Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz ve Deport İşleminin İptali

Sınır Dışı Etme Kararı ve Tebliğ Esasları

Anayasa uyarınca Türk vatandaşları sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz. Yabancılar hakkında ise sınır dışı etme kararı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün talimatı üzerine veya valiliklerce resen verilir. Bu işlem neticesinde yabancı menşe ülkesine, transit geçeceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilir. Kolluk tarafından yakalanarak sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilen yabancılar hakkındaki karar valilikçe kırk sekiz saat içinde alınır.

Alınan sınır dışı etme kararı gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Yabancının bir vekille temsil edilmemesi durumunda kendisi veya kanuni temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve kanuni başvuru süreleri hakkında bilgilendirilir.

İdare Mahkemesine Başvuru Usulü ve Yargılama Süreci

Sınır dışı etme kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tarafından kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Mahkemeye başvuran taraf, söz konusu başvuruyu sınır dışı etme kararını veren makama da bildirir. Başvuruda idarenin savunmasını vermesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması durumunda 2577 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki süre iki ay olarak tatbik edilir ve duruşma açılması mahkemenin takdirine bağlıdır.

İdare mahkemesince yapılacak inceleme; dosyanın tekemmül etmesi, ara kararın yerine getirilmesi veya duruşma açılması gereken durumlarda duruşmanın tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde karara bağlanır ve verilen karar kesindir. Yabancının rızası bulunmadıkça, dava açma süresince yahut yargı yoluna başvurulmuş olması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilemez.

Sınır Dışı Etme Kararı Alınamayacak Kişiler

Kanuni sınır dışı etme nedenleri mevcut olsa dahi belirli yabancılar hakkında bu karar tesis edilemez. Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye yahut insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye uğrayacağı hususunda ciddi emare bulunan kişiler hakkında sınır dışı etme kararı verilemez. Benzer biçimde ciddi sağlık problemleri, yaş ve hamilelik tablosu sebebiyle seyahat etmesi riskli değerlendirilenler ile hayati tehlike arz eden hastalıklarının tedavisi sürmekte olup gönderileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar da bu koruma kapsamındadır.

Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları ile tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları hakkında da sınır dışı etme kararı alınmaz. Bu kapsamdaki değerlendirmeler her bir yabancı için ayrı yapılır. Söz konusu kişilerden belirli bir adreste ikamet etmeleri, belirlenen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları istenebilir.

Türkiye'yi Terke Davet Usulü ve İstisnaları

Hakkında sınır dışı kararı tesis edilenlere, kararda açıkça yer verilmesi koşuluyla Türkiye'yi terk edebilmeleri adına on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar mehil tanınır. Kendilerine süre verilen bu şahıslara harçtan muaf Çıkış İzin Belgesi düzenlenir; ancak vize ve ikamet harçları ile cezai yükümlülükler saklı tutulur. Bu süre zarfında ülkeyi terk eden yabancılar hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir. Belirlenen vadede çıkış yapmayan yabancılar hakkında ise valilikçe idari gözetim kararı alınabileceği gibi idari gözetime alternatif yükümlülükler de getirilebilir.

Terke davet süresi her yabancıya tanınmaz. Kaçma ve kaybolma riski taşıyanlar, yasal giriş veya yasal çıkış düzenlemelerini ihlal edenler, sahte belge kullananlar, asılsız evrakla ikamet izni almaya teşebbüs eden ya da aldığı saptanan kişiler ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehlike oluşturanlar terke davet edilmeyerek bu süreden yararlandırılmaz.

İdari Gözetim, Geri Gönderme Merkezleri ve Yargısal Denetim

Sınır dışı kararı alınanlardan kaçma ve kaybolma şüphesi bulunan, yasal giriş-çıkış kurallarına uymayan, sahte ya da yanıltıcı belge ibraz eden, mazeretsiz olarak tanınan mehil içinde ülkeyi terk etmeyen veya kamu düzeni, güvenliği ya da genel sağlık açısından risk teşkil edenler hakkında valilikçe idari gözetim kararı verilebilir veya alternatif yükümlülükler öngörülebilir. Hakkında idari gözetim kararı tesis edilen yabancılar, kolluk kuvvetlerince kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezlerine sevk edilir.

Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Yabancının iş birliği yapmaması ya da ülkesiyle ilgili doğru bilgi ve belgeleri sunmaması sebebiyle işlemlerin tamamlanamaması hâlinde bu süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. İdari gözetimdeki yabancıların uyruklarının belirlenebilmesi amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir; bu yolla temin edilen veriler amaca aykırı kullanılamaz.

İdari gözetimin devamında zaruret bulunup bulunmadığı valilik tarafından her ay düzenli şekilde değerlendirilir ve gerek görüldüğünde otuz günlük süre beklenmeksizin sonlandırılarak alternatif yükümlülük uygulanır. İdari gözetim altındaki yabancı; yakınlarına, vekiline, notere, yasal temsilcisine, vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk görevlisine veya Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği temsilcisine erişim hakkına sahiptir.

Hakkında idari gözetim kararı verilen yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı aracılığıyla doğrudan sulh ceza hâkimine başvuruda bulunabilir. İdareye iletilen başvuru dilekçesi gecikmeksizin yetkili sulh ceza hâkimine ulaştırılır. Yapılan müracaat idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz; sulh ceza hâkimi denetimini beş gün içinde kesin olarak neticelendirir. Gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği savıyla sulh ceza hâkimine yeniden başvuru yapılması mümkündür. İdari gözetime karşı yargı mercilerine başvuran ve avukat tutma maddi olanağı bulunmayanlara talep hâlinde adli yardım hükümleri uyarınca avukat tahsis edilir. Ayrıca elektronik izleme yükümlülüğüne karşı da sulh ceza hâkimine başvurulabilir; başvuru yükümlülüğü durdurmaz ve hâkim beş gün içinde kesin kararını verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy