Riskli Yapı Tespiti Usulü ve Tebligat Süreci
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m. 3/1 çerçevesinde riskli binaların tespiti, giderleri mülk sahiplerine ait olmak üzere öncelikli olarak malikler ya da kanuni temsilcileri vasıtasıyla Başkanlıktan lisans almış yetkili kurumlara gördürülür ve inceleme sonucu idareye iletilir. İdare veya Başkanlık bu işlemi doğrudan üstlenebileceği gibi süre tanıyarak maliklerden de isteyebilir; verilen sürede ilgililerce inceleme yaptırılmazsa tespit idarece gerçekleştirilir. Sürecin engellenmesi durumunda ise mülki idare amirinin yazılı izniyle kolluk desteği sağlanarak kapalı alanlar açılır ve tespit resen sonuçlandırılır.
6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
Riskli yapı tespit raporunda eksiklik bulunmaması halinde, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildirim yapılır. Riskli yapı bilgisi tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir ve ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süre ile ilan edilir.
6306 sayılı Kanun m. 3/2 hükmü gereğince, ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ yerine kaim olmak üzere tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir. Yapılan riskli yapı tespit işlemi, muhtarlıkta yürütülen ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır.
İdari İtiraz Usulü, Başvuru Süresi ve Teknik Heyet İncelemesi
Riskli yapı tespitine karşı, 6306 sayılı Kanun m. 3/1 uyarınca on beş gün içinde itiraz edilebilir. İdari itiraz süresi muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren on beş gündür ve itiraz yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne ya da yetki devri yapılmış idareye sunulacak dilekçe ile yapılır.
Kiracıların, apartman yöneticilerinin, fiili kullanıcıların veya malik olmayan kişilerin bu özel idari itiraz yolunu kullanma hakkı kural olarak bulunmaz; kanuni itiraz hakkı yapı maliklerine ve kanuni temsilcilerine tanınmıştır. Tapu sicilinde malik olarak görünen kişinin MERNİS sisteminde ölü olarak yer alması ve tapuda intikal işlemlerinin henüz yapılmamış olması halinde, varisler belli ise tebligatın varislere yapılması ve varislere riskli yapı tespiti işlemine itiraz hakkı tanınması gerekir.
Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazlar, 6306 sayılı Kanun m. 3/1 uyarınca Başkanlığın talebi üzerine, üniversitelerce ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört ve Bakanlık veya Başkanlıkta görevli üç kişinin katılımıyla teşkil edilen teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır. Teknik heyet incelemesinde riskli yapı raporunun teknik esaslara uygunluğu, numune alma yöntemleri, taşıyıcı sistem analizi, beton kalitesi ve donatı verileri, bina kodu ve adres bilgileri değerlendirilir. Teknik heyet incelemesi sonucunda itiraz uygun bulunursa tespit kesinleşir; itiraz haklı bulunursa tespit kaldırılabilir veya rapor yeniden değerlendirilebilir.
İptal Davası Açma Süresi, Görevli Mahkeme ve Davalı İdare
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı dava açma süresi, tebliğ tarihinden itibaren otuz gündür ve dava 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kurallarına göre açılır. Malik on beş günlük yasal süre içinde idari itiraz yoluna başvurmuş ve bu itirazı teknik heyet tarafından reddedilmişse, iptal davası açma süresi bakımından itirazın reddine ilişkin idari işlemin tebliği esas alınır.
Riskli yapı tespitine karşı açılacak dava idari yargıda görülen bir iptal davasıdır. Bu uyuşmazlıklarda görevli mahkeme idare mahkemesi olup yetkili mahkeme kural olarak riskli yapının bulunduğu yer idare mahkemesidir. İptal davasında davalı mevkiinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, ilgili il müdürlüğü, belediye veya kendisine yetki devri yapılmış idare yer alabilir.
Yürütmenin Durdurulması ve Yargılamada Bilirkişi İncelemesi
Riskli yapı tespit işlemine veya bu işleme dayalı tahliye ve yıkım kararlarına karşı dava açılması, idare mahkemesince yürütmenin durdurulması veya iptal kararı verilmedikçe idari işlemlerin icrasını kendiliğinden durdurmaz. Bu kapsamda telafisi güç zararların önüne geçilebilmesi için mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların meydana gelecek bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi ve somut delillerle ortaya konulması aranır.
Riskli yapı tespitine karşı açılan iptal davalarında mahkeme, yapının durumuna ilişkin teknik unsurları incelemek üzere bilirkişi incelemesine başvurabilir. Yapılacak incelemede yapının taşıyıcı sistemi, beton dayanımı, donatı durumu, numune alma işlemleri, zemin verileri, raporun mevzuatta öngörülen teknik esaslara uygunluğu ve yapının teknik bakımdan gerçekten riskli olup olmadığı denetlenir.
Riskli yapı tespitine karşı dava açma süresi ne kadardır?
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlere karşı dava açma süresi tebliğden itibaren otuz gündür; idari itiraz yoluna başvurulması halinde bu süre teknik heyetin itirazı ret kararının tebliğiyle başlar.
Kiracılar veya apartman yöneticileri riskli yapı tespitine itiraz edebilir mi?
Kiracılar, fiili kullanıcılar veya apartman yöneticilerinin riskli yapı tespitine karşı idari itirazda bulunma hakkı kural olarak bulunmaz; kanuni itiraz yetkisi yalnızca yapı maliklerine ve onların kanuni temsilcilerine aittir.
Riskli yapı tespitine karşı dava açılması yıkım işlemlerini kendiliğinden durdurur mu?
Riskli yapı tespitine veya yıkım kararına karşı iptal davası açılması idari işlemleri kendiliğinden durdurmaz; tahliye ve yıkım sürecinin durması mahkemece yürütmenin durdurulması veya iptal kararı verilmesine bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy