denetim yetkisi federasyonlara ait olup federasyonlar bu amaçla bünyelerinde merkezi kontrol sistemi oluşturur. Elektronik kart oluşturulmak amacıyla alınacak kişisel bilgiler federasyon bünyesinde oluşturulan merkezi veri tabanında tutulur. Bu veri tabanı Hazine ve Maliye Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı erişimine açıktır. b) Elektronik kart ile elektronik kart kapsamında satışı gerçekleştirilecek biletlerin basım, satış ve dağıtımına ilişkin yerel uygulamalar kulüpler tarafından, sistem üzerinden merkezi satışları ise ilgili federasyonlar tarafından gerçekleştirilir. (Ek cümle:4/7/2019-7182/3 md.) Spor müsabakaları için ilgili federasyon, spor kulüpleri ve yetkili diğer kişiler tarafından uygun görülen yerler ve görevliler dışında, her ne suretle olursa olsun bilet satışı yapılamaz. c) (Ek cümleler:4/7/2019-7182/3 md.) İlgili federasyonlar elektronik kart almak amacıyla verilen bilgileri, bu Kanun kapsamındaki faaliyet alanıyla sınırlı olarak kulüpler adına paylaşabilir. Paylaşılan bilgiler 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa aykırı olarak işlenemez ve kullanılamaz. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 12/11/2015 tarihli ve E.: 2014/196, K.: 2015/103 sayılı Kararı ile.) Merkezi pazarlama ve bilet satışından elde edilecek gelirler kulüplere ait olup federasyon ya da yetki verdiği üçüncü kişiler nezdinde oluşacak bu gelirler kamu kurum ve kuruluşlara ilişkin alacaklar ile kulüplerle bankalar arasında yapılan yeniden yapılandırma işlemleri kapsamındaki tüm banka alacakları hariç olmak üzere haczedilemez, devir ve temlik edilemez. Federasyonlar bu fıkra kapsamında belirtilen yetkilerini kısmen veya tamamen üçüncü kişilere devredebilir ve teknik hizmet satın alabilir. Müsabaka, antrenman ve seyir alanlarının güvenliği[6]

Ceza ve Disiplin Yaptırımlarının Hukuki Sürece Etkisi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 74 uyarınca hâkim, zarar verenin kusurunun bulunup bulunmadığı veya ayırt etme gücüne sahip olup olmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk mahkemesi hâkimini bağlamaz.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 74Kaynağı aç
MADDE 74- Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz. II. Tazminat hükmünün değiştirilmesi

6222 sayılı Kanun m. 19/1 gereğince, bu Kanun'a göre bir spor kulübüne veya spor kulübünün mensubuna ceza verilmiş olması, kulübün bağlı olduğu federasyonun yaptırım uygulama yetkisini ortadan kaldırmaz.

6222 sayılı SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 19Kaynağı aç
MADDE 19 – (1) Bu Kanuna göre bir spor kulübüne veya spor kulübünün mensubuna ceza verilmesi, bu kulübün bağlı olduğu federasyonun yaptırım uygulama yetkisini ortadan kaldırmaz. (2) (Ek:4/7/2019-7182/14 md.) Federasyon ve kulüpler ile ilgili diğer kurum ve kuruluşlar; bu Kanun kapsamına giren suçlarla ilgili olarak Gençlik ve Spor Bakanlığınca yapılacak idari inceleme veya soruşturmalarda görevlendirilen denetim elemanlarına, herhangi bir kanuni engel bulunmadıkça inceleme veya soruşturmanın gerekleri dâhilinde ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek ve bunların incelenmesine yardımcı olmak zorundadır. Hakemler, gözlemciler , saha komiserleri ve temsilciler[21]

İspat Yükü, Deliller ve Zarar Miktarının Takdiri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 50 uyarınca haksız fiile uğrayan kişi, gerçekleşen zararı ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Uğranılan zararın parasal boyutu tam olarak kanıtlanamadığı takdirde hâkim, somut olayın olağan seyrini ve zarar görenin aldığı tedbirleri gözeterek zararın kapsamını hakkaniyete uygun biçimde takdir eder.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
MADDE 50- Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. III. Tazminat 1. Belirlenmesi

Sporda disiplin ve inceleme süreçlerinde ses veya video kayıtları kabul edilebilir delil niteliği taşımakta olup müsabaka görevlilerinin raporları aksi ispat edilinceye kadar doğru kabul edilir.

Zamanaşımı Süreleri ve Borcu İfadan Kaçınma Hakkı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 uyarınca tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıllık ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıllık sürenin geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Bununla birlikte talep konusu eylem ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülen bir fiilden kaynaklanmaktaysa, söz konusu ceza zamanaşımı uygulanır.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
MADDE 72- Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır. Haksız fiil dolayısıyla zarar gören bakımından bir borç doğmuşsa zarar gören, haksız fiilden doğan tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile, her zaman bu borcu ifadan kaçınabilir. II. Rücu isteminde

Haksız fiil sebebiyle zarar gören bakımından bir borç meydana gelmişse, tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa dahi zarar gören bu borcu ifadan kaçınabilir.

Sporda şiddet nedeniyle yaralanan seyirci hangi zararları talep edebilir?

Yaralanan kişi tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücü kayıplarını, ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları talep edebilir; hâkim olayın özelliklerine göre zarar görene uygun bir manevi tazminata da hükmedebilir.

Stadyum koltuklarına ve tesise verilen zarardan kulüp ne şekilde sorumludur?

Spor alanlarında kasten yaralama veya mala zarar verme suçları işlenerek müsabaka, antrenman veya seyir alanları ile eşyaya zarar verilmesi hâlinde, zarar veren kişiler ile onların taraftarı olduğu spor kulübü oluşan zarardan müteselsilen sorumlu olur ve zararı gideren kulübün sorumlu taraftarlara rücu hakkı saklıdır.

Ceza mahkemesince beraat kararı verilmesi tazminat davasını nasıl etkiler?

Hukuk hâkimi kusur ve ayırt etme gücünü değerlendirirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle veya beraat kararıyla bağlı olmadığı gibi ceza hâkiminin kusur ve zarar belirlemesi de hukuk hâkimini bağlamaz.

Sporda şiddet nedeniyle tazminat isteminde zamanaşımı süresi nedir?

Tazminat istemi zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun süreli ceza zamanaşımına tabi bir suçtan kaynaklanıyorsa o ceza zamanaşımı uygulanır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu