Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcının Tanımı ve Genel Esaslar
Elektronik ticaret mevzuatı uyarınca aracı hizmet sağlayıcı, üçüncü şahıslara ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yürütülmesi maksadıyla elektronik ticaret ortamını tesis eden gerçek veya tüzel kişileri niteler. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ise, çevrim içi pazaryerlerinde satıcıların mal veya hizmetlerine dair sözleşme akdedilmesine ya da sipariş verilmesine zemin hazırlayan aktörlerdir. Bu kapsamda faaliyet yürüten hizmet sağlayıcılar ile aracı kuruluşların işe başlamadan evvel e-Devlet vasıtasıyla Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne tescil yaptırmaları zorunludur. Ayrıca ilgili taraflar, yasal işlemlerine konu teşkil eden her türlü bilgi, belge, defter ve elektronik kayıtları işlemin tamamlandığı tarihten itibaren on yıl müddetle muhafaza etmek mecburiyetindedir.
İçerik ve Ürünlerin Hukuka Aykırılığında Sorumluluk Sınırları
6563 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereğince, kanunlarda farklı bir kural bulunmadığı müddetçe aracı hizmet sağlayıcılar, bünyelerinde sunulan içerikler ile bu içeriklere dayalı ürün veya hizmetlerin taşıdığı hukuka aykırılıklardan sorumlu tutulamaz. Buna karşılık, platform üzerinden sağlanan içeriğin hukuka uygunsuz olduğundan haberdar olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, ilgili içeriği gecikmeksizin yayından kaldırmak ve ortaya çıkan hukuka aykırı durumu yetkili kamu kurum ve kuruluşlarına intikal ettirmekle mükelleftir.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması amacıyla 6563 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasında özel bir mekanizma kabul edilmiştir. Hak sahibinin somut bilgi ve belgelere dayandırdığı ihlal şikâyeti ulaştığında, aracı hizmet sağlayıcı ihtilaflı ürünü yayından çeker ve vaziyeti gerek satıcıya gerek hak sahibine iletir. Satıcının bu iddiaya karşı aksini tevsik eden bilgi ve belgelerle itiraz etmesi durumunda, şikâyete konu ürünün yeniden yayımlanması kanunen zorunludur. Başvuru ve itiraz metinlerinde tarafların açık kimlik ve adresleri, ihtilaflı ürüne dair detaylar, işlemin gerekçeleri ile yönetmelikte aranan diğer hususların bulunması şarttır; ilgililerin adli ve idari mercilere başvuru hakları ise saklı tutulmuştur.
Mesafeli Sözleşmeler ve Tüketici Hakları Bakımından Sorumluluk
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesi uyarınca aracı hizmet sağlayıcılar, mesafeli sözleşmelerde tüketiciye yönelik ön bilgilendirmenin sağlanması, teyit ettirilmesi ve bu hususun ispatlanmasından satıcı veya sağlayıcıyla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bilgi girişinin doğrudan satıcı veya sağlayıcı tarafından yapılmadığı bütün hâllerde, ön bilgilendirme metnindeki zorunlu hususlardaki eksikliklerden platform sorumlu kabul edilir. Platformlar ayrıca tanıtımlarında ve reklamlarında vadettikleri hususların ön bilgilendirme detaylarıyla örtüşmesini sağlamak ve bu uyumu ispat etmek mecburiyetindedir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 48Kaynağı aç
Mesafeli satışlarda tüketici, on dört günlük yasal müddet zarfında herhangi bir gerekçe sunmaksızın cayma hakkını kullanabilir. Bu irade beyanının yazılı biçimde ya da kalıcı veri saklayıcısı yoluyla yöneltilmesi aranmakta olup telefonla yapılan bildirimler yasal usulde yer almamaktadır. Aracı hizmet sağlayıcılar tüketicinin talebini kesintisiz biçimde sisteme girebileceği ve izleyebileceği altyapıyı açık tutmak ve gelen bildirimi satıcıya aktarmakla yükümlüdür. Satıcı ise cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde tüketicinin ödediği tutarı iade etmek zorundadır.
Satıcılar ile İlişkiler ve Haksız Ticari Uygulama Yasakları
6563 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi elektronik ticarette haksız ticari fiilleri açıkça meneder. Satıcının ticari işleyişini belirgin şekilde bozan, serbest iradeyle makul karar almasını güçleştiren veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkiye sürükleyen uygulamalar haksız kabul edilir. Bu kapsamda, satış bedelinin platform kasasına intikal etmesi ve siparişin alıcıya ulaşmasından itibaren en geç beş iş günü içinde satıcıya eksiksiz ödenmemesi yasaktır. Benzer şekilde, satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dâhil satıcının kampanyalı mal veya hizmet satışına zorlanması, sözleşmede geriye dönük veya tek yanlı aleyhe düzenleme yapılması ya da karşılığı bulunmayan bir hizmet gerekçesiyle satıcıdan ücret tahsil edilmesi haksız ticari uygulama niteliğindedir.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. Ek Madde 1Kaynağı aç
Platform ile satıcı arasındaki ticari ilişkinin esasları, yazılı şekilde veya elektronik kanallarla düzenlenen aracılık sözleşmesiyle belirlenmeli ve bu metin satıcı bakımından açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir olmalıdır. Aracılık sözleşmesinde objektif bir kritere bağlanmaksızın ya da satıcının kamu kurumlarına veya adli mercilere başvurması gerekçe gösterilerek sıralama veya tavsiye sisteminde geriye düşürülmesi, platform hizmetlerinin kısıtlanması, askıya alınması veya sonlandırılması kanunen yasaklanmıştır.
Veri Güvenliği, Rekabet Sınırları ve İdari Yaptırımlar
6563 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, satıcıların tanıtıcı bilgilerini temin edilen belgelerden veya kamusal elektronik veri sistemlerinden doğrulamak mecburiyetindedir. Satıcıların vergi usul mevzuatı uyarınca düzenlemek zorunda oldukları belgelerdeki bilgilerin pazaryerinde gösterilmesine imkân sağlanmalıdır. Bunun yanı sıra platformlar, satıcıların önceden verilmiş yazılı veya elektronik olumlu irade beyanı bulunmaksızın, satıcının ETBİS'e kayıtlı alan adının ana unsurunu oluşturan tescilli markasını çevrim içi arama motorlarında reklam ve tanıtım amacıyla kullanamaz.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. Ek Madde 2Kaynağı aç
6563 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince aracı hizmet sağlayıcılar, yürüttükleri faaliyetler sebebiyle elde ettikleri kişisel verilerin saklanmasından ve güvenliğinden mesuldür; söz konusu veriler ilgilinin onayı hilafına üçüncü kişilere aktarılamaz veya amacı dışında işlenemez. Ek olarak, kanunda öngörülen işlem hacmi eşiğini aşan pazaryerleri, satıcı ve alıcılardan derledikleri verileri münhasıran aracılık hizmetlerini sunmak gayesiyle değerlendirebilir; bu verileri pazaryerlerinde veya diğer e-ticaret ortamlarında satıcılarla rekabet oluşturacak biçimde kullanamaz.
6563 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca mevzuat ihlallerine karşı maktu ya da net işlem hacmi ve satış tutarı üzerinden oranlı idari para cezaları düzenlenmiştir. Bu cezaları tatbik etme yetkisi Ticaret Bakanlığına ait olup merkezde ilgili genel müdürlüğe, taşrada ise il müdürlüklerine devredilebilir. Bütün ihlaller için genel bir tedbir olmamakla birlikte, kanunun 12. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen aykırılıklarda Bakanlıkça tanınan sürede giderilmeme hâlinde ilgili internet adreslerine yönelik içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Bu kararlar Erişim Sağlayıcıları Birliğine iletilir ve ilgililerce karara karşı sulh ceza hâkimliği nezdinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri dairesinde itiraz yoluna gidilebilir.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 12Kaynağı aç
Pazaryeri platformu satıcının sunduğu hukuka aykırı içerikten sorumlu tutulabilir mi?
Aksine yasal bir hüküm bulunmadıkça aracı hizmet sağlayıcılar satıcıların içeriklerinden veya bu içerikteki mal ve hizmetlerden sorumlu değildir; ancak içeriğin hukuka aykırı olduğundan haberdar olunması durumunda içeriği gecikmeksizin yayından kaldırmak ve durumu yetkili kamu kurumlarına bildirmekle yükümlüdür.
Fikri mülkiyet ihlallerinde pazaryeri ürün kaldırma sürecini nasıl yürütür?
Hak sahibinin bilgi ve belgeye dayalı şikâyeti üzerine ürün platformdan kaldırılarak her iki tarafa bildirilir; satıcının şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgelerle itiraz etmesi durumunda ise ürünün yeniden yayımlanması kanunen zorunludur.
Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı pazaryeri üzerinden nasıl kullanılır?
Tüketici on dört gün içinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla cayma hakkını kullanabilir; platform bu bildirimi derhâl satıcıya aktarmakla, satıcı ise cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde tahsil edilen bedeli iade etmekle yükümlüdür.
Pazaryeri satış bedelini satıcıya ne kadar sürede ödemek zorundadır?
Satış bedelinin aracı hizmet sağlayıcının tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde satıcıya eksiksiz ödenmesi zorunludur; aksi yöndeki uygulamalar kanunen haksız ticari uygulama kabul edilir.
Pazaryeri platformu satıcının tescilli markasıyla arama motorlarında reklam yapabilir mi?
Aracı hizmet sağlayıcı, satıcıdan önceden yazılı veya elektronik ortamda olumlu irade beyanı almadığı sürece satıcının ETBİS'e kayıtlı alan adının ana unsurunu oluşturan tescilli markasını kullanarak arama motorlarında tanıtım faaliyeti yürütemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

