Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı dışından gelerek Norveç'te çalışmak isteyen üçüncü ülke vatandaşlarının kural olarak geçerli bir oturum izni alması zorunludur. Bu kapsamdaki başvurularda ilgililerin büyük çoğunluğunun başvuru işlemlerinden önce Norveç'te somut bir iş bulmuş olması gerekmektedir. İş piyasasına giriş, somut bir işverenin desteğiyle nitelikli çalışan statüsünde gerçekleşebileceği gibi başvuru sahibinin kuracağı şahıs işletmesi üzerinden de yürütülebilmektedir.
İşveren Destekli Nitelikli Çalışan İzni ve Başvuru Şartları
İşveren destekli çalışma izni başvurularında adayın yükseköğrenim diplomasına veya mesleki eğitime sahip olması şarttır. Bununla birlikte Norveç'te faaliyet gösteren tek ve somut bir işverenden iş teklifi alınmış olması aranır. Sunulan pozisyonun kural olarak tam zamanlı olması gerekse de en az yüzde 80 oranındaki çalışma teklifleri de kabul edilebilmektedir. İlgili işin başvuranın uzmanlık vasfını gerektirmesi, teklif edilen ücret ile çalışma koşullarının Norveç genelindeki standartların altında kalmaması zorunludur.
Başvurunun yurtdışından bizzat çalışan adayı tarafından yapıldığı durumlarda işverenin başvuru öncesinde yetkili göç idaresi sistemi üzerinden iş teklifini doğrulaması gerekmektedir. Sahte iş tekliflerinin önüne geçilmesi amacıyla uygulanan bu doğrulama şartı, başvurunun doğrudan işveren tarafından yapıldığı hallerde aranmamaktadır.
İzin Süreleri, İş Değişikliği ve İş Kaybı Prosedürü
Eğitim veya üniversite diploması gerektiren işveren destekli izinler kural olarak üç yıla kadar verilebilmektedir. Sık denetim gerektiren belirli alanlarda ise izin süresi bir yıl ile sınırlandırılabilmektedir. Bu izne sahip olan yabancı çalışanlar, aynı nitelikteki pozisyonda kalmak koşuluyla işveren değiştirdiklerinde kural olarak her zaman yeni bir izin başvurusu yapmak zorunda kalmazlar; ancak yeni pozisyonun da standart koşulları karşılaması gerekir.
Çalışanın mevcut işini kaybetmesi halinde, oturum izninin geçerlilik süresi devam ettiği müddetçe altı aya kadar yeni bir iş aramak amacıyla Norveç'te kalması mümkündür. İlgili durumun ortaya çıkmasından itibaren en geç yedi gün içinde yetkili polis makamlarına bildirimde bulunulması zorunludur.
İşveren Sponsorluğunda Çalışma Kapsamı ve Aile Göçü
İşveren destekli nitelikli çalışan statüsündeki yabancılar yalnızca başvuruya dayanak teşkil eden iş ilişkisi kapsamında faaliyet gösterebilir. Bu kişilerin serbest zamanlı çalışması, işletme faaliyeti yürütmesi ya da harici müşterilerden bağımsız görev alması mümkün değildir. Uzaktan çalışma ise yalnızca başvuru konusu yapılan işin bir parçası olduğu hallerde yürütülebilir.
İşveren destekli nitelikli çalışan iznine sahip yabancıların aile üyeleri, çoğu durumda aile göçü düzenlemeleri kapsamında oturum izni başvurusunda bulunabilmektedir.
Kendi İşi Üzerinden Oturum İzni ve İşletme Türü
Norveç'te kendi işletmesi üzerinden oturum izni almak isteyen kişilerin, işin kurulması ve yürütülmesi amacıyla bizzat Norveç'te ikamet etmeleri ve işletmenin yönetimine aktif olarak katılmaları zorunludur. Kendi işi üzerinden yapılan başvurularda işletmenin normalde kişinin şahıs işletmesi olması şart koşulmuştur; limited şirket modeli bu oturum izni kategorisinde kabul edilmemektedir.
Kendi şahıs işletmesi üzerinden verilen oturum izinleri kural olarak birer yıllık sürelerle düzenlenir. Başvuru sahibi yalnızca kendi işletmesinde çalışabilir ve harici başka bir iş alamaz. Ayrıca yürütülecek işin başvuru sahibinin uzmanlık niteliklerini gerçekten gerektirmesi aranır.
Kalıcı Oturum İznine Geçiş Koşulları
Gerek işveren destekli gerekse kendi şahıs işletmesi üzerinden alınan çalışma izinleri, üç yıllık sürenin tamamlanmasıyla kalıcı oturum iznine başvuru imkânı doğurabilir. Kalıcı oturum hakkının elde edilebilmesi için ilgilinin son üç yılını bu izinlerle geçirmesi ve anılan dönemde Norveç dışında geçirdiği toplam sürenin yedi ayı aşmaması gerekir. Bunun yanında başvuru sahibinin son on iki ayda en az 325.400 NOK brüt gelir elde ettiğini kanıtlaması ve aranan diğer şartları sağlaması gerekmektedir.
İşini kaybeden nitelikli çalışan ne kadar süre Norveç'te kalabilir?
Oturum izni geçerliliğini koruduğu sürece altı aya kadar yeni iş aramak amacıyla ülkede kalınabilir. Bu durumun yedi gün içinde polise bildirilmesi zorunludur.
Limited şirket kurarak çalışma amaçlı oturum izni alınabilir mi?
Kendi işi üzerinden yapılan oturum izni başvurularında işletmenin normalde şahıs işletmesi olması gerekir; limited şirket modeli bu izin türü için kabul edilmemektedir.
İşveren sponsorluğu ile çalışan kişi serbest meslek yürütebilir mi?
Bu statüdeki yabancı çalışanlar serbest meslek veya işletme faaliyeti yürütemez, bağımsız müşteri görevleri alamaz; yalnızca başvuru yapılan iş kapsamında çalışabilirler.
Nitelikli çalışanın aile fertleri oturum iznine başvurabilir mi?
İşveren destekli nitelikli çalışan iznine sahip olanların aile üyeleri çoğu durumda aile göçü yoluyla oturum izni başvurusu yapabilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy