Ölüm İzninin Tanımı ve Hukuki Niteliği
Ölüm izni, kanunda açıkça belirtilen yakınları vefat eden çalışanlara tanınan bağımsız bir mazeret iznidir. Bu mazeret izni süresince çalışanın ücretinden ya da maaşından kesinti yapılamaz. Hak edilen ücretin işverence ödenmemesi durumunda işçi söz konusu alacağını işçilik alacağı davasına konu edebilir. Kanunla düzenlenen bu mazeret hakkı, çalışanın hak kazandığı yıllık ücretli izin günlerinden mahsup edilemez.
İş Kanunu Kapsamında İşçilerin Ölüm İzni
4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 uyarınca işçiye; ana veya babasının, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli mazeret izni verilir. Kanun maddesinde sayılan yakınlar sınırlı olup özel sektör çalışanları bakımından kayınpeder veya kayınvalidenin vefatı hâlinde kanunen ücretli ölüm izni hakkı düzenlenmemiştir. Bu gibi durumlarda çalışanın ücretsiz izin hakları saklı kalmaktadır.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. Ek Madde 2Kaynağı aç
Devlet Memurları ve TSK Personelinde Ölüm İzni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104/B maddesi uyarınca devlet memurlarına; eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde talepleri üzerine yedi gün mazeret izni verilmektedir. Bu düzenleme doğrultusunda memurlar, kendi anne, baba ve kardeşlerinin yanı sıra kayınpeder veya kayınvalidelerinin vefatında da yedi günlük mazeret izninden yararlanabilir.
Kanuni İzin Kapsamında Sayılmayan Vefat Durumları
Mevzuatta ölüm iznine hak kazandıran akrabalık bağları açıkça çizilmiştir. Dede, nine (babaanne veya anneanne) ile torunun vefatı durumunda gerek özel sektör çalışanları gerekse kamu personeli bakımından kanunla öngörülmüş bir ücretli mazeret izni süresi bulunmamaktadır; bu vefatlarda izin verilmesi işverenin veya kurum idaresinin takdirindedir. Benzer şekilde amca, dayı, teyze ve hala gibi akrabaların vefatında da kanunen ücretli mazeret izni hakkı doğmamaktadır.
Bebeğin anne karnında vefat etmesi (düşük hâli) de gerek işçiler gerekse memurlar bakımından mevzuatta düzenlenen kanuni ücretli ölüm izni kapsamına girmemektedir. Bu hâllerde ilgililerin ücretsiz izin hakları saklıdır.
İznin Başlangıcı, Süre Hesabı ve Yol Durumu
Ölüm izni kural olarak olayın meydana geldiği tarihten itibaren kullanılan bir mazeret iznidir. Bu hakkın sonradan kullanılmak üzere ertelenmesi veya geçmişe dönük biçimde toplu olarak telafi edilmesi kabul edilmemektedir. İzin süreleri iş günü üzerinden değil takvim günü esasına göre hesaplanır. Dolayısıyla iznin kapsadığı tarihlerin hafta sonuna veya resmî tatil günlerine rastlaması durumunda tatil günleri de izin süresine dâhil edilir ve bu gerekçeyle izin süresi kendiliğinden uzamaz.
Cenazenin defnedileceği yerin uzak olması hâlinde mevzuatta çalışanlara kendiliğinden tanınan bir ek yol izni düzenlenmemiştir. İlgililer seyahat ve bilet belgelerini sunarak idareden veya işverenden ek izin talebinde bulunabilmekle birlikte, bu iznin verilmesi ve ücretli ya da ücretsiz sayılması işverenin veya ilgili kurumun takdir yetkisindedir.
İşçilerin ölüm izni kaç gündür ve kimler için geçerlidir?
4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 uyarınca işçinin ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli mazeret izni verilir.
Memurların ölüm izni kaç gün olarak uygulanır?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104/B maddesi gereğince memurlara eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin vefatında yedi gün mazeret izni verilir.
Özel sektör çalışanı kayınpederinin vefatında ücretli izin alabilir mi?
4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 kapsamında özel sektör çalışanlarına kayınpeder veya kayınvalide vefatı için kanuni ücretli izin hakkı öngörülmemiştir; ücretsiz izin hakları saklıdır.
Ölüm izni resmî tatile veya hafta sonuna denk gelirse uzar mı?
Ölüm izni süresi takvim günü esasına göre işlediğinden resmî tatiller ve hafta sonları izne dâhil sayılır ve süre uzamaz.
Dede veya ninenin vefatında ölüm izni hakkı var mıdır?
Dede, nine ve torun vefatında kanunen ücretli mazeret izni öngörülmemiştir; izin verilmesi kurumun veya işverenin takdirindedir.
Ölüm izni yıllık izin hakkından kesilebilir mi?
Ölüm izni bağımsız bir mazeret izni niteliğinde olduğundan çalışanın yıllık ücretli izin hakkından düşülemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy