Ödeme Emrinden Önce Borç Ödenirse Tahsil Harcı Ödenir Mi?

by Avukat Erdal Ersoy
Ödeme Emrinden Önce Borç Ödenirse Tahsil Harcı Ödenir Mi?

Ödeme Emri Tebliğinden Önce Yapılan Ödemelerde Tahsil Harcı

İcra takiplerinde tahsil harcının doğabilmesi için harcın bağlı olduğu takip safhasının gerçekleşmesi ve ödeme ya da icra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması zorunludur. 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında tahsil harcı ödeme emri veya icra emri tebliğinden sonraki işlemler dolayısıyla öngörüldüğünden, ödeme veya icra emrinin tebliğinden önce borcun ödenmesi durumunda tahsil harcı alınamaz.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/16641, K. 2016/24423Kaynağı aç
12. Hukuk Dairesi         2016/16641 E.  ,  2016/24423 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının onanmasını mutazammın …/02/2016 tarih, 2015/28256 Esas – 2016/4749 Karar sayılı daire ilamının müddeti içinde tashihen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Alacaklı tarafından kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan icra takibinde; borçlunun icra mahkemesine başvurusunda; ödeme emri tebliğ tarihinden önce borç ödendiği halde kendilerinden tahsil harcı tahsil edildiğini ileri sürerek buna ilişkin icra müdürlüğü işleminin iptalini talep ettiği, mahkemece; dosya üzerinden yapılan inceleme ile şikayetin reddine karar verildiği görülmektedir. İcra takiplerinde takip çıkışı üzerinden 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (…) sayılı tarifenin B/I- …. fıkrasına ve takip safhalarına göre tahsil harcı alınır. Ancak bu tahsil harcının doğabilmesi için takibin o safhasının yerine getirilmesi gerekir (Ödeme veya icra emrinin tebliği, haciz işleminin yapılması veya satış işleminin kesinleşmesi gibi). Ödeme emri veya icra emrinin tebliğe çıkarılması, fakat tebliğ edilmesinden önce ödeme yapılması veya icra takibinden vazgeçilmesi halinde tahsil harcı almak mümkün değildir (HİGM ….02.1989 T. 8385 sayılı genelgesi). 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre; tahsil harcı alacağının doğması için ödeme veya icra emrinin tebliği gereklidir. Ödeme emri veya icra emrinin tebliğinden önce yapılan ödemelerden tahsil harcı alınmaz. 492 Sayılı Harçlar Kanunu'na ekli I sayılı tarifenin icra iflas harçları B bölümünün I-… maddesindeki tahsil harcının, ancak ödeme emri veya icra emri tebliğinden sonraki işlemler nedeniyle alınacağı öngörülmüştür (…. HD ….03.2003 T 1505 – 4760 sayılı ilamı). Somut olayda, borçlu icra mahkemesine başvurusunda; dosya borcunun ödeme emri tebliğ tarihi olan 07.07.2015 tarihinden önce ödendiğini ileri sürdüğüne göre, mahkemece; duruşma açılarak, tarafların ödemeye ilişkin beyanlarının alınması ve buna ilişkin belgelerin getirtilmesinden sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, Dairemizce hükmün bu nedenle bozulması gerekirken, onandığı anlaşılmakla, borçlunun karar düzeltme isteminin kabulü gerekmiştir. SONUÇ : Borçlunun karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin ….02.2016 tarih ve 2015/28256 E.-2016/4749 K. sayılı onama ilâmının kaldırılmasına, mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 28/…/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Ödeme emri veya icra emrinin tebliğe çıkarılmasına rağmen tebliğ edilmesinden önce borcun ödenmesi hâlinde tahsil harcı alınamayacağı gibi, tebliğ öncesinde takipten vazgeçilmesi durumunda da tahsil harcı tahsil edilemez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2016/16641 Esas, 2016/24423 Karar ve 2022/4171 Esas, 2022/11007 Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, tahsil harcı alacağının doğması ödeme veya icra emrinin tebliği şartına bağlıdır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/4171, K. 2022/11007Kaynağı aç
12. Hukuk Dairesi         2022/4171 E.  ,  2022/11007 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Alacaklı tarafından borçlu hakkında başlatılan genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde, borçlunun icra mahkemesine yaptığı başvuruda; ödeme emri tebliğinden önce alacaklının takipten vazgeçtiğini, icra müdürlüğü tarafından %2,27 oranında tahsil harcı yatırılması halinde talep gibi işlem yapılmasına karar verildiğini ancak dosyanın harç alınmaksızın işlemden kaldırılması gerektiğini ileri sürerek icra müdürlüğü kararının kaldırılmasını, tahsil harcı alınmasına yer olmadığına karar verilmesini talep ettiği, ilk derece mahkemesince; ödeme emrine ilişkin e-tebligatın alıcı hesabına 14/08/2020 tarihinde konulduğu, aynı tarihte alıcısı tarafından tebligatın açıldığı ve tebliğin gerçekleştiği gerekçesiyle şikayetin reddine kararı verildiği, borçlu tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmektedir. İcra takiplerinde takip çıkışı üzerinden 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarifenin B/I- 3. fıkrasına ve takip safhalarına göre tahsil harcı alınır ancak bu tahsil harcının doğabilmesi için takibin o safhasının yerine getirilmesi gerekir. (Ödeme veya icra emrinin tebliği, haciz işleminin yapılması veya satış işleminin kesinleşmesi gibi) Ödeme emri veya icra emrinin tebliğe çıkarılması fakat tebliğ edilmesinden önce yapılan ödemelerden ve icra takibinden vazgeçme halinde tahsil harcı almak mümkün değildir. (HİGM 20.02.1989 T. 8385 sayılı genelgesi) 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre tahsil harcı alacağının doğması için ödeme veya icra emrinin tebliği gereklidir. Ödeme emri veya icra emrinin tebliğinden önce yapılan ödemelerden tahsil harcı alınmaz. 492 Sayılı harçlar kanuna ekli I sayılı tarifenin icra iflas harçları B bölümünün I-3 maddesindeki tahsil harcının ancak ödeme emri veya icra emri tebliğinden sonraki işlemler nedeniyle alınacağı öngörülmüştür. (12. HD 10.03.2003 T 1505 – 4760 Sayılı ilamı) Öte yandan 7101 sayılı Kanun ile değişik 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesinin 4. fıkrasında elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağı düzenlenmiştir. Yine Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılmasını düzenleyen 9. maddesinde tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercinin, elektronik tebligat mesajını hazırlayarak, UETS’ye teslim edeceği, UETS'nin elektronik tebligat mesajını zaman damgasıyla ilişkilendirerek muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştıracağı, elektronik yolla tebligatın muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağı belirtilmiştir. Görüldüğü üzere, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinde muhatabın elektronik tebligatı tebellüğ etmiş sayılacağı tarihe ilişkin özel bir düzenleme yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre "Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." Bunun sonucu olarak elektronik tebligatta tebellüğ tarihi elektronik tebligatın muhatabın elektronik posta hesabına ulaştığı veya okunduğu tarih olmayıp, tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu olmaktadır. Böylelikle, muhatabın kayıtlı elektronik posta hesabını kontrol etmemek suretiyle tebliğin sonuçlarını geciktirmesi ihtimali söz konusu olmayacaktır. (HGK’nun 24.11.2020 tarih ve 2020/12-547 E. – 2020/924 K. sayılı kararı) Somut olayda, alacaklı tarafından, 06/08/2020 tarihinde genel haciz yolu ile ilamsız icra takibine başlandığı, 19/08/2020 tarihinde alacaklı vekili tarafından icra takibinden vazgeçildiği, bu beyan doğrultusunda icra müdürlüğünce %2,27 oranında tahsil harcı yatırılması halinde talep gibi işlem yapılmasına karar verildiği görülmektedir. Borçluya gönderilen ödeme emrinin, Tebligat Kanunu’nun 7/a ve Yönetmeliğin 9. maddesinde belirtildiği üzere, tebligat muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağından, ödeme emrinin borçluya 19/08/2020 tarihinin gün sonu olan saat 23.59:59 itibariyle tebliğ edilmiş olduğu, alacaklı vekilinin ise UYAP sistemi üzerinden 19/08/2020 tarihinde saat 20.57 itibariyle, gün sonundan, dolayısı ile ödeme emrinin tebliğinden önce takipten vazgeçtiğine ilişkin beyanda bulunduğu anlaşılmaktadır. O halde, ödeme emrinin tebliğe çıkarılması fakat tebliğ edilmesinden önce yapılan icra takibinden vazgeçme halinde tahsil harcı almak mümkün olmadığından, ilk derece mahkemesince, şikayetin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin 22/12/2021 tarih ve 2021/68 E. – 2021/2578 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA ve Ankara 15. İcra Hukuk Mahkemesinin 31/08/2020 tarih ve 2020/398 E. – 2020/90 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26/10/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Elektronik Tebligatta Tebellüğ Tarihinin Belirlenmesi

Borcun tebliğden önce ödenip ödenmediğinin tespitinde tebligatın yapılış şekli önem taşır. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca elektronik tebligatta tebellüğ tarihi, iletinin muhatabın elektronik posta hesabına ulaştığı veya okunduğu tarih değil; tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonudur. Bu yasal sürenin tamamlanmasından önce yapılan ödemeler tebliğden önce gerçekleşmiş sayılır.

Tebliğ Öncesi Ödemelerde İcra Mahkemesine Şikâyet ve İnceleme Usulü

Ödeme veya icra emri tebliğ edilmeden önce borcun ödenmesine rağmen icra müdürlüğü tarafından tahsil harcı hesaplanması veya talep edilmesi hâlinde, borçlu icra dairesinin bu işlemine karşı icra mahkemesinde şikâyet yoluna başvurabilir.

Borçlunun takibe konu borcu ödeme emri tebliğ tarihinden önce ödediğini ileri sürerek icra mahkemesine başvurması durumunda mahkemece duruşma açılması gerekir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2016/16641 Esas, 2016/24423 Karar sayılı ilamına göre icra mahkemesinin duruşma açarak tarafların ödemeye ilişkin beyanlarını alması ve buna ilişkin belgeleri getirtip inceledikten sonra oluşacak sonuca göre karar vermesi zorunludur.

Ödeme emri tebliğe çıkarılmış ancak henüz tebliğ edilmemişken borç ödenirse tahsil harcı alınır mı?

Hayır, ödeme veya icra emri tebliğe çıkarılmış olsa dahi tebliğ edilmesinden önce borcun ödenmesi hâlinde tahsil harcı alınamaz.

Elektronik tebligatta tebellüğ tarihi hangi andır?

Elektronik tebligatta tebellüğ tarihi, iletinin elektronik adrese ulaştığı veya okunduğu tarih değil; tebligatın elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonudur.

Tebliğden önce yapılan ödemeye rağmen icra dairesi tahsil harcı isterse ne yapılır?

Ödeme veya icra emri tebliğ edilmeden önce ödeme yapılmasına karşın tahsil harcı hesaplanması hâlinde icra müdürlüğünün bu işlemine karşı icra mahkemesine şikâyet başvurusunda bulunulabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu