6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca kişisel verilerin işlenmesi kural olarak ilgili kişinin açık rızasına tabidir. Bununla birlikte resmi istatistik amacıyla veya verilerin anonim hâle getirilmesi suretiyle araştırma, planlama ve istatistik yapılması hallerinde Kanun m. 28/1-b gereğince kanun hükümleri uygulanmaz. Bu muafiyet yalnızca şartların eksiksiz gerçekleştiği durumlar için geçerlidir.
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 5Kaynağı aç
6698 sayılı KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU m. 28Kaynağı aç
Anonimleştirme Şartı ve Kanunun Uygulanma Alanı
Piyasa araştırması veya anket süreçlerinde toplanan verilerin anonimleştirilmeden işlenmesi halinde 6698 sayılı Kanun'un getirdiği koruma ve yükümlülükler eksiksiz biçimde geçerliliğini korur. Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişilere temas eden ve anonim hâle getirilmemiş her türlü veri işleme faaliyeti kanunun istisna kapsamı dışında kalır.
Katmanlı Aydınlatma ve Açık Rıza Zorunluluğu
Rastgele numara çevirme usulüyle yürütülen telefon aramalarında kişisel veri işleme sürecinin hukuki zemine oturması için aranan kişilere öncelikle katmanlı aydınlatma yapılması zorunludur. Görüşmenin devam ettirilmesi ve anket sorularının yöneltilebilmesi, muhatabın aydınlatma sonrası açık rıza göstermesi şartına bağlı tutulmuştur.
Meşru Menfaat Kapsamında Yürütülen İşlemler
Açık rıza aranmaksızın veri işlenmesine imkan tanıyan genel şartlar 6698 sayılı Kanun m. 5/2 altında düzenlenmiştir. Anılan fıkranın (f) bendi doğrultusunda, muhatabın temel hak ve hürriyetlerine halel getirmemek şartıyla veri sorumlusunun meşru menfaati açısından veri işlemenin zorunluluk teşkil etmesi durumunda işlem yapılabilir. Anket çalışmalarında kalite kontrol süreçlerinin yürütülmesi, araştırma yapanın borç ve ödevlerini karşılaması ile olası hukuki ihtilaflarda ispat imkanının temini gayesiyle veri işlenmesi meşru menfaat gerekçesiyle hukuka uygun görülebilir.
Somut Şikâyete Konu Uygulama Örneği
İncelenen somut bir şikâyet başvurusunda, araştırma şirketlerinin rastgele telefon numaraları türeterek aramalar gerçekleştirdiği, muhatabın açık rıza vermediği durumlarda telefonun derhal kapatılarak numaranın tekrar aranmayacaklar listesine kaydedildiği görülmüştür. Bu somut süreçte ses kayıtları, trafik logları ve telefon numaralarının takma adlandırma yöntemi uygulanarak iki yıl boyunca saklandığı belirlenmiştir.
Rastgele telefon aramasıyla yapılan anketler kanuni istisna kapsamında mıdır?
Anket çalışmalarında kişisel veriler anonimleştirilmediği müddetçe 6698 sayılı Kanun hükümleri geçerliliğini korur ve bu işlemler istisna kapsamında sayılamaz.
Rastgele numara çevrilerek yapılan telefon anketinde görüşmeye nasıl devam edilebilir?
Arama gerçekleştirildiğinde ilgili kişiye öncelikle katmanlı aydınlatma sunulmalı ve ilgilinin açık rıza vermesi halinde görüşme sürdürülmelidir.
Araştırma verileri meşru menfaat gerekçesiyle açık rıza olmaksızın işlenebilir mi?
İlgilinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla kalite kontrol denetimi, yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve olası uyuşmazlıklarda ispat amacıyla yürütülen zorunlu işlemler 6698 sayılı Kanun m. 5/2-f uyarınca meşru menfaat kapsamında değerlendirilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy