Evlilik birliğine dayalı vatandaşlık kazanımı, Polonya vatandaşı ile evli yabancılar için belirli yasal koşulların yerine getirilmesine bağlı bir süreçtir. Polonya Anayasası m. 34 uyarınca vatandaşlık doğumla veya kanunla belirlenen diğer yollarla kazanılır ve bir Polonya vatandaşı vatandaşlığını ancak feragat yoluyla kaybedebilir. Polonya vatandaşı ile evli yabancının vatandaşlık statüsüne geçişinde temel idari usul, yetkili makamlarca vatandaş olarak tanınmadır.
Vatandaş Olarak Tanınma Koşulları
Polonya vatandaşı ile evli bulunan bir yabancının vatandaş olarak tanınabilmesi için en az 3 yıldır bir Polonya vatandaşı ile evli bulunması şarttır. Bununla birlikte ilgilinin Polonya'da kalıcı oturum izni, Avrupa Birliği uzun dönem ikamet izni veya daimi ikamet hakkı temelinde en az 2 yıl kesintisiz ve hukuka uygun biçimde ikamet etmiş olması aranır.
Geçici ve Kalıcı Oturum İzni Süreci
Polonya vatandaşı ile evli yabancının 3 aydan uzun sürecek kalışlar bakımından geçici oturum iznine başvurması gerekir. Bu başvuru, yabancının mevcut yasal kalış süresi dolmadan önce ve şahsen yapılmalıdır; başvurunun vaktinde yapılması hâlinde dosya sonuçlanıncaya kadar Polonya'da kalış hukuka uygun sayılabilir.
Polonya vatandaşıyla evli bulunan yabancı uyruklu kişiler, üç yılı dolduran evlilik birliğinin ardından bu evliliğe istinaden düzenlenen geçici ikamet izniyle ülkede fasılasız iki sene ikamet ettiklerinde kalıcı oturum başvurusunda bulunabilirler. Polonya vatandaşıyla evlilik bağı bulunan bir Avrupa Birliği vatandaşı ya da Birlik vatandaşı olmayan aile ferdi ise tabi olduğu mevzuat dairesinde üç senelik kesintisiz ve hukuka uygun ikametin tamamlanmasıyla daimi ikamet hakkı kazanabilmektedir.
Lehçe Dil Bilgisi Şartı ve Belgelendirme
Vatandaş olarak tanınma başvurusunda yabancının Lehçe dil bilgisini en az B1 düzeyinde resmî olarak kanıtlaması zorunludur. Söz konusu dil yeterliliği devlet sertifikasıyla belgelenebileceği gibi Polonya'da eğitim dili Lehçe olan bir okulun bitirilmesiyle veya kabul edilen belirli eğitim belgeleriyle de ispatlanabilir.
Yabancı Evlilik Belgesinin Kaydı ve Çeviri Usulü
Yabancı bir ülkede akdedilen evliliğe ait belgenin Polonya nüfus siciline işlenmesi amacıyla konsolosluk üzerinden veya Polonya'daki ilgili kayıt makamları nezdinde başvuru yapılabilir. Bu işlem kapsamında orijinal evlilik belgesi ile bu belgenin resmî Lehçe tercümesinin sunulması gerekir.
Vatandaş olarak tanınma başvurularında yer alan yabancı dildeki belgelerin Lehçeye çevirisinin yeminli tercüman ya da Polonya konsolosu tarafından yapılmış olması zorunludur.
Başvuru Makamı ve Kanuni İtiraz Süreleri
Polonya vatandaşı olarak tanınma başvurusu, ilgilinin ikamet ettiği yer bakımından yetkili voyvodaya yöneltilir ve başvuru posta yoluyla da iletilebilir. Yetkili voyvoda, başvuruyu kamu düzeni, iç güvenlik, millî savunma veya kamu güvenliği yönünden sakıncalı görmesi durumunda reddedebilir.
Alınan olumsuz karara karşı 14 gün içinde İçişleri ve İdare Bakanlığına itiraz edilebilir; bakanlık kararına karşı ise 30 gün içinde yetkili idari mahkemeye başvuru yolu bulunmaktadır.
Cumhurbaşkanı Tarafından Vatandaşlık Verilmesi
Polonya vatandaşlığı, idari tanınma usulünün yanı sıra Polonya Cumhurbaşkanı tarafından verilmesi yoluyla da kazanılabilir. Bu başvuru Polonya'da ikamet edenler yönünden voyvoda, yurt dışında yaşayanlar yönünden ise konsolosluk aracılığıyla şahsen veya posta ile yapılır. Cumhurbaşkanının bu yetkisi yasal bir karar süresine tabi tutulmamıştır ve verilen kararlara karşı idari ya da yargısal itiraz yolu kapalıdır.
Çocukların Durumu ve Evliliğin Sona Ermesi
Ebeveynlerden birinin vatandaşlık kazanması veya vatandaş olarak tanınması sırasında 18 yaşından küçük çocukların statüsü de belirlenebilir. Bu süreçte diğer ebeveynin rızası gerekebilir ve 16 yaşını doldurmuş çocukların bizzat onayı zorunludur.
Polonya vatandaşı aile ferdi statüsü temelinde geçici oturum izni verilmiş yabancıya, boşanma, resmi ayrılık veya eşin ölümü vuku bulduğunda belirli koşulların varlığı hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere en fazla 3 yıl süreli ikamet izni tanınabilir.
Polonya vatandaşı ile evlenince vatandaşlık kendiliğinden kazanılır mı?
Polonya vatandaşı ile evli olan yabancının vatandaş olarak tanınabilmesi için en az 3 yıldır Polonya vatandaşıyla evli bulunması ve Polonya'da kalıcı oturum izni, AB uzun dönem ikamet izni veya daimi ikamet hakkı temelinde en az 2 yıl kesintisiz ve hukuka uygun ikamet etmiş olması şarttır.
Polonya vatandaşlığı için hangi seviyede Lehçe gerekir?
Vatandaş olarak tanınma başvurusunda yabancının en az B1 düzeyinde Lehçe bildiğini resmî devlet sertifikasıyla veya Lehçe eğitim veren okul belgeleriyle kanıtlaması zorunludur.
Vatandaşlık ret kararına karşı hangi sürede itiraz edilebilir?
Olumsuz karara karşı 14 gün içinde İçişleri ve İdare Bakanlığına itiraz edilebilir, bakanlık kararına karşı ise 30 gün içinde yetkili idari mahkemeye başvuru yapılabilir.
Boşanma hâlinde evliliğe dayalı oturum izni nasıl etkilenir?
Polonya vatandaşı eş üzerinden geçici oturum izni bulunan yabancıya, boşanma, ayrılık veya eşin ölümü durumunda belirli şartlarla bir defaya mahsus en fazla 3 yıl süreli oturum izni verilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy