Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun m. 29/A uyarınca internet ortamından sunulan radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini denetleme yetkisine sahiptir. Bu çerçevede internet ortamından yayın sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılarının yayın lisansı, bu yayınları iletmek isteyen platform işletmecilerinin ise yayın iletim yetkisi alması yasal bir zorunluluktur.
6112 sayılı RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYIN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN m. 29/AKaynağı aç
Lisans ve Yayın İletim Yetkisi Yükümlülüğü
İnternet üzerinden münhasıran radyo, televizyon veya isteğe bağlı yayın faaliyeti yürütmek isteyen kuruluşların Üst Kuruldan yayın lisansı temin etmesi; bu içerikleri ileten platform işletmecilerinin ise yetki belgesi alması gerekmektedir. Daha önceden Üst Kurul tarafından tanınmış geçici yayın hakkına yahut geçerli bir lisansa sahip bulunan kuruluşlar ise bu yetkilerine istinaden 6112 sayılı Kanun ve 5651 sayılı Kanun düzenlemeleri çerçevesinde içeriklerini internet mecrasında da aktarabilmektedir.
6112 sayılı Kanun m. 29/A'nın beşinci fıkrası uyarınca internet ortamından sunulan yayın hizmetlerinin iletimi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. Bu, 6112 sayılı Kanunun kendi özel düzenlemesindeki BTK atfıdır. 7590 sayılı Kanunun 5651 sayılı Kanun üzerinde yaptığı görev değişiklikleri, bu özel kanun hükmünü kendiliğinden değiştirmez.
Yurt Dışı Kaynaklı Yayınların Kapsamı
İçerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması durumunda, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşmalara ve kanun hükümlerine aykırı yayın yaptığı Üst Kurulca tespit edilen yabancı kuruluşlar ile internetten Türkçe olarak Türkiye'ye yönelik yayın yapan veya dili Türkçe olmasa dahi Türkiye'ye yönelik ticari iletişime yer veren kuruluşlar hakkında da lisanssız yayın yaptırımları uygulanır. Bu kapsamdaki kuruluşların internet ortamında yayına devam edebilmeleri için yayın lisansı, ilgili platform işletmecilerinin de yayın iletim yetkisi alması zorunludur.
Lisans Şartları ve Başvuru Dönemi
İnternet ortamından sunulacak yayın faaliyetlerine dair lisanslar, Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kurulmuş anonim şirketlere tahsis edilmekte olup on yıllık süreyle geçerli kabul edilmektedir. İlgili medya hizmet sağlayıcılarının Türkiye'de yayın icra edebilmeleri için fiziksel mevcudiyetlerinin bulunması aranmaktadır.
Gerekli yayın lisansının alınması amacıyla yasal başvuruda bulunmuş olan medya hizmet sağlayıcıları, başvuru süreci tamamlanıp kendilerine yayın lisansı verilene kadar internet üzerinden yayın faaliyetlerini sürdürebilmektedir.
Yayın İlkeleri ve İçerik Kısıtlamaları
Karasal, uydu veya kablo ortamındaki yayınlar için uygulanan izleme, denetleme ve yayın ilkeleri internet üzerinden iletilen yayın hizmetlerine de genişletilmiştir. Bu doğrultuda geleneksel yayın mecralarına uygulanan yasal çerçeve internet üzerinden gerçekleştirilen yayınlar için de uygulanabilir niteliktedir.
Bu çerçevede ürün yerleştirme kuralları internet ortamındaki yayınlar için de geçerlidir. Kanun uyarınca sadece sinema ve televizyonda yayınlanacak filmler, diziler, spor programları ve genel eğlence programlarında ürün yerleştirmeye izin verilmekte; haber bültenlerinde, çocuk programlarında ve dini içerikli yayınlarda ise ürün yerleştirme yapılmasına izin verilmemektedir.
Denetim Dışında Kalan Haller ve Yer Sağlayıcı İstisnası
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla, bireysel iletişim niteliğindeki aktarımlar 6112 sayılı Kanun m. 29/A kapsamındaki lisans ve denetim mekanizmasının dışında bırakılmıştır. Bu cümledeki BTK atfı, 6112 sayılı Kanunun özel düzenlemesinden kaynaklanır; 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanunda yapılan görev değişikliğiyle bütün BTK görevleri devredilmiş sayılmaz.
Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini internet ortamından iletmeye özgülenmemiş platformlar ile bu tür yayınlara yalnızca yer sağlayan gerçek ve tüzel kişiler, 6112 sayılı Kanun m. 29/A uygulamasında platform işletmecisi sayılmaz ve bu kişilere yayın iletim yetkisi alma yükümlülüğü yüklenemez.
Lisanssız Yayın Faaliyetine Karşı Yaptırımlar
Yayın lisansı temin edilmeksizin yayın yapılması durumunda idari para cezası ve erişim engelleme tedbirleri tatbik edilebileceği gibi ilgililer aleyhine cezai yaptırımlar da gündeme gelebilmektedir.
Üst Kuruldan geçici yayın hakkı veya lisansı bulunmayan ya da bu hak veya lisansı iptal edilen kişilerin internet ortamından yayın yaptığının tespiti halinde, Üst Kurulun talebi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verilebilir. Sulh ceza hâkimi talebi en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar ve karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.
Sulh ceza hâkimliği kararları, 6112 sayılı Kanun m. 29/A'nın özel usulü uyarınca kararın icrası için ilgili kurumlara gönderilir. Bu madde 5651 sayılı Kanun m. 8/A'ya doğrudan atıf yaptığı ölçüde, 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanunda Siber Güvenlik Başkanlığına verilen görevler uygulanır. Buna karşılık 6112 sayılı Kanun m. 29/A'da RTÜK ve BTK için öngörülen lisans, ortak düzenleme ve özel usul hükümleri ayrıca korunur; bütün BTK atıfları tek kalemde Siber Güvenlik Başkanlığına çevrilemez. Erişim engelleme tedbiri öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüme yönelik içerik engelleme yöntemiyle verilir; teknik olarak bunun mümkün olmadığı veya ihlalin bu yolla önlenemediği durumlarda internet sitesinin tümüne yönelik erişim engellenebilir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8/AKaynağı aç
5651 sayılı Kanun m. 8/A kapsamında verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen sorumlular hakkında idari para cezası öngörülmüştür. Ayrıca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının gereğinin, derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde icra edilmesi zorunludur.
İnternet yayın lisansı hangi şirket türlerine verilir?
İnternet üzerinden yayın faaliyeti gerçekleştirebilmek amacıyla lisanslar Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde kurulan anonim şirketlere on yıl süreyle tahsis edilmektedir.
Lisans başvurusu sonuçlanana kadar internet yayını sürdürülebilir mi?
Yayın lisansı için kanuni başvurusunu yapmış olan kuruluşlar, başvuru karara bağlanıp lisans verilene kadar internet ortamındaki yayınlarına devam edebilmektedir.
Bireysel iletişimler RTÜK denetimine tabi midir?
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun görev ve yetkileri saklı kalmak üzere, bireysel iletişim niteliğindeki aktarımlar 6112 sayılı Kanun m. 29/A kapsamındaki RTÜK lisans ve denetim mekanizmasına tabi değildir. Bu özel kanun atfı, 7590 sayılı Kanunun 5651 sayılı Kanunda yaptığı görev değişiklikleriyle bütün BTK görevlerinin devredildiği anlamına gelmez.
Lisanssız internet yayınına ilişkin erişim engeli ne kadar sürede karara bağlanır?
Üst Kurulun talebi üzerine sulh ceza hâkimi içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi hususunu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Kararın hangi kurum tarafından uygulanacağı değerlendirilirken 6112 sayılı Kanun m. 29/A'nın özel hükümleri ile bu maddenin atıf yaptığı 5651 sayılı Kanunun 7590 sayılı Kanun sonrası güncel metni birlikte okunmalıdır.
7590 sayılı Kanun m. 26–27 — görev devri ve geçiş hükümleriKaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

