Polonya Oturum Rejiminin Temel Yasal Çerçevesi
Polonya'daki ikamet rejiminin temel yasal dayanağını 12 Aralık 2013 tarihli Yabancılar Kanunu ve buna paralel idari uygulama oluşturur. Bu yasal çerçevede üçüncü ülke vatandaşları bakımından geçici oturum izni, kalıcı oturum izni ve uzun dönem Avrupa Birliği mukimi izni olmak üzere üç temel uzun süreli ikamet statüsü düzenlenmektedir.
Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre vatandaşları bakımından oturum izni usulü yerine farklı bir rejim uygulanır. Bu kapsama giren kişilerin Polonya'da üç aydan uzun kalmaları durumunda oturum kayıt yükümlülüğü devreye girer ve koşulları oluştuğunda daimî ikamet hakkı tanınır. İlgili oturum kaydı, belediye nezdinde yapılan adres kaydından ayrı bir hukuki işlemdir.
Geçici Oturum İzni ve Başvuru Usulü
Geçici oturum izni yetkili voyvoda tarafından verilir ve başvuru kural olarak yabancının Polonya'daki yasal kalış süresi dolmadan önce şahsen gerçekleştirilmelidir. İstihdam amacıyla yapılan geçici oturum ve çalışma izni başvurularında verilen izin 3 ay ile 3 yıl arasında geçerli olacak şekilde düzenlenebilir.
Polonya'da diploma alan üçüncü ülke vatandaşları, mezuniyet sonrası iş aramak veya iş kurmak amacıyla bir defaya mahsus olmak üzere 9 aya kadar mezun statüsünde geçici oturum izni talep edebilir. Bununla birlikte, bir oturum kartına sahip olmak kendiliğinden çalışma hakkı sağlamaz; çalışma izninin bulunup bulunmadığı kartın dayandığı oturum türüne göre belirlenir.
Kalıcı Oturum ve Uzun Dönem AB Mukimi İzni
Kalıcı oturum izni Polonya'da süresiz kalış hakkı tanır; ancak genel bir başvuru kategorisi olmayıp Polonya vatandaşı eşe sahip olma, Polonya kökeni, Karta Polaka sahipliği veya belirli koruma statüleri gibi sınırlı kategorilere bağlanmıştır. Kalıcı oturum prosedürünün tam başvuru üzerinden kural olarak altı aya kadar tamamlanması öngörülmektedir.
Uzun dönem AB mukimi izni üçüncü ülke vatandaşına belirsiz süreli kalış hakkı sağlar ve buna dayanan oturum kartı 5 yıl geçerli olarak basılır. Bu statünün kazanılabilmesi için başvuru tarihinden geriye doğru en az 5 yıl boyunca kesintisiz ve hukuka uygun şekilde ikamet edilmiş olması şarttır. Bu sürenin hesabında, eğitim amaçlı vizeler ve eğitim temelli geçici oturum izinleriyle geçirilen sürelerin kural olarak yalnızca yarısı dikkate alınır.
Uzun dönem AB mukimi izni başvurusunda, ilgilinin onaylı bir belge ya da belirli okul ve üniversite diplomaları aracılığıyla en az B1 seviyesinde Lehçe dil yeterliliğini ispatlaması gerekir. Başvuru sahibinin 16 yaşından küçük olması hâlinde Lehçe dil yeterliliğinin ispatı şartı aranmaz.
Başvuru Damgasının Kapsamı ve Aile Bireylerinin Statüsü
Geçici oturum, kalıcı oturum ve uzun dönem AB mukimi izni için yasal süre içerisinde usulüne uygun başvuru yapıldığında başvuru sahibinin pasaportuna ilgili işlemi gösteren bir damga vurulur. Bu damga, idari karar kesinleşene kadar kişinin Polonya'daki kalışını yasal kılar. Buna karşın söz konusu damga diğer Schengen ülkelerinde serbest dolaşım hakkı sağlamadığı gibi, Polonya dışına çıkıldıktan sonra ülkeye yeniden giriş hakkı da vermez.
Avrupa Birliği vatandaşının Avrupa Birliği vatandaşı olmayan aile üyesine verilen oturum kartı başvurusu kural olarak yetkili voyvodaya şahsen yapılır. Normal şartlarda 5 yıl geçerli olan ve belirli hâllerde daha kısa düzenlenebilen bu kart, geçerli seyahat belgesiyle birlikte çok girişli ve vizesiz sınır geçişi imkânı tanır. Kartın alınmaması ise para cezasına yol açabilir.
Voyvoda Kararlarına Karşı İtiraz Usulü
Geçici oturum, kalıcı oturum ve uzun dönem AB mukimi izni süreçlerinde voyvoda kararlarına karşı itiraz yolu öngörülmüştür. İlgililer, kararı veren voyvoda aracılığıyla genel olarak 14 gün içinde Yabancılar Dairesi Başkanı nezdinde itiraz başvurusunda bulunabilir. Kalıcı oturum ve uzun dönem AB mukimliği kararlarının ilk aşamada altı aya kadar, itiraz aşamasının ise doksan güne kadar sürmesi öngörülmektedir.
Polonya'da oturum kartına sahip olmak çalışma hakkı sağlar mı?
Polonya'da oturum kartına sahip olmak her durumda çalışma hakkı vermez. Kartın çalışma hakkı sağlayıp sağlamadığı, kartın dayandığı oturum türüne göre değişir.
Öğrencilik süresi uzun dönem AB mukimliği ikamet hesabına dahil edilir mi?
Polonya'da eğitim amaçlı vizeler veya eğitim gerekçeli geçici oturum izinleriyle geçirilen sürelerin tamamı hesaba katılmaz; bu sürelerin kural olarak yalnızca yarısı beş yıllık kesintisiz ikamet şartında sayılır.
Pasaporta vurulan başvuru damgası Polonya'ya yeniden giriş hakkı sağlar mı?
Geçici, kalıcı veya uzun dönem AB mukimi izni için yasal süresinde usulüne uygun başvuru yapıldığında pasaporta vurulan damga karar kesinleşene kadar Polonya'da kalışı yasal kılar; fakat diğer Schengen ülkelerinde serbest dolaşım ya da Polonya dışına çıkış sonrası ülkeye yeniden giriş hakkı tanımaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy